jawność

Jawność to zasada, zgodnie z którą działania władzy publicznej i wydatki z publicznych pieniędzy powinny być widoczne dla obywateli. Pod tym tagiem piszemy o przejrzystości w praktyce: oświadczeniach majątkowych, rejestrach umów, jawności wynagrodzeń w sektorze publicznym i prywatnym oraz o próbach jej ograniczania. Prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne gwarantuje Konstytucja. W praktyce oznacza to m.in. obowiązek składania oświadczeń majątkowych przez polityków i samorządowców oraz publikowania informacji o wydatkach. Opisujemy propozycje, które miałyby tę jawność ograniczać, i argumenty obu stron. Szerzej pod tagami oświadczenia majątkowe i informacja publiczna. Rejestry i kontrakty Nowe rozwiązania mają zwiększyć przejrzystość wydatków – np. rejestr umów zawieranych przez instytucje publiczne czy ujawnianie stawek w kontraktach lekarzy w publicznej ochronie zdrowia. Wyjaśniamy, jakie informacje będą dostępne, od kiedy i jak z nich korzystać. Szerzej o urzędnikach pod tagiem urzędnicy. Jawność wynagrodzeń Przejrzystość dotyczy też firm prywatnych – nowe przepisy zobowiązują pracodawców do informowania o wynagrodzeniach kandydatów i do raportowania luki płacowej. Opisujemy narzędzia, które pozwalają sprawdzić, czy kobiety i mężczyźni w firmie zarabiają tak samo. Szerzej pod tagiem prawa kobiet. Granice jawności Jawność ma swoje ograniczenia – ze względu na prywatność, tajemnicę przedsiębiorcy czy bezpieczeństwo państwa. Analizujemy, jak sądy wyważają te wartości. Więcej pod tagiem BIP i w kategoriach Państwo oraz Samorządy. Najczęstsze pytania Kto musi składać oświadczenia majątkowe? M.in. posłowie, senatorowie, członkowie rządu, samorządowcy, część urzędników i osoby zarządzające spółkami komunalnymi – katalog wynika z kilku ustaw. Czy oświadczenia majątkowe są jawne? Co do zasady tak – publikuje się je w Biuletynie Informacji Publicznej, z wyłączeniem m.in. adresu zamieszkania i informacji o położeniu nieruchomości. Czy mogę sprawdzić umowy zawierane przez urząd? Tak – można złożyć wniosek o informację publiczną, a część umów jest publikowana w rejestrach dostępnych online.