ustawa kagańcowa

Ustawa kagańcowa to potoczna nazwa nowelizacji ustaw o ustroju sądów, która weszła w życie w lutym 2020 roku. Przewidywała m.in. kary dyscyplinarne dla sędziów kwestionujących status innych sędziów i ograniczała ich wypowiedzi. Pod tym tagiem piszemy o jej skutkach, wyroku TSUE, karach dla Polski i pomysłach na kolejne etapy reformy sądów. Ustawa została uchwalona pod koniec 2019 roku, mimo protestów sędziów, adwokatów i instytucji europejskich. Wprowadziła nowe delikty dyscyplinarne, m.in. za działania mogące zakłócić funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i podważanie skuteczności powołania innego sędziego. Pisaliśmy, że od dnia jej wejścia w życie politycy mogą zrobić z sędziami, co tylko im się podoba. Więcej przeczytasz pod tagiem sędziowie. Wyrok TSUE i kary W 2021 roku TSUE nałożył na Polskę karę 1 mln euro dziennie za niewykonanie środka tymczasowego dotyczącego Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. W czerwcu 2023 roku Trybunał orzekł, że przepisy ustawy kagańcowej naruszają prawo UE, m.in. dlatego, że uniemożliwiały sędziom badanie, czy sąd jest niezależny. Opisujemy, jakie konsekwencje finansowe i prawne miało to dla Polski. Izba Dyscyplinarna Ustawa była powiązana ze sporem o Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, która zawieszała sędziów stosujących orzeczenia TSUE. Izbę zlikwidowano w 2022 roku, zastępując ją Izbą Odpowiedzialności Zawodowej. Krytycy wskazywali, że zmiana była kosmetyczna. Kolejne pomysły W 2020 roku pisaliśmy, że PiS chciał wysłać w stan spoczynku 70 proc. sędziów Sądu Najwyższego, a to był tylko jeden z pomysłów na kolejny etap reformy. Pisaliśmy też, że fatalna jakość reformy robi z państwa pochyłe drzewo, a Zbigniew Ziobro dopuszczał postawienie marszałka Senatu przed Trybunałem Stanu. Czy da się to szybko naprawić W 2021 roku zastanawialiśmy się, czy po zmianie władzy w Polsce dałoby się szybko naprawić złe decyzje, tak jak Joe Biden jednym ruchem odwrócił kilkanaście decyzji Trumpa. Po 2023 roku okazało się, że zmiany w sądownictwie wymagają ustaw, a nie tylko dekretów. Więcej znajdziesz pod tagiem praworządność i w kategorii Państwo. Najczęstsze pytania Dlaczego ustawę nazwano kagańcową? Bo według krytyków miała zamknąć sędziom usta, wprowadzając kary za kwestionowanie statusu innych sędziów i ograniczając ich aktywność publiczną. Co orzekł TSUE w sprawie ustawy kagańcowej? W 2023 roku uznał, że jej przepisy naruszają prawo UE, bo ograniczały prawo do niezależnego sądu. Czy ustawa kagańcowa nadal obowiązuje? Część jej przepisów nadal formalnie obowiązuje, ale sądy, opierając się na wyroku TSUE, mogą nie stosować przepisów sprzecznych z prawem UE.