Dla kotka, pieska, bo zawołam kierownika. Wyłudzanie leków na receptę w Polsce - o klientach z piekła rodem opowiadają nam farmaceuci

To zazwyczaj zwykli, normalnie ubrani ludzie, a nie wychudzeni narkomani. Powodów i wymówek mają setki. Sądzą, że lek im się należy, a farmaceuta jest tylko przeszkodą w zdobyciu go. Próbują więc kręcić na dziesiątki sposobów. Takie sytuacje to chleb powszedni wielu farmaceutów.

To będzie TWOJA wina, jeśli coś mi się stanie

Jedna z naszych rozmówczyń tak to opisuje:

Opowiada o tym, jakie sposoby stosują ludzie, żeby zdobyć leki. Czasami twierdzą, że potrzebują maści do oczu dla pieska. Albo hydroksyzyny, bo Sylwester i zwierzak będzie się denerwował.

Starsi ludzie z kolei bywają amatorami psychotropów i opioidów.

Co, jeśli farmaceuta spróbuje odmówić? Często pojawia się szantaż emocjonalny: jeśli Pan/Pani mi nie da leku, to Pan/Pani poniesie konsekwencje, gdy mi się coś stanie!

Bo pójdę do innej apteki

Jedna z farmaceutek, która chciała pozostać anonimowa, przypomina, że ludzie zrobili się sprytni. Jeśli aptekarz odmawia wydania leku bez recepty, straszą, że pójdą do innej apteki, gdzie takowy dostaną. Jak sama twierdzi, konkurencja jest duża, dlatego zdarzają się przypadki, w których ktoś – żeby zdobyć dla siebie klienta (nawet nie pacjenta) – podejmuje ryzyko i wydaje lekarstwo. A potem zadowolony wyłudzający przychodzi do apteki, w której nie dostał lekarstwa i jeszcze się chwali, że u kogoś innego już je uzyskał.

Jej zdaniem, jeśli farmaceuta ma zaufanie do stałego bywalca, którego leki zna, to potrafi wydać dany preparat „na słowo honoru”, ale recepta musi i tak zostać doniesiona. Bywają jednak przypadki, że dany aptekarz zaufa komuś i później jest z tego tylko problem.

Sama przywołuje sytuację, w której pacjentka przyniosła jej źle wypisaną receptę. Postanowiła zaufać, na słowo honoru wydała lekarstwo, ale nadmieniła, iż chce dostać poprawny druczek. W efekcie musiała dzwonić do kobiety, dopraszać się, a ostatecznie usłyszała „to moja dobra wola, czy przyniosę, czy nie”. I pacjentka rzuciła słuchawką.

Innym razem sprawa była o wiele bardziej nieprzyjemna.

Ludzie wychodzą z założenia, że apteki są jak sklep spożywczy. Że wszystko można dostać, trzeba tylko się postarać.

Przecież jestem na wakacjach

Według Macieja, magistra farmacji z Gdyni, nie ma reguły co do tego, kto przychodzi wyłudzać leki. Jego zdaniem robią to wszyscy – stali pacjenci, turyści, nieznajomi. Ostatnim razem najczęściej słyszał „bo zapomniałem”, „bo jestem na wakacjach”.

Czasami pacjenci zachowują się wręcz komicznie.

Według niego, pacjenci bywają naprawdę bezczelni. Tłumaczą na przykład, że nie chcą zapłacić za wizytę, bo jest drogo, a potem jeszcze trzeba w kolejce siedzieć. Klasyką gatunku Maciej nazywa hasło: „to przynajmniej jedną tabletkę...”

Kotkiem telepie

Chociaż lekomani zazwyczaj przynoszą recepty, to jednak przy wyraźnej potrzebie też pójdą do apteki. O takiej sytuacji opowiada mi farmaceuta Marcin.

Takich klientów jest więcej. Zdaniem Marcina, często ludzie przychodzą, nie znając dawek, nazw, czasem mają tylko pudełka. Przywołał mi sytuację, w której pacjentka życzyła sobie leku na jaskrę, ale nie znała dawki i próbowała zgadywać, przyglądając się opakowaniom. Jest to, jego zdaniem, bardzo nieodpowiedzialne zachowanie.

Jeszcze bardziej nieodpowiedzialne – i znacznie niebezpieczniejsze – jest, według mojego rozmówcy, szukanie leków psychotropowych w internecie. Na forach, grupach facebookowych... ludzie na potęgę wymieniają się doświadczeniami, podpowiadają sobie, gdzie zdobyć dany preparat. „Zapiję klona [clonazepam – przyp. aut.] piwkiem i będę miał jazdę”. Czasami taka jazda kończy się po drugiej stronie, bo ludzie ignorują fakt, iż niektórych leków nie można łączyć z alkoholem. Nie każdy organizm wytrzymuje zawrotne tempo, jakie narzuca takie zdradzieckie połączenie.

Gigantyczna odpowiedzialność za wyłudzanie leków

Niektóre apteki żądają od pacjenta zapłacenia podwójnie ceny za lek, jeśli już zdecydują się mu go wydać. To czasem prowadzi do interesujących sytuacji – historia z jednej z farmaceutycznych grup facebookowych:

Chociaż takie historie śmieszą (i przerażają), to najgorszy jest brak świadomości, że farmaceuta – wydając lek bez recepty – ponosi odpowiedzialność za pacjenta. Jeśli ten przedawkuje dane lekarstwo i stanie mu się krzywda, to właśnie aptekarz będzie odpowiadał za narażenie życia lub zdrowia. Za coś takiego traci się nie tylko dobrą reputację. Tymczasem ludzie sądzą, że farmaceuta może wydać wszystko ot tak, a opory ma z jakichś biurokratycznych względów.

Tymczasem ten mały druczek to rzecz niezbędna. Jeśli to lekarz wypisze receptę, aptekarz będzie zwolniony z odpowiedzialności, w razie czego posiada on również stosowne ubezpieczenie. W przypadku, gdy farmaceuta wyciągnie lek spod lady i sprzeda go "na słowo honoru", ryzykuje w najgorszym razie więzieniem.

Farmaceuta nie ponosi odpowiedzialności za to, że pacjentowi stanie się krzywda, jeśli ten nie weźmie leku, na który nie ma recepty. Obowiązkiem pacjenta jest bowiem udać się do lekarza i tam otrzymać stosowny druczek. Oczywiście, w sytuacji zagrożenia życia pacjenta aptekarz może wystawić tzw. receptę farmaceutyczną, ale doskonale wie on, które lekarstwa należą do grupy faktycznie ratujących życie. Nie ma co mu mydlić oczu.

Niektórzy ludzie nie zdają sobie sprawy, że farmaceuci nie są głupi. Nie uwierzą w historię o telepiącym się kotku ani o potrzebującym hydroksyzyny piesku. Załącza się im czerwona lampka, kiedy ktoś żąda leku o działaniu narkotycznym. Nie bez powodu. Branie takich preparatów na własną rękę kończy się nieraz tragicznie. Warto o tym pamiętać, kiedy następnym razem „zapomni się” recepty. Albo, kiedy postanowi się rekreacyjnie zażyć psychotropy.