108 000 zł na dziecko od państwa i zero efektu. 10 lat programu 500+ w liczbach

Socjal nie pomaga w walce z niżem demograficznym

Prawo i Sprawiedliwość wygrało wybory parlamentarne w październiku 2015 roku m.in. dzięki obietnicy wprowadzenia zasiłku 500 zł miesięcznie na dziecko. Początkowo program 500+ obejmował tylko drugie i kolejne dziecko w rodzinie, ale z czasem został rozszerzony także na pierwsze. Dokładnie mija 10 lat od wprowadzenia 500 plus, a bilans programu jest co najmniej dyskusyjny.

W ten sposób rodzice mogli otrzymać od państwa w sumie 108 000 na każde dziecko (500 zł x 12 miesięcy x 18 lat). Wydawałoby się, że jest to naprawdę spora sumka — a na pewno była nią w 2016 roku — która zachęci Polaków do rodzenia dzieci, a przez to do polepszenia wskaźnika dzietności w kraju. Niestety nic takiego się nie wydarzyło, przynajmniej nie w skali długoterminowej.

Liczba urodzeń w Polsce w poszczególnych latach

Świadczenie 500+ miało odwrócić trend malejącej liczby urodzeń, ale udało mu się to tylko w latach 2016–2017, a więc na samym początku funkcjonowania programu. W 2016 r. liczba urodzeń była wyższa o ok. 4,34% r/r, z kolei w 2017 — o 4,42% r/r. W roku 2017 urodziło się jednocześnie o 8,94% więcej dzieci niż bezpośrednio przed wprowadzeniem 500+.

Czy można mówić o sukcesie? Niestety nie, bo w kolejnych latach liczba urodzeń w Polsce drastycznie spadła. Dane potwierdzają jednoznacznie, że od 500 plus nie rodzi się więcej dzieci — program okazał się kosztowną porażką demograficzną.

Program 800+ na ratunek dzietności

Ostatecznie program 500+ został podniesiony do kwoty 800 zł w wyniku decyzji PiS. Zmiany te weszły w życie 1 stycznia 2024 roku, już w czasie kadencji obecnie rządzącej Koalicji Obywatelskiej. Niektórzy komentatorzy uważają ten program za prawdziwą katastrofę.

Program mocno obciąża budżet państwa i — co najgorsze — nie spełnia swojego podstawowego celu, gdyż dzieci rodzi się coraz mniej. Warto zresztą spojrzeć na szerszy obraz tego, ile Polska przeznacza na świadczenia — analiza wydatków socjalnych w Polsce pokazuje, że struktura tych wydatków budzi poważne wątpliwości. Od momentu podwyższenia świadczenia z 500 na 800 zł w 2024 roku urodziło się w Polsce:

W roku 2024 liczba urodzeń spadła rok do roku o 7,35%, a w 2025 o 5,56% r/r. Ubiegły rok był katastrofalny pod względem demografii: urodziło się o aż 40,8% mniej dzieci niż w „najlepszym roczniku" 500+ i o aż 42,4% mniej niż w 2010 r. A przecież już wtedy narzekano, że rodzi się mniej dzieci niż np. w latach 90. XX wieku.

Coraz niższy wskaźnik dzietności — Polska się wyludnia

Można powiedzieć, że program 500+ — delikatnie mówiąc — nie sprawdził się w praktyce, a jego ulepszona wersja 800+ radzi sobie jeszcze gorzej. Problem jest jednak głębszy niż sam transfery pieniężne. Badania pokazują, że luka dzietności w Polsce jest ogromna — ponad połowa Polaków poniżej 40. roku życia deklaruje, że ma mniej dzieci, niż by chciała. Przyczyny tego stanu rzeczy są złożone: od braku mieszkań, przez niepewność ekonomiczną, po zmiany kulturowe i geopolityczne.

Fakty są brutalne — coraz niższy wskaźnik dzietności — Polska się wyludnia i żadne dotychczasowe działanie rządu tego nie zmienia. Niestety wszystko wskazuje na to, że 2026 rok przyniesie kolejny spadek liczby urodzeń, skoro zamykane są porodówki, a rząd nie podejmuje skutecznych działań w tej sprawie.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj