- Bezprawnik -
- Finanse -
- Zapytałem KNF o wypowiedź, po której runął kurs XTB. Odpowiedź zaprzecza sama sobie
Zapytałem KNF o wypowiedź, po której runął kurs XTB. Odpowiedź zaprzecza sama sobie
We wtorek wiceprzewodniczący KNF zapowiedział na konferencji, w trakcie sesji, nową interwencję na rynku CFD. Kurs XTB poleciał w dół o kilkanaście procent. Zapytaliśmy o to nadzór i samą spółkę. Według KNF wszystko było jasne. Szkoda tylko, że nikt nie wie, co dokładnie.
Konferencja „Parkiet ExChange” odbywała się w budynku Giełdy Papierów Wartościowych. Prof. Dariusz Adamski, zastępca przewodniczącego KNF, powiedział tam, że „niedługo KNF dokona interwencji produktowej w odniesieniu do kontraktów CFD”. Przypomniał, że w zeszłym roku na CFD straciło 267 tys. osób, a łączne straty sięgnęły blisko 2 mld zł. Dodał, że w przypadku CFD broker staje się „nie pośrednikiem, ale bukmacherem”.
Rynek zrozumiał to po swojemu. XTB generuje na CFD ponad 90 proc. przychodów i działa właśnie w modelu market makera. Jego kurs w szczycie przeceny spadał o 18 proc., a o 13:50 strata wynosiła 15,73 proc. przy obrotach rzędu 185 mln zł, najwyższych na całym rynku. Z wyceny jednej z największych spółek na GPW w kilka godzin wyparowały miliardy złotych. A to wszystko trzy dni przed raportem spółki za III kwartał, zapowiedzianym na 20 listopada.
Wysłaliśmy do KNF osiem pytań. Odpowiedź przyszła szybko i jest ciekawa. Głównie dlatego, że na większość pytań nie odpowiada.
Chciałbym tu być transparentny. Posiadam trochę akcji XTB (miałem ich dużo więcej, ale sprzedałem z dużym zyskiem jakiś czas temu, spodziewając się naturalnej korekty). Tyle, że wczoraj miała miejsce nienaturalna i raczej nie korekta. Jestem więc całą sytuacją zirytowany jako akcjonariusz spółki. Ale... no właśnie o to w tym wszystkim chodzi. Nie dość, że Donald Trump bawi się kursem moich akcji w USA, to jeszcze w Polsce zaczęły się dziać dziwne rzeczy, wychodzące z miejsca, po którym najmniej bym się tego spodziewał.
Co odpowiedziała KNF
Linia nadzoru jest taka: interwencja z 2019 r. nadal obowiązuje, a jej przegląd w 2026 r. wynika z jej treści i z rozstrzygnięcia KNF z sierpnia 2021 r. Wtorkowa wypowiedź dotyczyła „wniosków dotyczących rynku CFD, jakie wynikają z przeglądu interwencji”, a nie szczegółów regulacyjnych. KNF pisze wprost: „W zakresie samej interwencji nie pojawiły się więc żadne nowe informacje”. Wszystko było wcześniej sygnalizowane i „nie mogło stanowić zaskoczenia” dla nikogo, kto śledzi działania urzędu. Wypowiedź „w szczególności nie dotyczyła żadnej konkretnej spółki działającej na rynku forex”.
Dalej jest wykład o tym, że nadzór musi prowadzić „otwarty dialog z rynkiem”. Zmiana interwencji bez wcześniejszego sygnalizowania wywołałaby efekt zaskoczenia, więc sygnalizowanie to właściwie usługa dla inwestorów. Jedyną konkretną informacją jest to, że nowe zasady obejmą także firmy działające w Polsce na zasadzie paszportu, czyli zagraniczną konkurencję. To dobrze i to akurat trzeba KNF oddać.
Na co KNF nie odpowiedziała
Pytaliśmy, czy Komisja podjęła już jakąkolwiek uchwałę. Bankier relacjonował, że według wiceprzewodniczącego „decyzje już zapadły”. KNF odpowiada, że „dalsze działania będą uzależnione od decyzji Komisji”. Czyli decyzji nie ma, ale interwencja będzie „niedługo”. Prawnicy nazywają to zapowiedzią rozstrzygnięcia, którego organ jeszcze nie podjął.
Pytaliśmy też, czego interwencja ma dotyczyć: dźwigni, dostępu klientów detalicznych, marketingu, modelu market maker. Nie wiadomo. Kiedy? Nie wiadomo. Pytaliśmy, czy UKNF ma wewnętrzne zasady dla publicznych wypowiedzi kierownictwa o planowanych rozstrzygnięciach, które mogą ruszyć cenami instrumentów. Dostaliśmy zdanie „mamy świadomość, że wypowiedzi przedstawicieli nadzoru mogą być istotnym sygnałem dla uczestników rynku”. Pytaliśmy, czy urząd sprawdzi obrót akcjami XTB z 17 listopada pod kątem nadużyć. Na to pytanie nie ma ani słowa.
Nic nowego, a jednak nowe
Najbardziej podoba mi się w tej odpowiedzi to, że jednocześnie twierdzi dwie rzeczy. W jednym akapicie KNF pisze, że nie pojawiły się żadne nowe informacje. W innym, że wypowiedź „ujawniała nowe okoliczności dotyczące wyłącznie sposobu działania polskiego rynku CFD”. Nowe, ale nie takie nowe. Nowe, ale nie o tym.
Tymczasem rynek dostał coś nowego, tylko nie było to w żadnym dokumencie. Jeszcze w sierpniu, po poprzednich wypowiedziach Adamskiego, KNF nie miała ani projektu do konsultacji, ani projektu przepisów, ani daty wdrożenia. Wtedy przegląd po prostu trwał. We wtorek usłyszeliśmy, że „niedługo KNF dokona interwencji”, a obecne zasady zostały skrytykowane jako nieskuteczne. Przejście od „analizujemy” do „niedługo interweniujemy” to dla spółki, która żyje z CFD, najważniejsza informacja roku. Tyle że nikt nie wie, jak duża ta interwencja będzie.
Do tego dochodzi argument, że wypowiedź nie dotyczyła żadnej konkretnej spółki. Formalnie to prawda. Ale na GPW jest jeden broker, który na CFD robi ponad 90 proc. przychodów i działa w krytykowanym modelu. Jeśli regulator na giełdzie, w trakcie sesji, porównuje ten model do bukmachera, to nie musi podawać nazwy, bo wszyscy wiedzą, o kogo chodzi.
Nie zgadzają się nawet liczby. Adamski mówił o blisko 2 mld zł strat w zeszłym roku. Tymczasem w marcu branżowy Finance Magnates pisał o rekordowych 2,7 mld zł strat polskich inwestorów na forex i CFD za 2025 r. Może to inna metodologia, ale skoro na tych danych ma się opierać nowa regulacja, wypadałoby wiedzieć, które są prawdziwe.
Co na to XTB?
O stanowisko zapytaliśmy też samą spółkę. Biuro prasowe XTB nie odnosi się do tez Adamskiego o rynku CFD. Skupia się na tym, jak nadzór o nich mówi. Według XTB w ostatnim roku informacje o regulacjach CFD „kilkukrotnie pojawiały się poza oficjalnymi kanałami komunikacji z rynkiem, w tym podczas zamkniętych konferencji”, a za każdym razem towarzyszyły im wyraźne wahania kursu. Spółka zwraca uwagę, że tracą na tym nie tylko drobni inwestorzy. Tracą też instytucje, które kupują jej akcje za pieniądze klientów, na przykład w PPK czy na rachunkach emerytalnych.
„Zależy nam, aby informacje mogące wpłynąć na wycenę spółek giełdowych były przekazywane jasno, za pośrednictwem oficjalnych kanałów i w tym samym czasie wszystkim uczestnikom rynku” – pisze XTB. Dodaje, że komunikaty powinny być na tyle konkretne, by dało się ocenić ich znaczenie dla spółki, bo ogólne zapowiedzi tylko zwiększają niepewność.
XTB jest w tej sprawie stroną, więc trudno oczekiwać, że pochwali wtorkowy panel. Ale ironii nie da się nie zauważyć: spółka giełdowa domaga się od regulatora dokładnie tego, czego regulator wymaga od spółek giełdowych. Art. 17 MAR każe emitentom podawać informacje poufne do publicznej wiadomości jak najszybciej i w sposób, który pozwala wszystkim szybko się z nimi zapoznać i rzetelnie je ocenić. Wyobraźmy sobie, że to zarząd XTB mówi na konferencji, że w jego biznesie „niedługo” zmieni się coś kluczowego, a nie publikuje raportu bieżącego i nie podaje szczegółów. Trudno uwierzyć, że KNF przeszłaby nad tym do porządku dziennego. Nadzoru ten przepis formalnie nie wiąże. Tylko że standard, którego spółka oczekuje od KNF, nie jest szczególnie wygórowany. Sama KNF egzekwuje go od wszystkich spółek na giełdzie.
Rządzenie zapowiedzią
Amerykanie przerabiają to od dwóch lat i kosztuje ich to sporo nerwów. 9 kwietnia 2025 r. Donald Trump napisał na Truth Social „THIS IS A GREAT TIME TO BUY!!!”. Kilka godzin później ogłosił 90-dniowe zawieszenie ceł, a S&P 500 skoczył o ponad 9 proc., co było jednym z najlepszych dni od 2008 r. Demokraci od razu zaczęli pytać, kto wiedział wcześniej. Inwestorzy szybko się nauczyli, że w USA ważniejsze od przepisów jest to, co prezydent napisze w poście. Powstało nawet pojęcie „TACO trade”: grasz pod to, że Trump zapowie coś groźnego, a potem się z tego wycofa.
Prof. Adamski to oczywiście nie Trump. Jest profesorem prawa, działa w procedurze z art. 42 MiFIR i nie pisze wielkimi literami. Mechanizm jest jednak podobny: słowo przedstawiciela władzy rusza kursy, a dokumentu, z którego można wyczytać, co właściwie się zmienia, nie ma. Jest też jedna istotna różnica, która przemawia na niekorzyść KNF. Od prezydenta-polityka rynek spodziewa się hałasu. Regulator jest od tego, żeby tego hałasu nie było. Art. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym mówi o przejrzystości rynku i zaufaniu do niego. Nie mówi o czytaniu z ruchu ust wiceprzewodniczącego na panelu.
Transparentność to nie to samo co zapowiedź
KNF ma rację mówiąc, że nadzór nie powinien zaskakiwać rynku. Ale żeby nie zaskakiwać, trzeba opublikować projekt, dane, uzasadnienie i harmonogram, a potem przeprowadzić konsultacje. To jest przejrzystość. Pół roku powtarzania na konferencjach i w wywiadach, że coś się szykuje, i mówienia „niedługo” bez treści, to nie dialog z rynkiem, tylko podawanie informacji w kawałkach. Za każdym razem rynek reaguje spadkiem, a nadzór potem odpowiada, że przecież nic nowego nie powiedział.
I chciałbym, żeby to wybrzmiało - ja nie bronię CFD. Gdy prezes tłumaczył mi, że XTB to nie jest bank, pisałem wprost, że sam trzymam się od tych kontraktów z daleka. Samo XTB podaje, że na CFD traci 79 proc. klientów detalicznych na jego platformie, i nowa interwencja może być potrzebna. Problemem jest to, w jaki sposób nadzór ją komunikuje. Jeśli KNF naprawdę chce uniknąć efektu zaskoczenia, wystarczy opublikować projekt. Do tego czasu każdy panel z udziałem kierownictwa nadzoru warto oglądać z otwartym rachunkiem maklerskim. Tylko proszę nie traktować tego jako rekomendacji.
zobacz więcej:










