praworządność

Praworządność to zasada, zgodnie z którą władza działa na podstawie i w granicach prawa, a obywatele mają dostęp do niezależnych sądów. W Polsce stała się jednym z najgorętszych tematów politycznych ostatniej dekady – i przedmiotem sporów z instytucjami Unii Europejskiej. Pod tym tagiem tłumaczymy, o co toczą się te spory i jakie mają skutki dla obywateli. Spory o praworządność dotyczyły przede wszystkim zmian w Trybunale Konstytucyjnym, Krajowej Radzie Sądownictwa i Sądzie Najwyższym, wprowadzanych od 2015 roku. Komisja Europejska i TSUE uznały część z nich za naruszające standardy niezależności sądów, a TK w jednym z orzeczeń zakwestionował pierwszeństwo niektórych norm prawa unijnego przed Konstytucją. Opisujemy te spory, przedstawiając argumenty wszystkich stron. Szerzej o reformach pod tagiem reforma sądownictwa. Pieniądze z Unii Spory o praworządność miały wymierny wymiar finansowy. Wprowadzono mechanizm warunkowości, który pozwala wstrzymywać wypłatę funduszy państwom naruszającym zasady państwa prawa, a środki z KPO przez długi czas pozostawały zablokowane. Tłumaczymy, jak działa ten mechanizm i co oznaczało jego zastosowanie dla polskich samorządów, firm i obywateli. Praworządność w praktyce Dla przeciętnego obywatela praworządność to przede wszystkim pewność, że jego sprawę rozpatrzy niezależny sąd w rozsądnym czasie, a wyrok nie zostanie później podważony z powodu wadliwego powołania sędziego. Opisujemy, jak spory ustrojowe przekładają się na codzienne sprawy – od opóźnień w sądach po wątpliwości co do ważności orzeczeń. Więcej pod tagiem sędziowie. Jak o tym piszemy Temat jest silnie upolityczniony, dlatego koncentrujemy się na faktach, orzeczeniach i skutkach prawnych, a nie na deklaracjach polityków. Teksty archiwalne warto czytać z uwzględnieniem daty publikacji. Więcej pod tagiem Unia Europejska i w kategoriach Państwo oraz Prawo. Najczęstsze pytania Czym jest mechanizm warunkowości? To unijne rozporządzenie, które pozwala zawiesić wypłatę funduszy UE państwu, w którym naruszenia praworządności zagrażają prawidłowemu wydawaniu unijnych pieniędzy. Dlaczego status części sędziów jest kwestionowany? Ze względu na sposób ich powołania z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 roku, którą europejskie trybunały uznały za niedostatecznie niezależną. Czy prawo UE ma pierwszeństwo przed polskim? W sprawach objętych kompetencjami Unii prawo unijne ma pierwszeństwo przed ustawami krajowymi – relacja z Konstytucją była przedmiotem sporu między TK a TSUE.