- Bezprawnik -
- Finanse -
- Przy wcześniejszej spłacie kredytu bank nie zawsze odda wszystkie opłaty. Nowy wyrok TSUE
Przy wcześniejszej spłacie kredytu bank nie zawsze odda wszystkie opłaty. Nowy wyrok TSUE
Osoby, które spłacają kredyt konsumencki przed terminem, nie zawsze odzyskają część prowizji. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w czwartek, że jeśli bank jeszcze przed zawarciem umowy jasno poinformował klienta, które opłaty są jednorazowe, zwrot może dotyczyć jedynie kosztów zależnych od okresu kredytowania. Związek Banków Polskich mówi wręcz o odejściu od automatycznego zwrotu wszystkich kosztów.
Wyrok Lexitor nie działa już automatycznie. Liczy się to, co bank przekazał klientowi
Przez ostatnie lata przy wcześniejszej spłacie kredytu konsumenckiego punktem odniesienia był wyrok w sprawie Lexitor (C-383/18) z 2019 r. Przyjmowano, że konsument może wtedy żądać proporcjonalnego obniżenia całego kosztu kredytu, również opłat pobranych jednorazowo (np. prowizji), bez względu na to, jak bank je nazwał czy rozpisał w umowie. Czwartkowy wyrok (sprawy połączone C-239/25 i C-355/25) nie podważa tamtego orzeczenia wprost, ale wyraźnie zawęża jego zastosowanie, a więc zmienia też odpowiedź na pytanie, co bank powinien zwrócić przy wcześniejszej spłacie.
Trybunał przypomniał, że szeroka wykładnia z 2019 r. wynikała przede wszystkim z obawy przed nadużyciami ze strony banków – kredytodawca mógłby bowiem ograniczyć do minimum koszty zależne od okresu kredytowania, a resztę pobrać z góry, by uniknąć późniejszego zwrotu. Jeśli jednak przepisy krajowe nakładają na bank obowiązek wskazania klientowi jeszcze przed podpisaniem umowy, które opłaty są jednorazowe, a które rozłożone w czasie, takie ryzyko nie występuje. W takiej sytuacji zwrot może obejmować wyłącznie koszty zależne od okresu obowiązywania umowy. To, czy dane państwo spełnia ten warunek, ma ocenić sąd krajowy. Punktem odniesienia ma być poziom informacji przewidziany w dyrektywie hipotecznej (formularz ESIS).
Prowizja pośrednika i podatek poza zwrotem. Pod jednym warunkiem
Sprawy dotyczyły dwóch włoskich kredytów spłacanych w formie potrąceń z pensji lub emerytury (do wysokości jednej piątej świadczenia). W jednej z nich klientka przy umowie na 63 tys. euro zapłaciła m.in. 3780 euro prowizji dla pośrednika i 130,25 euro podatku, a po wcześniejszej spłacie kredytu bank zwrócił jej jedynie niewykorzystane odsetki (3821,34 euro). Konsumentka domagała się jednak również proporcjonalnej części pozostałych kosztów.
Trybunał uznał, że prowizja pośrednika za czynności wykonane przed zawarciem umowy oraz podatek, który bank jedynie przekazuje do skarbu państwa, mogą zostać wyłączone ze zwrotu – o ile nie są to koszty „nałożone” przez kredytodawcę. Chodzi o opłaty, których istnienie, wysokość lub warunki bank ustala samodzielnie. Sąd krajowy powinien zatem sprawdzić m.in., czy pośrednik działa pod kontrolą banku i czy część prowizji nie trafia później do kredytodawcy.
W przypadku włoskiego podatku TSUE zasugerował, że bank nie ma na niego żadnego wpływu. Trybunał nie podzielił też argumentu o bezpodstawnym wzbogaceniu konsumenta. Jak wskazał, jeśli zwrot się należy, ma on podstawę prawną, a jeśli się nie należy, klient niczego nie otrzyma.
Hipoteki bez zmian. Brak informacji nadal działa na niekorzyść banku
Jak podkreśla ZBP, wyrok nie wpływa na sposób rozliczania hipotek spłacanych przed terminem. Tutaj nadal obowiązuje stanowisko z wyroku UniCredit Bank Austria (C-555/21), zgodnie z którym zwrot obejmuje tylko koszty zależne od okresu umowy. Obniżona prowizja przy wcześniejszej spłacie hipoteki należy się więc tylko wtedy, gdy opłata jest powiązana z czasem trwania umowy. Jednocześnie z wyroku w sprawie Santander Bank Polska (C-76/22) z października 2024 r. wynika, że jeśli bank nie przekazał klientowi informacji pozwalających ustalić charakter prowizji, sąd powinien uznać ją za koszt zależny od czasu trwania umowy, a więc podlegający zwrotowi.
Podobna logika będzie teraz obowiązywać przy kredytach gotówkowych i ratalnych. W ewentualnym sporze z bankiem o zwrot prowizji po spłacie kredytu najważniejszy może okazać się formularz informacyjny, który klient otrzymał przed podpisaniem umowy. To polskie sądy będą musiały ocenić, czy krajowe przepisy zapewniają konsumentom przejrzystość porównywalną z tą, jaką przewiduje dyrektywa hipoteczna.










