- Bezprawnik -
- ecommerce -
- Oddał Amazonowi zepsuty dysk SSD. Prawie dwa lata później Niemiec kupił go na eBayu z jego dokumentami
Oddał Amazonowi zepsuty dysk SSD. Prawie dwa lata później Niemiec kupił go na eBayu z jego dokumentami
Pan Bartosz kupił w grudniu 2024 roku na Amazon.pl dysk SSD Kingstona o pojemności 2 TB. Sprzęt się zepsuł, klient go reklamował, Amazon przyjął zwrot i oddał pieniądze. Prawie dwa lata później, 9 listopada 2026 roku, napisał do niego obcy człowiek z Niemiec. Kupił na eBayu uszkodzony dysk, a na nim znalazł zdjęcia rodzinne, dokumenty tożsamości i dane finansowe Polaka.
Reklamacja dysku SSD zakończona zwrotem pieniędzy. Dane zostały w środku
Internauta opisał całą historię 16 listopada w serii siedmiu wpisów na X. Zamówienie z 13 grudnia 2024 roku dotyczyło modelu Kingston KC3000 2 TB. Po awarii dysk wrócił do Amazona w ramach reklamacji, pieniądze wróciły na konto, a klient uznał sprawę za zamkniętą.
Według jego relacji kupujący z Niemiec nabył dysk od niemieckiej firmy Talk-Point, która wystawiła go na eBayu. Na zrzucie oferty opublikowanym przez pana Bartosza widać Kingstona KC3000 2048 GB z dopiskiem „Defekt”. Nabywca przekazał Polakowi, że prywatne i zawodowe pliki były dostępne bez żadnego specjalistycznego odzyskiwania danych. Kolejny zrzut ekranu pokazuje nośnik o pojemności 2 TB, na którym zajęte jest ok. 658 GB.
Co było na dysku? Według kupującego rodzinne fotografie, dokumenty tożsamości, dane finansowe i poufne materiały zawodowe. Autor podkreśla, że ma dzieci, i przyznaje, że nie wie, kto wcześniej miał dostęp do tych plików ani czy ktoś je skopiował.
Zamiast procedur zadziałała przyzwoitość przypadkowego kupującego
Niemiec mógł dysk po prostu sformatować, sprzedać dalej albo zrobić z zawartością coś znacznie gorszego. Zamiast tego odnalazł właściciela, ostrzegł go, zabezpieczył nośnik i zgłosił sprawę niemieckiemu organowi ochrony danych. Mężczyzna pisze, że jest mu wdzięczny, ale też że „bezpieczeństwo danych mojej rodziny nie powinno zależeć od dobrej woli kupującego na eBayu”.
Amazon dostał zgłoszenie tego samego dnia, 9 listopada. Z relacji klienta wynika, że firma potwierdziła przekazanie sprawy do działów ochrony danych i prawnego oraz obiecała informować o postępach. Po tygodniu internauta nie miał żadnych konkretnych ustaleń. „Czuję się zignorowany i pozostawiony sam sobie”, napisał. Sprawę kieruje do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, a Amazonowi zadał publicznie trzy pytania: kto miał dostęp do dysku, dlaczego dane nie zostały usunięte i jak chronieni są inni klienci.
Jak zwrócony dysk z Amazona trafił na eBaya
Tego na razie nie wie nikt poza Amazonem i firmami, przez które przeszedł nośnik. Duże sklepy internetowe nie wyrzucają zwróconej elektroniki. Część wraca do sprzedaży, część trafia do outletów, a towar uszkodzony bywa sprzedawany hurtowo podmiotom, które go testują, rozbierają na części albo wystawiają dalej jako wadliwy. Dopisek „Defekt” w ofercie pasuje do takiej ścieżki, ale bez wyjaśnień Amazona i sprzedawcy z eBaya pozostaje to hipotezą.
Drugie pytanie brzmi, jak „uszkodzony” dysk mógł bez trudu pokazać swoją zawartość. Awaria nośnika SSD nie oznacza automatycznie utraty danych. Dysk może działać niestabilnie, znikać z systemu, zgłaszać błędy albo blokować zapis, a mimo to pozwalać na odczyt plików. Dla klienta to sprzęt do reklamacji, dla kolejnego właściciela otwarta szuflada z cudzym życiem.
Kto odpowiada za dane osobowe na zwróconym dysku
Od strony prawa konsumenckiego sprawa jest prosta. Gdy towar okazuje się niezgodny z umową, a konsument od niej odstępuje, zgodnie z ustawą o prawach konsumenta oddaje rzecz sprzedawcy, a ten zwraca pieniądze. Dysk znów należy do sklepu. Razem z nim sklep dostaje jednak kilkaset gigabajtów prywatnych plików klienta.
Sam konsument, trzymając na prywatnym dysku zdjęcia rodziny, nie podlega RODO, bo rozporządzenie nie obejmuje czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze (art. 2 ust. 2 lit. c). Sytuacja się zmienia, gdy nośnik pełen danych przejmuje firma, która go magazynuje, sortuje i przekazuje dalej. Przechowywanie i udostępnianie danych to według art. 4 pkt 2 RODO przetwarzanie, i to niezależnie od tego, czy ktokolwiek otworzył choćby jeden plik.
Amazon może argumentować, że tych danych nie chciał, nie przetwarzał ich celowo i że to klient powinien wyczyścić dysk przed odesłaniem. Ten argument ma słaby punkt. Zepsutego dysku często nie da się wyczyścić, a sklep obsługujący ogromną liczbę zwrotów elektroniki doskonale wie, że nośniki pamięci wracają z zawartością. RODO wymaga od administratorów środków technicznych i organizacyjnych dopasowanych do ryzyka (art. 24 i 32). W przypadku zwracanych dysków takim środkiem jest bezpieczne wymazanie albo fizyczne zniszczenie, standard w każdym porządnym serwisie elektroniki.
Jeżeli doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, administrator ma 72 godziny na zgłoszenie go organowi nadzorczemu (art. 33 RODO). Gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko dla osoby, której dane dotyczą, musi ją także bez zbędnej zwłoki zawiadomić (art. 34). Skany dokumentów tożsamości i dane finansowe w rękach obcej osoby to podręcznikowy przykład wysokiego ryzyka. Tu kolejność była odwrotna: to klient zawiadomił Amazon. Osobną kwestią jest odpowiedzialność pośrednika, który wystawił dysk na eBayu, nie usuwając danych, ale tym zajmie się już niemiecki organ.
Skarga do UODO i tak trafi do Luksemburga
Twitterowicz może złożyć skargę do Prezesa UODO, bo RODO pozwala zrobić to w państwie, w którym się mieszka (art. 77). Nie znaczy to, że sprawę rozstrzygnie Warszawa. Europejski handel Amazona prowadzą spółki z siedzibą w Luksemburgu, a przy przetwarzaniu transgranicznym wiodącą rolę ma organ nadzorczy z kraju głównej siedziby administratora. To luksemburska CNPD nałożyła na Amazon w 2021 roku karę 746 mln euro. W praktyce skarga z Polski uruchomi procedurę współpracy kilku urzędów, a to oznacza miesiące, często lata czekania.
Odszkodowanie z art. 82 RODO
Niezależnie od postępowania przed organem nadzorczym art. 82 RODO daje prawo do odszkodowania za szkodę majątkową i niemajątkową, którego dochodzi się przed sądem cywilnym. Orzecznictwo TSUE ciągnie tu w dwie strony. Trybunał uznał, że sama uzasadniona obawa przed wykorzystaniem danych przez osoby trzecie może być szkodą, o czym Bezprawnik pisał przy okazji tekstu o tym, kiedy przysługuje odszkodowanie za wyciek danych osobowych. Szkodę trzeba jednak wykazać, a uczucie dyskomfortu po wycieku danych osobowych to trochę za mało na odszkodowania, co potwierdził wyrok w sprawie C-655/23.
W tej sprawie udowodnienie realnej krzywdy nie wygląda na trudne zadanie. Ojciec rodziny nie wie, czy zdjęcia jego bliskich, skany dokumentów i dane finansowe nie zostały skopiowane przez kogoś, kto miał dysk w rękach przed uczciwym kupującym. Taka niepewność potrafi trwać latami, a dokumenty tożsamości to podstawa do wyłudzeń kredytów i zakładania kont na cudze dane.
Usuwanie danych przed zwrotem dysku. Co da się zrobić samemu
Zwykłe skasowanie plików czy szybkie formatowanie nie usuwa danych w sposób pewny, o czym Bezprawnik pisał, tłumacząc, dlaczego usuwanie danych z dysków komputerów w firmie warto zlecać specjalistom. Przeciętny konsument nie ma takich narzędzi, ale kilka rzeczy może zrobić sam.
- Dopóki dysk działa, przed oddaniem go na zwrot czy reklamację użyć narzędzia producenta do bezpiecznego wymazania (secure erase), a nie zwykłego formatowania.
- Szyfrować nośniki od pierwszego dnia (BitLocker w Windowsie, FileVault w macOS, ewentualnie VeraCrypt). Zaszyfrowany dysk, który padnie i trafi w obce ręce, jest dla nowego właściciela bezużyteczny.
- Przy reklamacji nośnika z wrażliwymi danymi zapytać sprzedawcę na piśmie, co stanie się z dyskiem, i poprosić o potwierdzenie jego wymazania lub zniszczenia.
- Zaproponować zwrot pieniędzy bez odsyłania towaru. Sklepy przy tańszych produktach same często mówią „proszę zatrzymać zepsuty produkt”. Przy dysku z danymi warto o to poprosić z własnej inicjatywy.
- Zachować numer zamówienia, daty i całą korespondencję. Przy ewentualnej skardze i pozwie to podstawowe dowody.
Samodzielne zniszczenie reklamowanego dysku bez zgody sklepu to zły pomysł. Przedsiębiorca może wstrzymać zwrot pieniędzy do czasu otrzymania towaru albo dowodu jego odesłania.
Amazon chwali się ochroną kupujących. Ich dane zostały poza tym systemem
Ochrona konsumentów w Amazonie to jeden z filarów wizerunku platformy: wygodne zwroty, Gwarancja od A do Z, szybki przelew po reklamacji. W tej historii ta część zadziałała wzorowo, bo klient dostał pieniądze bez dyskusji. Cała sprawność kończy się jednak na przelewie. Dysk z cudzym życiem poszedł dalej tak samo jak każdy inny karton ze zwrotów.
Trudno uznać to za jednorazową wpadkę. Jeżeli jeden nośnik z prywatnymi plikami przeszedł przez cały łańcuch zwrotów i odsprzedaży bez wymazania, rozsądnie jest założyć, że nie był jedyny. Amazon powinien odpowiedzieć na trzy pytania swojego klienta publicznie, sprawdzić, ile podobnych dysków trafiło do pośredników, i wprowadzić obowiązkowe niszczenie albo certyfikowane wymazywanie zwracanych nośników pamięci. Tydzień bez konkretów po zgłoszeniu, że dokumenty klienta wypłynęły na eBayu, to zdecydowanie za długo jak na firmę, która w obsłudze zwrotów liczy czas w godzinach.
zobacz więcej:










