Pracownik, który narusza swoje obowiązki, naraża się na karę porządkową. Czasami będzie to nawet kara pieniężna

Praca Prawo dołącz do dyskusji 29.08.2021
Pracownik, który narusza swoje obowiązki, naraża się na karę porządkową. Czasami będzie to nawet kara pieniężna

Joanna Majkowska

Naruszenie obowiązków pracowniczych w skrajnych przypadkach skutkuje tzw. dyscyplinarką. Częściej jednak zastosowanie znajduje odpowiedzialność porządkowa pracowników, w ramach której pracodawca może wymierzyć łagodniejsze formy kary – upomnienie, naganę, a czasem też karę pieniężną.

Czym jest odpowiedzialność porządkowa pracowników?

O odpowiedzialności porządkowej można mówić w przypadku naruszenia przez pracownika pewnych obowiązków pracowniczych wskazanych w Kodeksie pracy, regulaminach pracy, układach zbiorowych czy umowie o pracę. O takim naruszeniu można mówić zarówno w przypadku konkretnego zachowania, jak i w sytuacji, kiedy pracownik powstrzyma się przed działaniem.

Kwestię odpowiedzialności porządkowej pracownika reguluje art. 108 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem będzie mieć ona zastosowanie w przypadkach takich jak:

  • nieprzestrzegania ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy,
  • nieprzestrzeganie przepisów BHP i przeciwpożarowych,
  • niestosowanie się przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy,
  • stawianie się do pracy w stanie nietrzeźwości,
  • spożywanie alkoholu w czasie pracy.

We wszystkich tych sytuacjach Kodeks pracy przewiduje kary porządkowe dla pracowników. Aby jednak można było mówić o pociągnięciu do odpowiedzialności, muszą wystąpić kolejne przesłanki. Pierwsza z nich to niewłaściwe zachowanie naruszające porządek i dyscypliny pracy. Przepisy wymagają też, by pracownik ponosił winę, choć nie musi być ona umyślna. Pracodawca powinien również wziąć pod uwagę rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych i dotychczasowy stosunek danej osoby do pracy.

Na jakie kary naraża się pracownik?

Kodeks pracy przewiduje 3 kary w ramach odpowiedzialności porządkowej. Będzie to:

  • nagana,
  • upomnienie,
  • kara pieniężna.

Pracodawca nie ma tu jednak pełnej dowolności, jeśli chodzi o rodzaj wymierzanej kary. Karę pieniężną, a więc najbardziej dotkliwą dla pracownika, może zastosować tylko w takich przypadkach jak nieprzestrzeganie przepisów BHP lub PPOŻ, opuszczanie pracy bez usprawiedliwienia, spożywanie alkoholu w pracy albo stawianiu się w niej nietrzeźwym. Dla pozostałych przykładów naruszeń przewidziano jedynie upomnienie lub naganę.

Co więcej, zgodnie z przepisami wysokość kary pieniężnej za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może przekraczać jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Z kolei łączna suma takich kar nie może być wyższa niż 1/10 wynagrodzenia. Pieniędzy uzyskanych w związku z nałożoną karą pracodawca nie może też dowolnie wydać – przeznacza się je na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.

Ograniczenia w wymierzaniu kar

Również sam sposób wymierzania kary obwarowano pewnymi ograniczeniami. Pracodawca może zdecydować się ukarać daną osobę maksymalnie w ciągu 2 tygodni od dowiedzenia się, że doszło do jakichś naruszeń, zawsze jednak maksymalnie w ciągu 3 miesięcy od momentu naruszenia.

Zanim jednak w ogóle dojdzie do wymierzenia takiej kary, pracodawca ma jeszcze obowiązek wysłuchać pracownika. W ten sposób przepisy gwarantują zatrudnionym możliwość wytłumaczenia się z danej sytuacji. Jeśli pracodawca mimo wyjaśnień zdecyduje się pociągnąć pracownika do odpowiedzialności porządkowej, musi zawiadomić go o tym na piśmie. Wskaże w nim: rodzaj naruszenia obowiązków, datę i informację o możliwości zgłoszenia sprzeciwu. Od momentu zawiadomienia pracownik będzie mieć 7 dni na odwołanie się od decyzji pracodawcy.

W razie złożenia takiego odwołania pracodawca rozpatrzy stanowisko zakładowej organizacji związkowej reprezentującej pracownika i podejmie decyzję o odrzuceniu lub uwzględnieniu sprzeciwu. Dopiero w razie wydania rozstrzygnięcia na niekorzyść pracownika, ten może wystąpić do sądu pracy o uchylenie nałożonej kary.