- Bezprawnik -
- Praca -
- Co piąty pracownik w Polsce pracuje na zmiany. Płaci za to sercem, mózgiem i psychiką
Co piąty pracownik w Polsce pracuje na zmiany. Płaci za to sercem, mózgiem i psychiką
Według Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w 2019 roku około 21% pracowników pracowało zmianowo, a około 19% wykonywało pracę w nocy. Polacy w dużej mierze przyzwyczaili się do tego, że w wielu zakładach produkcyjnych praca zmianowa to norma. Jednak badania wyraźnie wskazują, że tzw. nocki i praca na zmiany mają niezwykle destrukcyjny wpływ na zdrowie pracowników.
Kiedy Polska śpi, tysiące ludzi niszczy swoje zdrowie na nocnej zmianie
Najnowsze badania mówią wyraźnie – nocne zmiany wpływają negatywnie na serce, mózg, psychikę, metabolizm i bezpieczeństwo pracowników w Polsce. Pracownicy, którzy wykonują swoje obowiązki zawodowe w nocy, są również narażeni na ryzyko wielu chorób (np. cukrzycy typu 2), choć nie każda z nich zostanie uznana za chorobę zawodową.
Zmęczenie i spadek czujności zwiększają ryzyko błędów i wypadków. Szczególnie niebezpieczne jest prowadzenie samochodu po nocnej zmianie.
Ile wynosi dodatek za pracę w nocy w 2026 roku?
W 2026 roku płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto, a dodatek za pracę w nocy – przysługujący za każdą godzinę w porze nocnej (20% stawki godzinowej z płacy minimalnej) – wynosi w poszczególnych miesiącach od 5,22 zł do 6,01 zł brutto, w zależności od wymiaru czasu pracy danego miesiąca.
Dlaczego system trzyzmianowy jest aż tak obciążający dla organizmu?
Z Barometru Polskiego Rynku Pracy 2026, przygotowanego przez Personnel Service, wynika, że 8% badanych Polaków deklaruje pracę w systemie trzyzmianowym. W ochronie zdrowia odsetek ten wynosi 42,6%, w transporcie – 31,8%, a w przemyśle – 29,3%.
Sam kilkanaście lat temu wykonywałem pracę w systemie trzyzmianowym i niestety mam o nim jak najgorsze zdanie. Pracownicy mają nie tylko rozregulowany zegar biologiczny. Każe im się być czujnymi wtedy, gdy organizm najchętniej chciałby już zakończyć swój dzień. Nie mówiąc już o tym, że często praca w nocy była fikcją, gdyż po wykonaniu zadań wielu pracowników szło po prostu spać za przyzwoleniem przełożonych. Dodatkowo pracownik po nocnej zmianie często nie może zasnąć, co jeszcze bardziej obciąża jego psychikę i cały organizm. Nawet gwarantowany przez Kodeks pracy nieprzerwany odpoczynek pracownika niewiele daje, jeśli organizm nie potrafi się w tym czasie zregenerować.
Szczególną uwagę należy zwrócić na bezpieczeństwo osób pracujących w nocy. W godzinach, kiedy organizm naturalnie przygotowany jest do odpoczynku, pracownicy fabryk, magazynów i zakładów produkcyjnych muszą zachować pełną koncentrację, obsługiwać maszyny i wykonywać zadania wymagające precyzji. Nie jest zatem tajemnicą, że to mężczyźni częściej giną i ulegają ciężkim wypadkom w pracy.
Przemysł nie chce zrezygnować z systemu trzyzmianowego. Produkcja ważniejsza niż biologiczny rytm człowieka?
Wielu pracowników, takich jak lekarze, policjanci czy pracownicy ochrony, musi pracować w nocy. Jednak ciekawym przykładem jest tutaj sektor przemysłowy.
Mimo coraz większej wiedzy na temat negatywnych skutków pracy zmianowej sektor przemysłowy wciąż mocno trzyma się systemu trzyzmianowego. Fabryki, zakłady produkcyjne, huty, odlewnie czy przedsiębiorstwa motoryzacyjne w wielu przypadkach funkcjonują przez całą dobę. Powód jest prosty: maszyny i linie produkcyjne mają pracować jak najdłużej, a przestoje oznaczają dla przedsiębiorstw wymierne straty finansowe.
Najwięcej wypadków zdarzyło się w branży górniczej, wodnej oraz w opiece zdrowotnej, gdzie często mamy do czynienia z pracą zmianową. Na problem zwraca uwagę także inspekcja pracy – PIP przypomina o obowiązkach pracodawców, za których zaniedbanie firmy mogą odpowiadać nawet po latach.
Wszystko to odbywa się jednak kosztem pracowników i ich zdrowia, którego nie zabezpieczą same okresowe badania lekarskie. Powstaje zatem pytanie – czy zakłady produkcyjne w imię zysków mogą abstrahować od badań naukowych, i to w czasach, gdy coraz więcej mówi się o dobrostanie pracowników, profilaktyce zdrowotnej i bezpieczeństwie pracy?
zobacz więcej:
