Wydłużyć vacatio legis w sprawach ustrojowych do 5 lat i skończą się "nocne zmiany"

Luźną propozycję na forum naszych prawników rzucił Jakub Kralka, a następnie wywiązała się z tego dość burzliwa dyskusja. Ale mnie ta koncepcja w ogólnym zarysie się podoba. Chodzi bowiem o to, żeby vacatio legis w sprawach dotyczących zmian ważnych dla ustroju wydłużyć do co najmniej 5 lat.

Czym jest vacatio legis?

Pojęcie to jest znane większości Polaków, gdyż pojawia się już w podręcznikach "Wiedzy o społeczeństwa". Termin ten, który czasem doktryna prawnicza tłumaczy jako "leżakowanie ustawy" określa czas jaki musi upłynąć pomiędzy ogłoszeniem nowego aktu w Dzienniku Ustaw, a jego wejściem w życie, rozpoczęciem obowiązywania.

To bardzo ważny termin, ponieważ pozwala mediom takim jak Bezprawnik czy Gazeta Prawna zapoznać społeczeństwo ze zmianami w obowiązującym prawie. Przedsiębiorcy mogą dopasować do nowych przepisów swoją działalność. W dużej mierze chodzi więc o to, by nikt nie poczuł się nowym prawem zaskoczony.

Regułą vacatio legis jest 14 dni, ale...

Prawo precyzuje, że ustawa sobie przez 14 dni, jednakże od tej sytuacji przewidziane są wyjątki. Jeżeli ustawa obejmuje swoim zakresem na przykład jakąś szeroką gałąź gospodarki, dostosowanie do niej wymagałoby czasu, szerszych zmian infrastrukturalnych, itp. - ustawodawca może wydłużyć czas trwania vacatio legis. Tak było na przykład przy okazji wprowadzania w życie ustawy o prawach konsumenta, która wywróciła do góry nogami obowiązki spoczywające na właścicielach sklepów internetowych (choć nie wszyscy się z tym dostosowywaniem uporali - zapraszamy do kontaktu z naszymi prawnikami pod adresem [email protected], kompetentnie pomogą).

Vacatio legis może być także skrócone, art. 4 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych wspomina:

Zmiany w prawie jako forma patologii władzy, każdej władzy

Dokonywanie zmian w prawie pod kątem własnych korzyści politycznych, a nie interesu narodu jest patologią władzy, która towarzyszy nam od wielu lat. Czasem przyjmuje to niezwykle wyraźnie widoczne formy. Pamiętacie opisywaną przez nas  historię z artykułu "Kto wygrywa wybory, kto tworzy rząd i czy ordynacja może wypaczyć wyniki"? Jedna z partii naprędce zmieniała ordynację, przewidując powyborczą utratę wpływów.

Pięcioletnie vacatio legis w sprawach ustrojowych

Dlatego bardzo podoba mi się pomysł dotyczący wydłużenia vacatio legis do 5 lat, jeżeli zmiany dotyczą spraw o charakterze ustrojowym. Oczywiście jestem ciekawa co na ten temat powiedzieliby nasi wybitni konstytucjonaliści, a także w jaki sposób ustawodawca uporałby się z taką regulacją precyzując kiedy zmiana ma charakter ustrojowy. Uważam jednak, że wyszłoby to nam na zdrowie jako Państwu. A oto moje argumenty.

Jakkolwiek oczywiście nie robię sobie nadziei, by którekolwiek ugrupowanie polityczne (może poza Kukiz '15) przystało na tego typu propozycję, ograniczającą realne wpływy rządzącej partii, uważam że warto się pochylić nad samym problemem i rozważać jako jedno z potencjalnych rozwiązań jednej z częstszych form patologii władzy. Każdej władzy, tekst powstał oczywiście na fali ostatnich kontrowersji wokół Trybunału Konstytucyjnego, ale jest adresowany także do polityków Platformy Obywatelskiej, SLD, PSL czy AWS, którzy mieli okazję sprawować władzę w przeszłości.

Mamy jednak nadzieję, że przeczytają go przede wszystkim ci politycy, którzy władzę będą sprawowali w przyszłości.