Zawieszenie, umorzenie, zakończenie egzekucji – co to wszystko oznacza?

Akcja komercyjna dołącz do dyskusji (19) 22.12.2017
Zawieszenie, umorzenie, zakończenie egzekucji – co to wszystko oznacza?

Udostępnij

Marek Krześnicki

Każde postępowanie egzekucyjne, prędzej czy później, musi się zakończyć. Koniec ten może mieć jednak wiele zarówno przyczyn, jak i skutków. Wyjaśniamy, co oznacza zawieszenie, umorzenie i zakończenie postępowania egzekucyjnego. 

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego

W toku postępowania egzekucyjnego, jak każdego innego postępowania sądowego, może dojść do sytuacji, w których będzie ono zawieszone, czyli wstrzymane. W okresie zawieszenia postępowania organ egzekucyjny – komornik sądowy – nie podejmuje dalszych czynności (np. nie zajmuje majątku – vide Co może zająć komornik sądowy?), a czynności już dokonane (np. zajęcie rachunku bankowego czy wynagrodzenia za pracę) pozostają w mocy. Wyegzekwowane w ten sposób kwoty trafiają na rachunek depozytowy – nie mogą bowiem być przekazane wierzycielowi, właśnie z uwagi na zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Zawieszenie na wniosek wierzyciela

Jest kilka przyczyn uzasadniających zawieszenie egzekucji. Jedną z nich jest odpowiedni wniosek wierzyciela, który ma prawo – jako tzw. gestor postępowania – złożyć taki wniosek w każdym momencie trwania postępowania. Wniosek taki, jak wynika z treści art. 820 kodeksu postępowania cywilnego (dalej: kpc) nie wymaga uzasadnienia.

Zawieszenie na wniosek dłużnika

Postępowania egzekucyjne może być również zawieszone na wniosek dłużnika. Aby wniosek taki był skuteczny, wymagane jest udowodnienie przez wnioskodawcę dodatkowych przesłanek. Są to:

  • uchylenie przez sąd natychmiastowej wykonalności tytułu wykonawczego,
  • wstrzymanie przez sąd wykonania tytułu wykonawczego,
  • złożenie przez dłużnika zabezpieczenia koniecznego według orzeczenia sądowego do zwolnienia go od egzekucji.

Niedawno ustawodawca wprowadził również swoistą formę zawieszenia postępowania, które jednak nie do końca jest zawieszeniem. Jak wynika z nowych przepisów:

Komornik zawiesza na wniosek dłużnika postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego w postaci zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wyroku zaocznego, nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym, upominawczym albo elektronicznym postępowaniu upominawczym, jeżeli dłużnik przedstawi zaświadczenie określone w art. 139 § 5, z którego wynika, że wyrok zaoczny lub nakaz zapłaty został doręczony na inny adres aniżeli miejsce zamieszkania dłużnika ustalone w postępowaniu egzekucyjnym. Dłużnik nie ma obowiązku przedstawienia zaświadczenia, określonego w art. 139 § 5, jeżeli okoliczności, które mają być nim stwierdzone wynikają z dokumentu, o którym mowa w art. 797 § 3

Zaświadczenie, o którym mowa w treści przepisu, stwierdza, że sądowe orzeczenie nie zostało przez dłużnika odebrane, a fakt doręczenia stwierdzono w drodze tzw. podwójnego awiza. Po spełnieniu wymogów określonych w przepisie komornik zawiesi postępowanie, jednak – i to jest novum – wciąż może on podejmować dalsze czynności, w tym dokonywać zajęć. Nie może komornik natomiast przekazywać wyegzekwowanych kwot na rzecz wierzyciela.

Zawieszenie z urzędu

Niekiedy komornik sądowy zawiesi postępowanie z urzędu, gdy tylko poweźmie on informację o zaistnienie określonej przepisami prawa podstawy zawieszenia. Sytuacjami tymi są:

  • brak zdolności procesowej lub przedstawiciela ustawowego (zarówno dłużnika, jak i wierzyciela),
  • śmierć wierzyciela lub dłużnika.

Z pierwszą sytuacją możemy mieć do czynienia np. wówczas, gdy dłużnik zostanie ubezwłasnowolniony całkowicie, albo gdy spółka prawa handlowego nie posiada zarządu. Wierzyciel może wówczas wystąpić o kuratora, który będzie reprezentował dłużnika-osobę fizyczną albo podejmie się trudu powołania nowego zarządu (w przypadku spółki).

W drugiej sytuacji postępowanie egzekucyjne będzie podjęte z udziałem spadkobierców, na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabyciu spadku.

Zawieszenie z mocy prawa

Postępowanie egzekucyjne może być wreszcie zawieszone z mocy samego prawa. Ma to miejsce np. gdy ogłoszona zostanie upadłość dłużnika:

Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości.

Postępowanie egzekucyjne może być również zawieszone przez sąd, w całości lub w części, gdy została złożona skarga na czynności komornika lub zażalenie na postanowienie sądu.

Zakończenie postępowania egzekucyjnego

W przypadku skutecznego wykonania postanowień tytułu wykonawczego, tj. wyegzekwowania całego, dochodzonego przez wierzyciela roszczenia, postępowanie egzekucyjne podlega zakończeniu. Komornik wydaje wówczas postanowienie o kosztach, wskazujące wysokość wydatków i opłat egzekucyjnych pobranych w toku postępowania. Komornik sądowy zawiadamia ponadto innych uczestników postępowania (np. pracodawcę dłużnika czy jego bank), że postępowanie zostało zakończone.

Co ważne, skutecznie wyegzekwowany tytuł wykonawczy komornik pozostawia w aktach sprawy, co uniemożliwi ponowne jest wykorzystanie.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego

Umorzenie również kończy postępowanie egzekucyjne, ale nie z uwagi na wyegzekwowanie roszczenia (to bowiem nie nastąpiło, a przynajmniej nie w całości), lecz na skutek zaistnienia innych zdarzeń.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek

Komornik umorzy postępowania (w całości lub części) na wniosek:

  1. jeżeli tego zażąda wierzyciel; jednakże w sprawach, w których egzekucję wszczęto z urzędu lub na żądanie uprawnionego organu, wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania wymaga zgody sądu lub uprawnionego organu, który zażądał wszczęcia egzekucji;
  2. jeżeli prawomocnym orzeczeniem tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności albo orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności zostało uchylone lub utraciło moc;
  3. jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji, albo jeżeli prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego;
  4. jeżeli wierzyciel jest w posiadaniu zastawu zabezpieczającego pełne zaspokojenie egzekwowanego roszczenia, chyba że egzekucja skierowana jest do przedmiotu zastawu.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego z urzędu

W niektórych przypadkach, podobnie jak miało to miejsce przy zawieszeniu postępowania, komornik sądowy umorzy postępowanie z urzędu, gdy tylko poweźmie wiadomość o przyczynie umorzenia. Stanie się tak, gdy:

  1. okaże się, że egzekucja nie należy do organów sądowych (a np. organów egzekucji administracyjnej),
  2. wierzyciel lub dłużnik nie ma zdolności sądowej albo gdy egzekucja ze względu na jej przedmiot lub na osobę dłużnika jest niedopuszczalna;
  3. jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych;
  4. jeżeli wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania.

Najczęstszą przyczyną umorzenia egzekucji z urzędu jest punkt trzeci, określający sytuację, w której egzekucja świadczeń pieniężnych jest bezskuteczna. W praktyce oznacza to, że dłużnik nie posiada majątku, który pozwoliłby na skuteczne zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Prowadzenie egzekucji jest wówczas bezcelowe.

Są również przypadki, gdy postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa. Ma to miejsce wówczas, gdy uprawomocni się postanowienie o ogłoszeniu upadłości

W przypadku umorzenie egzekucji komornik wydaje stosowne postanowienie, wskazujące podstawę prawną umorzenia. Komornik ustala ponadto wysokość kosztów egzekucji i obciążą nimi dłużnika lub, jeśli wszczęcie egzekucji było niecelowe – wierzyciela. Tytuł wykonawczy wraz z adnotacją o wyniku postępowania (np. informacją o wyegzekwowanej kwocie) zwraca się wierzycielowi.

Wpis powstał w ramach wspólnej akcji Bezprawnika i Krajowej Rady Komorniczej, zainicjowanej w celu popularyzacji usług oraz lepszej świadomości społecznej na temat roli komornika.