Za niezakrywanie ust i nosa grozi jedynie mandat lub grzywna. Już nie kara od sanepidu do 10 tys. zł

Kara od sanepidu za brak maseczki

Kara administracyjna za łamanie koronawirusowych obostrzeń to bardzo kontrowersyjny konstrukt. Jego jedynym celem jest dotkliwość i efektywność kosztem gwarancji, które konstytucyjnie przysługują obywatelom w procesie karnym czy postępowaniu wykroczeniowym. Łamanie nakazów zakazów oraz ograniczeń zasadniczo skutkuje dwoma niezależnymi płaszczyznami odpowiedzialności. Wprowadzenie kar administracyjnych nie wyłącza odpowiedzialności z zakresu prawa wykroczeń.

Niestosowanie się do nakazów, jak przebywanie w kwarantannie, przemieszczanie się, nieprowadzenie określonego rodzaju działalności gospodarczej, niegromadzenie się (abstrahując od legalności tychże) skutkuje zatem nie tylko mandatem karnym (lub grzywną nakładaną przez sąd), ale i karą od sanepidu. Czasem i wynoszącą do 30 tys. zł.

Doszło nawet do takiego absurdu, że odmowa przyjęcia mandatu (czyli skorzystanie ze swojego prawa do sądu) skutkowała wysłaniem notatki do sanepidu, zaś jego przyjęcie - nie. Wielokrotnie wskazywałem, że nieostra podstawa prawna karania obywateli na gruncie prawa wykroczeń i jednoczesne wprowadzenie zupełnie wątpliwej płaszczyzny administracyjnej to prawnicze kuriozum.

Podkreślałem jednak zarazem, że obowiązek zakrywania ust i nosa jest słuszny, a za jego nieprzestrzeganie powinny grozić kary. Kary, które będą niewątpliwe. Do czasu zmian w prawie były one przez sądy nagminnie uchylane. Ponadto doszło do tego, że brak podstawy prawnej do karania dał covidowym denialistom potężny argument, by dalej siać zamieszanie.

Wątpliwości

W odniesieniu do obowiązku zakrywania ust i nosa nie chodziło tylko o kary, a o sam fakt, że tego rodzaju nakaz nie miał prawnego umocowania. Wynikał z właściwego rozporządzenia związanego z ówczesnym art. 46b pkt 4 ustawy tzw. zakaźnej. Przepis pozwalał na ustanowienie:

Rządzący z powyższego wywodzili możliwość nakazania noszenia maseczek wszystkim, zaś karano z art. 54a k.w.

Sama kara administracyjna (obok odpowiedzialności z k.w.) wynikała z ustawy zakaźnej, której art. 48a ust. 1 pkt 5 stanowi:

W mojej opinii każdy z powyższych przepisów z osobna powodował, że nakaz zakrywania ust i nosa (i kary za nieprzestrzeganie owego) był co najmniej wątpliwy co do legalności.

Naprawiono błędy

Jakiś czas temu znowelizowano art. 46b ustawy zakaźnej poprzez przeredagowanie pkt 4 i dodanie pkt 13 pozwalającego na ustanowienie w drodze rozporządzenia

Do Kodeksu wykroczeń trafił zaś art. 116 §1a

Ponadto nie zmieniono art. 48a (drugiego w kolejności, bo przez zamieszanie są dwa przepisy z taką numeracją) określającego kary administracyjne. Oznacza to, że żadna z kar administracyjnych nie odnosi się do nowo dodanego pkt 13.

Dzisiaj podstawa do nakazania w drodze rozporządzenia zakrywania ust i nosa bezpośrednio wynika z ustawy. Ponadto płaszczyzna odpowiedzialności wykroczeniowej także nie budzi wątpliwości - przepis art. 116 §1a k.w. jest oczywisty w swoim brzmieniu. Ponadto kary administracyjnej - wydaje się - nie ma, przez co znika podwójna odpowiedzialność, a osoba niestosująca się do restrykcji ma wszystkie niezbędne gwarancje proceduralne.

Czy usunięcie kary od sanepidu za brak maseczki to przeoczenie? Możliwe. Ja jednak obecną sytuację (jedynie w kontekście maseczek) uznaję za bardzo dobrą i rozsądną zmianę. Karanie osób niestosujących się do ograniczeń jest teraz legalne, skuteczne i nie wyraża się w podwójnej odpowiedzialności.

Abstrahuję oczywiście od tego, co oznacza zdublowanie w ustawie i czy zakrywanie ust i nosa jest samo w sobie konstytucyjne (myślę, że jest). Podkreślam też, że powyższe jest moją interpretacją - nie gwarantuję oczywiście, że kary administracyjnej nie da się za brak maseczki dostać. W dzisiejszej rzeczywistości prawnej wszystko jest możliwe, nawet jak logika wskazuje na jednoznaczny wniosek.