Mam uniwersalne rozwiązanie dla rządzących. Odpowiedzi należy szukać w Krzywej Laffera

Prosta idea, niewygodne wnioski

Krzywa Laffera opisuje zależność między wysokością podatków a dochodami państwa. Jej sens można streścić w jednym zdaniu: zbyt niskie podatki są problemem, ale zbyt wysokie też.

Gdy podatki wynoszą zero, budżet państwa "nie zarabia". Gdyby jednak państwo zabierało obywatelom i firmom 100% dochodów, efekt byłby dokładnie taki sam. Nikt nie pracowałby legalnie, nikt nie inwestowałby, a oficjalne wpływy znów spadłyby do zera.

Pomiędzy tymi skrajnościami znajduje się punkt, w którym państwo zarabia najwięcej. I właśnie ten punkt - optymalny poziom opodatkowania - jest sednem Krzywej Laffera. Jej historia ma niemal anegdotyczny charakter. Arthur Laffer, amerykański ekonomista, miał narysować ją na serwetce podczas rozmowy o podatkach w latach 70. XX wieku.

Krzywą Laffera można też odnieść do produktów: zbyt wysoka stawka VAT lub akcyza mogą odstraszyć konsumentów, przez co wszyscy są przegrani, w tym i producenci towarów. Obniżenie podatków może sprawić, że klienci chętniej i częściej będą sięgać po dane produkty, przez co nie tylko zwiększą się wpływy do budżetu, ale i zyski producentów i firm, napędzając tym samym gospodarkę.

Dlaczego wysokie podatki stają się nieefektywne?

W pewnym momencie podnoszenie podatków przestaje przynosić oczekiwany efekt. Dzieje się tak nie dlatego, że ludzie nagle stają się "nieuczciwi", ale dlatego, że racjonalnie reagują na bodźce.

Gdy obciążenia rosną:

Efekt? Państwo podnosi stawki, ale realne wpływy do budżetu nie rosną, a czasem wręcz maleją. To właśnie ten moment, przed którym ostrzega Krzywa Laffera.

Jaki to ma związek z naszym krajem? Od 2005 roku niepodzielnie rządzi albo PiS, albo PO. Z jednej strony wiele ich dzieli, z drugiej strony oba ugrupowania polityczne mają wiele, naprawdę wiele wspólnego. W tym sporą chęć do wprowadzania nowych podatków i podwyższania już istniejących, jak ma to miejsce w 2026 roku.

Czy Krzywa Laffera sprawdza się w praktyce?

Podatki bywają bardzo skomplikowane, także w naszym kraju. Jak na ironię, cała koncepcja Krzywej Laffera zmieściła się na serwetce, a do jej zobrazowania wystarczył prosty szkic. Dlaczego więc podatki są tak przekombinowane? I dlaczego rządzący nie próbują dążyć do "złotego środka", w którym i obywatel byłby wciąż zadowolony, a jednocześnie państwowy budżet zyskałby najwięcej?

Nie wiem co gorsze - czy niewiedza polityków, czy niechęć do tego rodzaju działań. Problemem Krzywej Laffera jest zapewne brak gotowego "przepisu", gdyż nie wiadomo tak naprawdę, w którym miejscu znajduje się optymalny punkt podatkowy. Nie mówi, ile wynosi optymalna stawka podatku, nie uwzględnia też różnic kulturowych czy struktury gospodarki.

Przypominam sobie jeden głośny przykład obniżki podatku w Polsce, który spowodował wzrost wpływu do budżetu. Po ciągłej obniżce dochodów państwa z tytułu akcyzy na alkohol, którą było widać od 1998 roku, ówczesny rząd SLD Leszka Millera postanowił... obniżyć, a nie podwyższyć podatek akcyzowy. Pod koniec 2002 r. został on obniżony o 30%. W efekcie wpływy do budżetu wzrosły w kolejnych 2 latach odpowiednio o 220 i 500 mln złotych.

Czy podobne działania na szeroką skalę będą stosowane w najbliższych latach? Obawiam się, że nie.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj