Nie wszyscy muszą się samodzielnie spisywać. Jak uniknąć spisu powszechnego?

Codzienne dołącz do dyskusji (57) 08.07.2021
Nie wszyscy muszą się samodzielnie spisywać. Jak uniknąć spisu powszechnego?

Paweł Mering

Spis powszechny w 2021 roku ma szczególną postać, bo zasadniczo opiera się o samospis internetowy. Do tych, którzy nie skorzystali z takiej formy, zadzwonić lub przyjść będzie musiał rachmistrz. Okazuje się jednak, że nie każdy musi podawać wszystkie dane. Jak uniknąć spisu powszechnego?

Jak uniknąć spisu powszechnego?

Spis powszechny w 2021 roku oparty jest o samospis internetowy, co oznacza, że co do zasady każdy powinien samodzielnie wypełnić formularz internetowy. Jest to uzasadnione m.in. pandemią, chociaż – co istotne – nie jest to jedyna możliwość.

GUS przewidział, że skoro niemożliwe jest, aby każdy zobowiązany do spisania się zrobił to samodzielnie przez internet, to dostępne są alternatywne metody – jak spis przez specjalną infolinię, czy też za pośrednictwem rachmistrza – bo od 23 czerwca odbywają się także wywiady bezpośrednie.

Sam obowiązek spisowy dotyczy, zgodnie z art. 4 ustawy spisowej:

  • osób fizycznych stale zamieszkałych i czasowo przebywających w mieszkaniach, budynkach i innych zamieszkanych pomieszczeniach
  • osób fizycznych niemających miejsc zamieszkania
  • mieszkań, budynków, obiektów zbiorowego zakwaterowania i zamieszkanych pomieszczeń niebędących mieszkaniami

Z obowiązku spisu wyłączeni są szefowie oraz personel cudzoziemskich przedstawicielstw dyplomatycznych, a także ich rodziny, co także stosuje się do „dyplomatycznych” budynków.

Obowiązku spisowego nie należy łączyć z obowiązkiem osobistego spisu. Są więc pewne wyłączenia, które ograniczają zakres tego obowiązku – na przykład przerzucając go z dzieci na rodziców, czy też – w pewnym zakresie – na jednego z domowników.

Spis powszechny 2021 – ilu domowników musi się spisać?

Za spisanie małoletnich odpowiadają opiekunowie prawni (z reguły rodzice). W odniesieniu do pozostałych domowników sytuacja zależna jest od rodzaju badania. W badaniu pełnym (formularz krótki) ankietowany wypełnia swoją ankietę osobową, a także może – i powinien, jeżeli jest do tego zobowiązany – spisać osoby małoletnie mieszkające w tym samym mieszkaniu. Wówczas nie potrzeba formularza identyfikacyjnego dla każdego z małoletnich, a jedynie konieczne jest podanie numeru PESEL – chyba że dziecko nie ukończyło jeszcze roku życia, to wówczas dopuszcza się brak PESEL.

Samo badanie reprezentacyjne (formularz długi) odnoszące się do osób przebywających w danym mieszkaniu funkcjonuje tak, że osoba, która jako pierwsza się zalogowała, pełni rolę reprezentanta i wypełnia formularz za resztę domowników. Komunikat, że wypełnia się formularz jako reprezentant, powinien pojawić się po zalogowaniu, toteż nie powinno być w tym zakresie pomyłek.

W przypadku osób pracujących i mieszkających poza „domem rodzinnym” (również za granicą) istotne jest to, czy następuje cykliczne „powracanie” do domu rodzinnego, które ma miejsce co najmniej 2 razy w miesiącu. Jeżeli nie, to takiej osoby nie traktuje się jako domownika.

W odniesieniu do sytuacji, w której spis dokonywany jest nie przez internet, a poprzez rachmistrza, zgodnie z art. 18 ustawy spisowej

Dane dotyczące osób nieobecnych i osób małoletnich przekazują osoby pełnoletnie wspólnie z nimi zamieszkałe.

Warto pamiętać, że odmowa udziału w spisie powszechnym i niezrealizowanie obowiązku spisowego do 30 września 2021 roku jest wykroczeniem, za które grozi grzywna do 5 tysięcy złotych. Ponadto świadome podanie informacji nieprawdziwych stanowi przestępstwo. Trzeba też dodać, że w spisie należy podać informacje aktualne na dzień 31 marca 2021 roku, a nie na dzień dokonywania spisu.