Bitcoiny po rozwodzie. Sądy nie wiedzą, jak je dzielić. I to ogromny problem

Co dziś wchodzi w skład cyfrowych aktywów

Do cyfrowych składników majątku mogą należeć m.in.:

Większość z tych aktywów może mieć realną wartość rynkową, dlatego coraz częściej stają się przedmiotem sporów majątkowych między byłymi małżonkami.

Podstawa prawna — czy cyfrowy majątek jest wspólny

W polskim prawie kluczowe znaczenie ma art. 31 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że wspólność majątkowa powstaje z mocy prawa w momencie zawarcia małżeństwa i obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w trakcie małżeństwa. Zatem jeśli małżonkowie nie zawarli umowy dotyczącej rozdzielności majątkowej, cyfrowe aktywa — obok dochodów z pracy, środków na rachunkach bankowych czy kupionych przedmiotów — jeśli zostały nabyte w trakcie trwania związku, mogą wchodzić w skład majątku wspólnego.

W praktyce oznacza to, że:

Największy problem — jak udowodnić posiadanie kryptowalut

W praktyce sądowej największym wyzwaniem nie jest sama kwalifikacja prawna kryptowalut, lecz udowodnienie ich istnienia i wartości. W przeciwieństwie do rachunku bankowego czy nieruchomości kryptowaluty nie są wpisane do żadnego centralnego rejestru właścicieli.

Dlatego w sprawach rozwodowych wykorzystywane są różne środki dowodowe: historia przelewów bankowych na giełdy kryptowalut, potwierdzenia transakcji z giełd, zrzuty ekranu z portfeli kryptowalutowych, korespondencja e-mail lub wiadomości dotyczące inwestycji, a także analiza transakcji w blockchainie. Czasem dowodem mogą być również wydatki finansowe, które wskazują na inwestowanie w kryptowaluty. Problem polega na tym, że osoba posiadająca kryptowaluty może stosunkowo łatwo przenieść je do prywatnego portfela, do którego tylko ona ma dostęp.

Problem wyceny cyfrowych aktywów

Kolejną trudnością jest ustalenie wartości kryptowalut lub innych aktywów cyfrowych. W przeciwieństwie do nieruchomości czy samochodów nie istnieją jeszcze ustalone standardy wyceny takich aktywów w postępowaniach sądowych.

Problemy pojawiają się zwłaszcza dlatego, że:

Najczęściej przyjmuje się, że wartość powinna być ustalana według stanu z chwili ustania wspólności majątkowej, ale według ceny z dnia podziału majątku. Dodatkowym utrudnieniem jest niewielka liczba biegłych sądowych posiadających wiedzę o kryptowalutach i technologii blockchain. W wielu sądach w Polsce na liście biegłych nie figurują specjaliści z zakresu blockchaina. Często sędziowie muszą posiłkować się opiniami ekspertów z dziedzin takich jak informatyka czy ekonomia. Sprawia to, że postępowania dotyczące takich składników majątku mogą być bardziej skomplikowane i dłuższe niż tradycyjne sprawy majątkowe — tym bardziej że samo rozliczenie nakładów wydatków po rozwodzie potrafi być już złożonym zagadnieniem.

Jak sąd może podzielić cyfrowy majątek

Podział cyfrowych aktywów odbywa się według zasad podobnych jak przy innych składnikach majątku. Podobnie jak w przypadku klasycznego podziału majątku wspólnego po rozwodzie, najczęściej stosowane są trzy rozwiązania: podział aktywa między małżonków, sprzedaż aktywa i podział uzyskanych środków albo przyznanie aktywa jednej stronie z obowiązkiem spłaty drugiej. W wielu przypadkach sąd dzieli wartość ekonomiczną aktywa, a nie samo konto czy portfel kryptowalutowy.

Jeśli jedno z małżonków znacząco przyczyniło się do powstania cyfrowego majątku — np. samodzielnie prowadziło kanał na YouTube generujący przychody — może próbować wnioskować o nierówny podział majątku po rozwodzie, choć w praktyce uzyskanie takiego rozstrzygnięcia wymaga spełnienia ściśle określonych przesłanek.

Prawo dopiero dogania cyfrową rzeczywistość

Spory o kryptowaluty, NFT czy biznesy internetowe pokazują, że prawo rodzinne wchodzi w zupełnie nową rzeczywistość społeczną i ekonomiczną. Coraz większa część majątku istnieje dziś wyłącznie w formie cyfrowej. Polskie przepisy nie regulują jeszcze szczegółowo takich sytuacji, brak również wyraźnej linii orzeczniczej, dlatego sądy muszą korzystać z ogólnych zasad prawa majątkowego i rodzinnego. Eksperci przewidują jednak, że wraz z rosnącą popularnością inwestycji cyfrowych liczba takich spraw będzie tylko rosła. Można tylko mieć nadzieję, że ustawodawca jak najszybciej podejmie próbę uregulowania tej kwestii.

Podział majątku po rozwodzie coraz częściej obejmuje więc nie tylko mieszkania czy samochody, ale także aktywa zapisane w blockchainie, na serwerach lub w portfelach cyfrowych — a prawo dopiero uczy się, jak je skutecznie dzielić.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj