Odmowa przyjęcia do szpitala to przestępstwo. Ale jest haczyk, który zmieni się w lipcu

Nowe zasady kontraktowania świadczeń szpitalnych od 1 lipca 2026

Od 1 lipca 2026 roku planowane jest wejście w życie nowych zasad kontraktowania świadczeń szpitalnych przez NFZ. Zmiany wynikają z reformy sieci szpitali (ustawa o modernizacji i poprawie efektywności szpitalnictwa) i przewidują nowe kryteria kwalifikacji placówek do poszczególnych poziomów zabezpieczenia zdrowotnego. Szpitale, które nie spełnią kryteriów — na przykład ze względu na niewystarczającą kadrę lekarską, brak sprzętu lub zbyt małą liczbę pacjentów — mogą stracić kontrakt na określone rodzaje świadczeń.

Nie oznacza to jednak, że szpital zamknie drzwi i odmówi przyjęcia pacjenta. Prawo polskie nakłada na każdą placówkę medyczną bezwzględny obowiązek udzielenia pomocy w stanach nagłych — niezależnie od kontraktu z NFZ, statusu ubezpieczenia pacjenta czy godziny dnia. Wynika to z art. 15 ustawy o działalności leczniczej oraz art. 7 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Odmowa udzielenia pomocy osobie w stanie zagrożenia życia jest przestępstwem — nieudzielenie pomocy w rozumieniu art. 162 Kodeksu karnego grozi karą pozbawienia wolności do lat 3.

Co może się zmienić w praktyce dla pacjentów

Ograniczenie kontraktu oznacza, że szpital może przestać wykonywać planowe zabiegi i operacje w ramach NFZ na danym oddziale. Pacjent, który miał zaplanowaną operację, może zostać przekierowany do innej placówki — co w mniejszych miastach oznacza konieczność dojazdu do szpitala w oddalonym powiecie lub mieście wojewódzkim. Warto wiedzieć, że odsyłanie pacjentów między placówkami bez zapewnienia im kompleksowej opieki jest praktyką, którą Rzecznik Praw Pacjenta uznaje za naruszenie prawa.

Dla pacjentów z terenów wiejskich i małych miast to realne zagrożenie pogorszenia dostępności do opieki zdrowotnej. Dlatego Ministerstwo Zdrowia zapowiada, że zmiany będą wdrażane stopniowo i z uwzględnieniem mapy potrzeb zdrowotnych — dokumentu określającego, jakie świadczenia są potrzebne w danym regionie. Problem niedostępności oddziałów nie jest zresztą nowy — już teraz brak miejsc w szpitalu bywa częstą przyczyną odmowy przyjęcia pacjenta na leczenie.

Twoje prawa jako pacjenta w świetle reformy

Niezależnie od zmian w kontraktowaniu, masz prawo do: udzielenia pomocy w stanie nagłym w każdej placówce medycznej, wyboru szpitala spośród tych, które mają kontrakt z NFZ na dane świadczenie, informacji o czasie oczekiwania na świadczenie (dostępnej na portalu terminyleczenia.nfz.gov.pl), skierowania do innego szpitala, jeśli twoja placówka straciła kontrakt na dany rodzaj świadczeń. Pełne zestawienie uprawnień zawiera karta praw pacjenta, o której warto pamiętać zarówno przy planowych, jak i nagłych wizytach w szpitalu.

Pacjenci, którzy stoją przed decyzją o leczeniu w publicznej lub prywatnej placówce, powinni rozważyć wszystkie opcje — temat ten szczegółowo omawia artykuł o tym, czy lepiej zdecydować się na operację na NFZ czy prywatnie.

Co zrobić, gdy szpital odmówi przyjęcia

Jeśli szpital odmówi ci przyjęcia w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia — zgłoś to do Rzecznika Praw Pacjenta (numer telefonu: 800 190 590, czynny w dni robocze). Rzecznik Praw Pacjenta dysponuje narzędziami pozwalającymi na wszczęcie postępowania wyjaśniającego, a w uzasadnionych przypadkach — nałożenie kar na placówki naruszające prawa pacjentów.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj