„Stan igła", a licznik cofnięty. Jeden obowiązek ukróciłby ten proceder szybciej niż więzienie

Raport historii pojazdu powinien być standardem, a nie dodatkową fanaberią kupującego

Rynek samochodów używanych od lat opiera się na tej samej grze. Sprzedający mówi jak najmniej, kupujący ma sprawdzać jak najwięcej, a odpowiedzialność za oddzielenie „ziarna od plew" przerzuca się na osobę, która i tak jest w słabszej pozycji. Bo to kupujący nie wie, co naprawdę kupuje. To kupujący musi jechać, oglądać, pytać, płacić mechanikowi, sprawdzać VIN, generować raport historii pojazdu i liczyć, że sprzedający nie zdążył już wcześniej przygotować pięknej opowieści pod każdy niewygodny fakt.

Rządowa Historia Pojazdu to za mało

Oczywiście, dziś kupujący nie jest całkowicie bezbronny. Może skorzystać z rządowej usługi Historia Pojazdu, w której po wpisaniu numeru rejestracyjnego, numeru VIN i daty pierwszej rejestracji można sprawdzić podstawowe dane o pojeździe. Raport można też pobrać w PDF, choć sam wydruk ma charakter informacyjny, a nie urzędowy, w dodatku udostępnia dane tylko w zakresie historii pojazdu w Polsce. A najczęściej kluczowe okazują się losy pojazdu jeszcze za granicą.

Dlatego popularne stają się płatne raporty historii pojazdu, które często pokazują znacznie więcej: zagraniczne wpisy, szkody, przebiegi, zdjęcia archiwalnych aukcji, zdarzenia drogowe, historię importu. W wielu przypadkach to właśnie taki raport pozwala w kilka minut ustalić, że piękny opis z ogłoszenia ma z rzeczywistością mniej więcej tyle wspólnego, co zdjęcia mieszkania zrobione szerokim kątem.

Kupujący płaci za to, żeby nie kupić bubla, a środki na samochód gwałtownie topnieją

Problem polega na tym, że raport historii pojazdu kosztuje. Zwykle kilkadziesiąt złotych. Przy jednym samochodzie to jeszcze nie brzmi dramatycznie. Tylko że mało kto znajduje dobre auto za pierwszym razem. W praktyce kupujący sprawdza kilka, kilkanaście, a czasem kilkadziesiąt ogłoszeń. I za każdym razem ma wybór: albo ryzykować, albo zapłacić.

W efekcie to kupujący wydaje setki złotych (w skrajnych przypadkach nawet tysiące) tylko po to, żeby dowiedzieć się, że kolejny samochód z ogłoszenia to bubel. W skrajnych przypadkach koszt takiej selekcji może iść jeszcze wyżej, zwłaszcza gdy do raportów doliczymy dojazdy, oględziny, wizyty na stacji diagnostycznej i konsultacje z mechanikiem. Ktoś trafił za pierwszym razem w swój samochodowy ideał? To szczere gratulacje, bo obecnie jest to statystycznie tak rzadkie, że graniczy z niemożliwością.

Dziś koszt nieuczciwego ogłoszenia ponoszą uczciwi kupujący

To jest właśnie największa patologia. Sprzedający może wrzucić ogłoszenie z opisem „bezwypadkowy", „pierwszy właściciel", „serwisowany", „gotowy do jazdy" i czekać. Jeżeli pięciu kupujących zamówi raport i po jego przeczytaniu zrezygnuje, sprzedający nie traci właściwie nic. Koszt weryfikacji rozchodzi się po rynku. Płacą ci, którzy próbowali sprawdzić auto, a nie ten, kto wystawił pojazd z przemilczaną historią.

Tymczasem rozwiązanie jest banalne: to sprzedający powinien na własny koszt wygenerować raport historii pojazdu i udostępnić go już na etapie ogłoszenia. Nie dopiero wtedy, gdy kupujący zacznie dopytywać. Nie po obejrzeniu auta. Nie po zaliczce. Od razu. Owszem, część sprzedających pewnie zacznie generować raporty z użyciem AI bądź w inny sposób wprowadzać klientów w błąd, czego dowodzą choćby milionowe straty przez fałszywe raporty historii pojazdów. Ale wtedy oszukiwanie stanie się trudniejsze.

Jeżeli ktoś sprzedaje samochód za 40, 70 czy 120 tysięcy złotych (ba, nawet za 2500 zł), koszt raportu na poziomie kilkudziesięciu złotych nie jest żadnym nadmiernym obciążeniem. Jest podstawowym kosztem uczciwej sprzedaży. Zwłaszcza że jeden raport wystarczyłby dla wszystkich zainteresowanych. Zamiast sytuacji, w której trzydzieści osób płaci za ten sam dokument, żeby przekonać się, że samochód nie jest wart swojej ceny, płaciłaby jedna osoba: ta, która ten samochód wprowadza na rynek.

Kary za cofanie licznika nie rozwiązują całego problemu

Owszem, cofanie licznika w samochodzie jest dziś przestępstwem. Zgodnie z art. 306a Kodeksu karnego osoba, która zmienia wskazanie drogomierza albo ingeruje w prawidłowość jego pomiaru, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Takiej samej karze podlega również ten, kto zleca wykonanie takiej czynności.

Tyle że sama kara nie wystarczy. Po pierwsze dlatego, że kupujący najczęściej nie chce kilkuletniego sporu, zawiadomień, opinii biegłych i wykazywania, kto, kiedy i gdzie przy liczniku majstrował. Po drugie dlatego, że problem rynku aut używanych nie kończy się na drogomierzu. Równie ważne są szkody, naprawy powypadkowe, wcześniejsze zdjęcia z aukcji, wyrejestrowania, eksport, import i cała ta historia pojazdu, której często nie widać na świeżo wypolerowanym lakierze.

Kupujący ma prawa, ale ich egzekwowanie to droga przez mękę

Kupujący może oczywiście dochodzić swoich praw. Jeżeli samochód jest niezgodny z umową, może wchodzić w grę obniżenie ceny, naprawa, a w określonych sytuacjach nawet odstąpienie od umowy. UOKiK wyjaśnia, że przy obniżeniu ceny sprzedawca powinien zwrócić należną kwotę niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od otrzymania oświadczenia konsumenta. Warto przy tym znać typowe pułapki, jakie niesie kupno używanego samochodu, zwłaszcza niedozwolone zapisy w umowach.

To jednak teoria. W praktyce spór o wadliwy samochód oznacza czas, nerwy i koszty. A nie każdy może sobie pozwolić na długotrwałą przepychankę, zwłaszcza gdy auto miało służyć do pracy, dowożenia dzieci, dojazdów do firmy albo codziennego zarobkowania. Samochód, który miał jeździć przez lata, nagle odmawia posłuszeństwa, a kupujący zostaje z problemem, fakturami i sprzedającym, który zapewnia, że „u niego wszystko działało".

Obowiązkowy raport historii pojazdu ucywilizowałby rynek szybciej niż kolejne straszaki

Obowiązek udostępnienia raportu historii pojazdu przez sprzedającego mógłby zadziałać lepiej niż wiele późniejszych sankcji. Nie dlatego, że całkowicie wyeliminuje oszustwa. Nie wyeliminuje. Ale ograniczy najprostszy i najczęstszy mechanizm: sprzedawanie nadziei tym, którzy jeszcze nie zapłacili za prawdę.

Gdyby raport historii pojazdu musiał być dostępny przy ogłoszeniu, wiele samochodów od razu straciłoby marketingowy blask i być może znalazłoby nabywców, ale za realną cenę, odpowiadającą historii pojazdu. Trudniej byłoby pisać o „bezwypadkowym aucie", jeżeli obok widniałaby historia szkód. Trudniej byłoby budować narrację o „niskim przebiegu", jeśli raport pokazywałby skoki wskazań licznika. Trudniej byłoby zasłaniać się hasłem „pierwszy właściciel w Polsce", jeśli wcześniejsze życie pojazdu za granicą mówiłoby znacznie więcej niż sam opis sprzedającego. Zresztą nawet samochód od pierwszego właściciela potrafi kryć cofnięty licznik.

To byłoby też po prostu uczciwe z punktu widzenia ekonomii. Dziś koszt podejrzeń ponoszą kupujący. Jutro koszt przejrzystości ponosiłby sprzedający. I bardzo dobrze, bo to on zna albo powinien znać historię rzeczy, którą oferuje. Jeżeli sprzedaje dobry samochód, raport tylko mu pomoże. Jeżeli sprzedaje samochód z problemami, kupujący przynajmniej nie będzie musiał płacić za odkrywanie oczywistości. A jeśli mimo wszystko da się złapać na lep „okazji", warto pamiętać, że kupno używanego pojazdu wymaga nie tylko czujności technicznej, lecz także świadomości prawnej.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj