Powrót z urlopu macierzyńskiego bez strachu. Te 3 rozwiązania chronią nawet przez lata

Urlop macierzyński a ochrona przed zwolnieniem – zasady i wyjątki

Pracownik korzystający z urlopu macierzyńskiego znajduje się pod szczególną ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy. Co do zasady pracodawca nie może w tym czasie wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Od tej zasady istnieją oczywiście wyjątki, między innymi w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo sytuacji, w których zachodzą przesłanki uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Dlatego na pytanie, czy można zwolnić pracownika na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim, odpowiedź nie zawsze brzmi „nie”. Ochrona ta nie jest więc absolutna, co warto mieć z tyłu głowy, zanim kadrowa uspokoi nas, że „nic nam nie grozi”.

Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim – co gwarantuje Kodeks pracy

Problemy mogą pojawić się już po powrocie do firmy. Wiele osób przychodzi do siedziby pracodawcy, otwierając drzwi drżącą ręką i obawiając się najgorszego – szybkiego wypowiedzenia z pracy. Tymczasem polskie prawo daje szereg możliwości, stając w wielu przypadkach jednoznacznie po stronie pracownika.

Prawo do dotychczasowego stanowiska i wynagrodzenia po macierzyńskim

Przede wszystkim po zakończeniu urlopu macierzyńskiego pracodawca powinien dopuścić nas do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe – na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu. Co istotne, te same zasady dotyczą także wynagrodzenia za pracę – ma być ono takie samo, jakie wpływałoby na konto bez korzystania z urlopu. Oczywiście pracodawca może wyjść z propozycją obniżenia pensji albo zmiany warunków zatrudnienia, ale musi ona zostać zaakceptowana przez pracownika.

Jak przedłużyć ochronę przed zwolnieniem po urlopie macierzyńskim

Najczęściej spotykanym rozwiązaniem mającym zapewnić ochronę pracownikowi jest skorzystanie z urlopu rodzicielskiego. W trakcie jego trwania pracodawca również nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Ochrona obejmuje także okres od złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego lub jego części aż do dnia zakończenia tego urlopu. Co ważne, w przypadku złożenia wniosku wcześniej, niż wymaga ustawa, ochrona obowiązuje od 21 dni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego.

Czas trwania urlopu rodzicielskiego to standardowo 41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka lub 43 tygodnie w przypadku ciąży mnogiej. Warto jednak pamiętać, że 9 tygodni z tego okresu przysługuje drugiemu rodzicowi – w praktyce okres urlopu rodzicielskiego dla jednego rodzica to więc 32 tygodnie.

Urlop wychowawczy – ochrona przed zwolnieniem i jej wyjątki

Część rodziców decyduje się także na wzięcie urlopu wychowawczego – trwa on maksymalnie 35 miesięcy (plus 1 miesiąc dla drugiego rodzica) i można z niego korzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Zanim złożymy wniosek, warto sprawdzić, komu przysługuje urlop wychowawczy – wymagany jest co najmniej 6-miesięczny staż pracy. Choć co do zasady urlop ten jest bezpłatny, to w jego trakcie pracodawca nie może zwolnić pracownika (z wyjątkiem sytuacji upadłości lub likwidacji pracodawcy, zwolnienia dyscyplinarnego lub zwolnienia grupowego w przypadku firm zatrudniających co najmniej 20 pracowników), a okres ten jest wliczany do stażu pracy i państwo opłaca odpowiednie składki (m.in. emerytalne i rentowe). Warto przy tym wiedzieć, że urlop wychowawczy wlicza się do stażu pracy dopiero w dniu jego zakończenia, co ma znaczenie przy ustalaniu wymiaru urlopu wypoczynkowego.

Co ciekawe, urlop wychowawczy nie oznacza całkowitego wyłączenia z życia zawodowego – w jego trakcie można podjąć pracę zarobkową lub prowadzić firmę, o ile nie wyłącza to możliwości osobistej opieki nad dzieckiem. Naruszenie tego warunku może skutkować wezwaniem do powrotu do pracy, choć nie oznacza automatycznego zwolnienia.

Obniżenie wymiaru czasu pracy – ochrona tylko przez 12 miesięcy

W niektórych przypadkach pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może zamiast korzystania z tego urlopu złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy. Przy skorzystaniu z takiego uprawnienia pracodawca również nie może zwolnić pracownika, ale przez okres maksymalnie 12 miesięcy. To jednak rozwiązanie bardzo komfortowe z punktu widzenia rodziców, którzy chcą wrócić do pracy choćby w częściowym wymiarze i nie chcą zostać całkowicie pozbawieni możliwości zarobku. Z drugiej strony ochrona przed zwolnieniem jest znacznie krótsza. Co więcej, w przypadku wniosku o urlop wychowawczy lub obniżenie wymiaru czasu pracy pracodawca nie może wprawdzie wypowiedzieć umowy, ale nie ma zakazu prowadzenia działań przygotowawczych do zwolnienia – inaczej niż przy urlopie macierzyńskim i rodzicielskim, gdzie zakazane jest nawet szukanie i planowanie następcy.

Zwolnienie mimo ochrony – 21 dni na odwołanie do sądu pracy

Jeśli pracodawca mimo ochrony wręczy wypowiedzenie, pracownik nie jest bezbronny. Jeżeli odwoła się do sądu pracy i wykaże związek między zwolnieniem a korzystaniem z uprawnień rodzicielskich, sąd może uznać takie działanie za dyskryminację, a pracownik może wtedy żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Warto przy tym pamiętać, że na odwołanie od wypowiedzenia jest zaledwie 21 dni od jego doręczenia, więc z decyzją o dalszych krokach nie należy zwlekać. Co istotne, ochrona działa wyłącznie „w jedną stronę” – chroni pracownika przed działaniami pracodawcy, ale samo wypowiedzenie umowy przez pracownika jest zawsze dopuszczalne.

Jedno jest pewne – powrót do pracy po urlopie macierzyńskim warto starannie zaplanować. W przeciwnym razie – nie dbając o swoje prawa – możemy zostać bardzo negatywnie zaskoczeni…

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj