- Home -
- Prawo -
- Aby spadkobierca mógł zostać uznany za niegodnego dziedziczenia, trzeba pamiętać o tym terminie
Aby spadkobierca mógł zostać uznany za niegodnego dziedziczenia, trzeba pamiętać o tym terminie
RPO zareagował na skargę obywatela w związku z, jego zdaniem, zbyt krótkim terminem umożliwiającym wniesienie powództwa o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. To może doprowadzić do sytuacji sprzecznych z poczuciem sprawiedliwości i naruszać prawo do dziedziczenia.
Instytucja uznania spadkobiercy za niegodnego ma na celu ochronę zarówno prawa do dziedziczenia, jak i zasad społecznej sprawiedliwości, stąd jej duże znaczenie.
Wydziedziczenie nie jest tym samym co niegodność dziedziczenia
Wydziedziczenie to sytuacja, w której spadkodawca w testamencie decyduje o wyłączeniu określonych osób z prawa do zachowku: swoich zstępnych, małżonka lub rodziców, przykładowo z uwagi na uporczywe niedopełnianie przez nich obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy.
O niegodności dziedziczenia decyduje sąd. Sąd może uznać kogoś za niedogodnego dziedziczenia np. wtedy, gdy spadkobierca dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy albo podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu.
Instytucja uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia opiera się na przekonaniu, że w pewnych przypadkach dziedziczenie przez daną osobę byłoby sprzeczne z etyką. Ta instytucja pozwala więc wykluczyć spadkobierców działających na szkodę porządku dziedziczenia.
Dwa terminy ograniczają możliwość wniesienia powództwa
Możliwość wystąpienia z powództwem jest ograniczona dwoma terminami: rocznym oraz trzyletnim. Pierwszy termin liczony jest od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o przyczynie niegodności, a drugi od daty otwarcia spadku. W założeniu krótkie terminy mają zapewnić pewność obrotu prawnego i pozwolić uniknąć komplikacji związanych z dziedziczeniem po upływie dłuższego czasu. Jednak krytyka wskazuje, że niektóre przyczyny uznania spadkobiercy za niegodnego mogą wystąpić dopiero po upływie tego czasu – i tu pojawia się problem.
Wydłużenie terminów nie powinno być problemem, zwłaszcza że nauka poszła do przodu
Rozwój nauk kryminalistycznych i medycznych umożliwia dokładniejsze ustalenie okoliczności mogących uzasadniać niegodność dziedziczenia. To zaś uzasadnia wydłużenie terminów dotychczas skracanych ze względu na trudności dowodowe. Polskie realia wymiaru sprawiedliwości często nie pozwalają na zakończenie działu spadku w ciągu tego okresu.
W opinii Rzecznika Praw Obywatelskich konieczne jest przemyślenie zasadności krótkiego terminu pod kątem wpływu na kwestionowanie podstawy dziedziczenia. Brak spójności systemowej objawia się rozbieżnościami w terminach, w których można powoływać się na okoliczności wpływające na porządek dziedziczenia. Te same okoliczności mogą bowiem podważyć testament, ale zarazem być nieskuteczne w uznaniu spadkobiercy za niegodnego jedynie z powodu upływu wyznaczonego terminu.
zobacz więcej:
28.03.2026 19:19, Rafał Chabasiński
28.03.2026 18:14, Rafał Chabasiński
28.03.2026 17:03, Rafał Chabasiński
28.03.2026 16:02, Marcin Szermański
28.03.2026 15:10, Miłosz Magrzyk
28.03.2026 14:29, Rafał Chabasiński
28.03.2026 13:24, Piotr Janus
28.03.2026 12:22, Piotr Janus
28.03.2026 10:36, Rafał Chabasiński
28.03.2026 9:24, Marcin Szermański
28.03.2026 8:26, Rafał Chabasiński
28.03.2026 8:16, Mariusz Lewandowski
28.03.2026 7:20, Piotr Janus
28.03.2026 6:42, Aleksandra Smusz
28.03.2026 4:30, Aleksandra Smusz
27.03.2026 21:47, Aleksandra Smusz
27.03.2026 19:12, Marcin Szermański
27.03.2026 18:00, Rafał Chabasiński
27.03.2026 16:31, Mateusz Krakowski
27.03.2026 15:24, Rafał Chabasiński
27.03.2026 14:16, Miłosz Magrzyk
27.03.2026 13:29, Marcin Szermański
27.03.2026 12:42, Aleksandra Smusz
27.03.2026 12:03, Mateusz Krakowski
27.03.2026 11:09, Edyta Wara-Wąsowska
27.03.2026 10:11, Marcin Szermański
