Wydziedziczenie i niegodność dziedziczenia to wcale nie jest to samo. Każdą z tych instytucji można zastosować w innym przypadku

Wydziedziczenie to wola testatora

W pierwszej kolejności warto przypomnieć na czym polega wydziedziczenie. Otóż zgodnie z przepisami jest to sytuacja, gdy w testamencie spadkodawca pozbawia prawa do zachowku zstępnych, małżonka lub rodziców. W obecnym stanie prawnym istnieją trzy przesłanki wydziedziczenia i są to:

Katalog przyczyn pozbawienia prawa do zachowku jest zamknięty. Nadto ustawodawca wymaga, by spadkodawca w testamencie wyraźnie wskazał konkretną przyczynę, która jego zdaniem uzasadnia skorzystanie z wydziedziczenia. Warto też, by testator w kilku zdaniach opisał na czym wskazane przez niego naruszenie polegało. Co ważne, spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku jeżeli mu przebaczył.

O niegodności dziedziczenia decyduje sąd

Nieco inaczej wygląda przewidziana we wcześniejszych przepisach kodeksu cywilnego instytucja niegodności dziedziczenia. W tym przypadku to sąd decyduje o wyłączeniu od dziedziczenia. Warunkiem jest spełnienie jednej z kilku przesłanek dotyczącej zachowania spadkobiercy, tj.:

Dwie ostatnie sytuacje to nowość w prawie spadkowym, która weszła w ramach nowelizacji z dniem od 15 listopada 2023 roku. Spadkobierca niegodny dziedziczenia traktowany jest jak ten, kto nie dożył otwarcia spadku. Podobnie jak w przypadku wydziedziczenia, tak i tu przebaczenie spadkodawcy niweczy wszelkie skutki związane niegodnością dziedziczenia.

Wydziedziczenie a niegodność dziedziczenia – czym się różnią?

Wydziedziczenie i niegodność dziedziczenia w zasadzie pełnią w prawie spadkowym taką samą funkcję. Otóż ich celem jest pozbawienie prawa do zachowku, a także wyłączenie od dziedziczenia. Chodź przepisy nie stanowią tego wprost, to wydziedziczenie w praktyce oznacza bowiem także utratę statusu spadkobiercy. Jak tłumaczą komentatorzy pozbawienie prawa do zachowku jest równoznaczne z pozbawieniem ustawowego tytułu powołania do spadku. Przy obu instytucjach niebagatelną rolę gra też przebaczenie.

Istnieją jednak różnice, które nie pozwalają na zamienne wykorzystywanie obu pojęć i traktowanie ich jako tożsame. Przede wszystkim wydziedziczenie to świadomy akt woli sporządzany przez spadkodawcę. Jego skutek następuje jeszcze przed śmiercią testatora. W przypadku niegodności dziedziczenia jest to instytucja wykorzystywana już po odejściu spadkodawcy przez tego, kto ma interes w udowodnieniu spełnienia przesłanek. Najczęściej są to po prostu pozostali lub potencjalni spadkobiercy.

Wydziedziczenie z oczywistych względów zostało przewidziane jedynie przy ustalaniu kręgu spadkobierców na bazie testamentu. Przy niegodności dziedziczenia w grę wchodzić może także dziedziczenie na podstawie ustawy. Już z analizy przesłanek wynika też, że niegodność dziedziczenia obejmuje szerszy katalog przypadków. Tym samym ewentualny wydziedziczony nie musi jednocześnie spełniać kryteriów do uznania za niegodnego dziedziczenia. Wreszcie w przypadku kwestionowania ważności wydziedziczenia sprawę rozstrzyga sąd w ramach postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Niegodność dziedziczenia udowadniania jest w odrębnym procesie wszczynanym przez osobę, w której interesie leży takie rozstrzygnięcie.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj