Małe firmy zyskają możliwość realnej kontroli L4 pracowników. Nowe przepisy od 13 kwietnia

Małe firmy zyskają dodatkowe uprawnienia ws. kontroli L4

Do tej pory duże podmioty, zatrudniające powyżej 20 ubezpieczonych, mogły samodzielnie lub przy pomocy zewnętrznych firm sprawdzać, czy pracownik na zwolnieniu faktycznie leczy się w domu, czy może remontuje mieszkanie lub wyjechał na wakacje. Dotychczas kontrola pracownika na L4 była uprawnieniem wyłącznie większych pracodawców – mogli oni delegować pracownika do wizyty kontrolnej, sprawdzać miejsce zamieszkania chorego, a nawet weryfikować, czy nie świadczy on pracy u innego pracodawcy.

Tymczasem właściciele małych firm – sklepów, warsztatów czy biur rachunkowych – byli w tej kwestii praktycznie bezradni. Choć to oni z własnej kieszeni pokrywają koszt wynagrodzenia chorobowego za pierwsze 33 dni nieobecności, nie mieli prawa zweryfikować zasadności zwolnienia. Skazani byli na wysyłanie wniosków do ZUS, co w praktyce oznaczało długi czas oczekiwania i niską skuteczność działań.

Nowe regulacje, które zaczną obowiązywać w połowie kwietnia 2026 r., mają zmienić ten stan rzeczy. Zgodnie z analizą radcy prawnego Justyny Szczepańskiej-Grygiel, nowe przepisy sprawią, że uprawnienie do kontroli zyskują wszyscy płatnicy składek wypłacający wynagrodzenie chorobowe, bez względu na liczebność załogi. Oznacza to, że każdy pracodawca, który podejrzewa nadużycie, będzie mógł samodzielnie przeprowadzić wizytę kontrolną lub zlecić ją profesjonalistom.

Zmiany mogą realnie wpłynąć na sytuację wielu mniejszych firm. Eksperci rynku pracy, w tym Mikołaj Zając z firmy Conperio, zwracają uwagę na fakt, że w małym zespole nagła, nieuzasadniona absencja jednego pracownika często oznacza konieczność zamykania punktu usługowego, odwoływania wizyt klientów lub drastycznego obciążenia pozostałych członków załogi. Do tej pory mali przedsiębiorcy widzieli problem, ponosili jego koszty, ale mieli związane ręce.

Przedsiębiorcy – mimo wszystko – będą musieli uważać

Choć zmiana przepisów jest oceniana pozytywnie, eksperci przestrzegają przed "partyzantką". Samo posiadanie prawa do kontroli to dopiero połowa sukcesu. Ważne będzie umiejętne korzystanie z nowych uprawnień; przedsiębiorcy będą musieli nauczyć się, jak przeprowadzać weryfikację zgodnie z procedurami, jak sporządzać protokoły z kontroli i jak gromadzić dowody, które ostoją się w przypadku ewentualnego sporu.

Warto przy tym pamiętać, że ZUS dysponuje znacznie szerszymi narzędziami kontrolnymi, niż mogłoby się wydawać – włącznie z analizą aktywności w mediach społecznościowych czy weryfikacją płatności kartą.

Należy pamiętać, że ostatecznym arbitrem w kwestii zasadności zwolnienia i wypłaty zasiłku nadal pozostaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Co więcej, od 2026 roku ZUS może kontrolować zasadność L4 nawet po zakończeniu choroby i powrocie pracownika do pracy – na podstawie dokumentacji medycznej. Niemniej sama świadomość, że szef ma prawo powiedzieć «sprawdzam», może zadziałać prewencyjnie i zniechęcić wielu do traktowania L4 jako dodatkowego, płatnego urlopu.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj