Robi się trochę jak w 2008 roku. 9,2% kredytów nie jest już spłacanych

Kredyt prywatny pod lupą – czym właściwie jest ten rynek

Rynek kredytu prywatnego to segment finansów, w którym pożyczki udzielane są poza tradycyjnym systemem bankowym. Zamiast banków komercyjnych rolę pożyczkodawców pełnią fundusze inwestycyjne, firmy asset managementowe i inne podmioty instytucjonalne. To rozwiązanie zyskało ogromną popularność po kryzysie finansowym sprzed niemal dwóch dekad, kiedy regulacje zaostrzone wobec banków otworzyły pole dla alternatywnych źródeł finansowania.

Problem polega na tym, że sektor ten działa w warunkach znacznie mniejszej przejrzystości niż tradycyjna bankowość. Wyceny aktywów nie podlegają codziennej weryfikacji rynkowej, a informacja o kondycji portfeli kredytowych dociera do inwestorów z opóźnieniem, o ile dociera w pełnym zakresie. To sprawia, że każda próba oceny realnego stanu tego rynku obarczona jest sporą dozą niepewności.

Rekordowa niespłacalność, ale to jeszcze nie kryzys

Jednym z najbardziej niepokojących sygnałów jest wzrost wskaźnika niespłacalności wierzytelności w sektorze kredytu prywatnego do poziomu 9,2 proc. To wartość rekordowa i prawie dwukrotnie wyższa od progu, który w bankowości komercyjnej uznaje się za bezpieczny. Jak wskazuje Kamil Szczepański, młodszy analityk rynków finansowych XTB, w komentarzu giełdowym poświęconym temu zagadnieniu, sam ten poziom nie powinien jednak od razu prowokować paniki. Kredyty prywatne z natury wiążą się z wyższym ryzykiem niż tradycyjne instrumenty dłużne, a inwestorzy otrzymują za to odpowiednio wyższą premię. Wyższe straty są zatem w pewnym sensie wkalkulowane w model biznesowy.

Rzecz w tym, że granica między „specyfiką branży" a faktycznym kryzysem bywa płynna, szczególnie na rynku, który z założenia jest mało transparentny. Sytuacja w każdym momencie może być znacznie lepsza lub znacznie gorsza, niż wskazują na to publicznie dostępne dane. Dla przeciętnego inwestora to dość niekomfortowa perspektywa, bo trudno podejmować racjonalne decyzje, dysponując niepełnym obrazem.

Inwestorzy detaliczni i obietnica, która nie mogła się spełnić

Rynkowa narracja wokół kredytu prywatnego przez pewien czas opierała się na atrakcyjnej tezie: sektor będzie rósł dzięki większemu zaangażowaniu inwestorów detalicznych. Ta opowieść przyciągała kapitał i podbijała wyceny spółek działających w tym obszarze. Problem w tym, że z perspektywy zwykłego inwestora taki rynek ma jedną fundamentalną wadę: jest niepłynny.

Niepłynność oznacza, że zainwestowanych środków nie da się łatwo wycofać. To fundamentalnie kłóci się z oczekiwaniami inwestorów indywidualnych, przyzwyczajonych do tego, że swoje ETF-y czy akcje mogą sprzedać w dowolnym momencie sesji. Kiedy pojawiły się pierwsze turbulencje, fundusze zaangażowane w kredyt prywatny stanęły przed koniecznością ograniczania odpływu środków. Innymi słowy, musiały przestać udawać, że oferują produkt o płynności porównywalnej z rynkiem publicznym. W niestabilne czasy dla inwestorów takie rozczarowanie boli podwójnie.

Geopolityka i sentyment, czyli dlaczego właśnie teraz

Przecena spółek powiązanych z kredytem prywatnym nie wzięła się znikąd. Ostatnie miesiące to okres podwyższonej nerwowości na globalnych rynkach finansowych, napędzanej napięciami handlowymi i geopolitycznymi. Na szerokim rynku panuje negatywny sentyment, a w takich warunkach najbardziej oberwać dostają sektory obarczone strukturalnymi słabościami. Kredyt prywatny – z jego nieprzejrzystością i problemami z płynnością – pasuje do tego opisu niemal idealnie.

Analitycy XTB zwracają uwagę, że obserwując zachowanie instrumentów takich jak CDS-y (swapy ryzyka kredytowego) czy oceny agencji ratingowych, nie widać symptomów zbliżającej się fali bankructw. Rynek raczej przygotowuje się na kilka kwartałów podwyższonej zmienności, utrzymującej się jednak w relatywnie wąskim kanale cenowym. To scenariusz trudny i nieprzyjemny, ale daleki od apokaliptycznego. W kontekście trwających wojna handlowa to nie rozwiązanie problemów w globalnym handlu tego typu zachowanie rynku nie powinno zaskakiwać.

Co to oznacza dla przeciętnego oszczędzającego

Kredyt prywatny to oczywiście domena inwestorów instytucjonalnych i zamożnych klientów indywidualnych. Przeciętny Kowalski raczej nie kupuje bezpośrednio udziałów w funduszach private debt. Ale pośrednio skutki problemów w tym sektorze mogą dotknąć szerzej rozumiany rynek. Jeśli fundusze zarządzające kredytem prywatnym zaczną mieć kłopoty z obsługą swoich zobowiązań, presja może przenieść się na inne klasy aktywów.

Warto pamiętać, ile można stracić na inwestycjach w różne instrumenty finansowe w warunkach rynkowego stresu. Historia uczy, że nawet pozornie bezpieczne aktywa potrafią zaskoczyć. Tym bardziej ostrożności wymaga segment, w którym transparentność jest ograniczona z samej swojej natury.

Czy recesja w Polsce jest realnym zagrożeniem?

Globalny kryzys kredytu prywatnego – gdyby do niego doszło – miałby oczywiście konsekwencje wykraczające poza granice jednego sektora. Na razie jednak nic na to nie wskazuje. Jak podkreśla Szczepański w komentarzu XTB, powodów do przeceny jest kilka, „żaden z nich nie oznacza jednak kryzysu (choć też go nie wyklucza)". To zdanie dobrze oddaje obecną temperaturę rynku: jest ciepło, miejscami gorąco, ale na razie nie płonie.

Sektor wart obserwacji, nie paniki

Reasumując: rynek kredytu prywatnego ma realne problemy strukturalne, których nie da się zamieść pod dywan. Rekordowa niespłacalność, rozczarowanie narracją o inwestorach detalicznych i brak transparentności to trzy czynniki, które uzasadniają ostrożność. Jednocześnie obecna przecena wygląda bardziej na reakcję na ogólnorynkowy sentyment niż na początek systemowego kryzysu.

Dla każdego, kto rozważa inwestycję w obligacje lub inne instrumenty dłużne, sytuacja w segmencie private credit powinna stanowić sygnał do uważniejszej analizy ryzyka. Sektor ten należy śledzić, żeby nie znaleźć się po złej stronie rynku, gdy przejrzystość zacznie w końcu rosnąć – a wraz z nią skala ujawnianych problemów.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj