ZUS będzie mógł kontrolować zasadność L4 nawet po zakończeniu choroby. Duże zmiany w zwolnieniach lekarskich

Zmiana podejścia do rekonwalescencji. ZUS będzie patrzeć na cel zwolnienia 

Najważniejszą zmianą jest doprecyzowanie pojęcia działania sprzecznego z celem zwolnienia lekarskiego. Dotychczasowy system opierał się na restrykcyjnych zakazach, które w praktyce często uniemożliwiały choremu zaspokajanie podstawowych potrzeb bez ryzyka utraty zasiłku.  

Od 2026 roku najważniejsze będzie rozstrzygnięcie, czy dana czynność – jak zakupy spożywcze czy spacer rehabilitacyjny – realnie opóźnia powrót do zdrowia. Jeśli aktywność nie stoi w sprzeczności z procesem leczenia, kontrola nie powinna skutkować sankcjami. 

Ten pragmatyzm prawny obejmuje również zniesienie zakazu świadczenia pracy u innego pracodawcy. Ustawodawca dopuszcza sytuację, w której pracownik posiadający zwolnienie lekarskie na jednym stanowisku (np. wymagającym sprawności fizycznej), kontynuuje pracę w innym miejscu (np. biurowym), o ile charakter schorzenia na to pozwala.  

Mechanizm ten wymaga jednak pełnej transparentności. Płatnik składek, u którego praca jest kontynuowana, musi zostać poinformowany o fakcie przebywania pracownika na zwolnieniu u innego podmiotu. Ma to zapobiegać nadużyciom, które tylko w pierwszej połowie 2025 roku kosztowały budżet ZUS ponad 16 milionów złotych. 

Decentralizacja uprawnień i rewizja systemu orzeczniczego 

Reforma wprowadza istotne zmiany w strukturze wystawiania zaświadczeń. Katalog osób uprawnionych do orzekania o czasowej niezdolności do pracy zostaje rozszerzony o pielęgniarki i fizjoterapeutów. Ma to na celu udrożnienie systemu ochrony zdrowia, który w 2024 roku wygenerował ponad 27 milionów zwolnień.  

Uprawnienia nowych grup będą jednak precyzyjnie sprofilowane. Pielęgniarki skupią się na pacjentach wymagających wsparcia w samodzielnym funkcjonowaniu, natomiast fizjoterapeuci na profilaktyce i schorzeniach narządu ruchu. 

Jednocześnie modyfikacji ulega sama procedura wydawania orzeczeń wewnątrz ZUS. Od 2026 roku decyzje będą podejmowane jednoosobowo, co zastąpi dotychczasowe składy trzyosobowe.  

Zwiększeniu przepustowości systemu towarzyszy jednak wzrost uprawnień kontrolnych. ZUS zyska instrument w postaci kontroli wstecznej. Oznacza to możliwość weryfikacji zasadności L4 na podstawie dokumentacji medycznej nawet po zakończeniu choroby i powrocie pracownika do aktywności zawodowej. 

Ryzyko interpretacyjne i konsekwencje dla budżetu 

Wprowadzenie pojęcia „czynności drobnych”, do których zalicza się m.in. udział wspólników w podejmowaniu niezbędnych uchwał, ma chronić płynność funkcjonowania spółek podczas choroby kadry zarządzającej. Należy jednak zaznaczyć, że granica między czynnością drobną a regularnym świadczeniem pracy jest płynna. To właśnie tutaj, podobnie jak w przypadku definicji celu zwolnienia, kryje się największy potencjał do konfliktów na linii pacjenci-ZUS. 

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj