Tymczasem kilka tygodni temu pojawiła się kolejna propozycja, którą można potraktować jako naturalną kontynuację wdrożonych lub opracowanych w latach 2016-2023 pomysłów, tj. JPK, e-składka czy właśnie KSeF. Mowa o koncepcji AI Tax.
Czym jest AI Tax?
Posłowie PiS na czele z Januszem Kowalskim przedstawili ambitną, choć budzącą pytania koncepcję reformującą skomplikowany polski system podatkowy. AI Tax, nazywany również Administracją 3.0, to propozycja dopełnienia już wdrożonych regulacji jak JPK, e-składka czy właśnie obowiązkowy od lutego KSeF, poprzez wprowadzenie w 36 miesięcy systemu, w którym sztuczna inteligencja automatyzuje rozliczenia w czasie rzeczywistym.
Już sam termin wydaje się skrajnie trudny, znając stan polskiego prawa podatkowego. O wiele prostszy KSeF był przecież wielokrotnie przesuwany – pierwotnie miał obowiązywać już w 2024 roku.
W założeniach AI Tax ma być w pełni zintegrowany z programami kadrowo-płacowymi oraz systemami księgowymi i automatycznie, na podstawie danych podatników, dokonywać rozliczeń. „Tax Administration 3.0", jak mówi Kowalski, to system podatkowy, który w czasie rzeczywistym rozlicza podatki dla obywateli i przedsiębiorców. Według twórców projektu AI Tax przyniesie 15 miliardów złotych oszczędności dla Polski każdego roku.
AI Tax a zmiany w prawie
Konieczna do wdrożenia AI Tax jest zmiana ordynacji podatkowej, przede wszystkim pod kątem usankcjonowania samej automatyzacji. „Proponujemy wprowadzenie do ordynacji definicji 'rozliczenia zautomatyzowanego' i uznanie go za równoważne złożeniu tradycyjnej deklaracji" – stwierdzają twórcy projektu.
Ciekawym elementem AI Tax jest również zaproponowane w raporcie wzięcie przez instytucje państwowe odpowiedzialności za interpretację prawa i przedstawienie oficjalnej, cyfrowej reguły obliczeń („prawo jako kod"). Reguła ta pozwoli na swoistą równość obywateli i urzędów, ponieważ wszyscy – i firmy, i urzędy – będą liczyć podatki tak samo, bez ryzyka, że korzystając z oprogramowania różnych dostawców inaczej zinterpretują pewne rzeczy.
Jakie korzyści ma przynieść AI Tax?
Generalnie rozliczanie podatków w ramach AI Tax ma być proste jak zamówienie taksówki w aplikacji. Idea wydaje się zachęcająca, tym bardziej że przedsiębiorcy zyskają radykalne odciążenie:
- czas na rozliczenia skróci się z godzin do minut,
- zwrot VAT przyspieszy do 7 dni,
- gospodarka oszczędzi ponad 15 mld zł rocznie,
- budżet państwa zyska 7 mld zł dzięki uszczelnieniu systemu i walce z szarą strefą.
Wdrożenie AI Tax w 36 miesięcy, przy koszcie 7,7 mld zł, ma się zwrócić błyskawicznie. To szansa na prostsze, sprawiedliwsze i bardziej konkurencyjne podatki, zgodne z modelem promowanym przez OECD.
AI Tax – jakie są wady i zagrożenia?
Pomysł wymaga dużych inwestycji w technologię i integrację z systemami księgowymi firm, aczkolwiek część systemu już istnieje – KSeF właśnie zaczął działać. Przekwalifikowanie urzędników KAS jest niezbędne – automatyzacja może oznaczać redukcję etatów w rutynowych procesach, co może skutkować koniecznością zwolnień dotychczasowych pracowników. Opór urzędników i konieczność zmian ustawowych mogą opóźnić realizację AI Tax.
Znaczące zagrożenia kryją się w zapewnieniu cyberbezpieczeństwa i prywatności danych. Gromadzenie ogromnych ilości informacji transakcyjnych niesie ryzyko ataków hakerskich lub nadużyć. Dane i informacje podatkowe zawierają wiele tajemnic gospodarczych, które powinny być ściśle chronione i nawet organy państwowe poznać je powinny w ograniczonym zakresie.
Zagrożenie ujawnienia lub wykorzystanie przez przestępców scentralizowanych informacji o podatnikach, w tym również tajemnic handlowych, rodzi dużą pokusę dla przestępców czy też obcych służb. Algorytmy AI Tax muszą być transparentne (tzw. „explainable AI"), by podatnik rozumiał decyzje systemu, a kluczowe rozstrzygnięcia pozostawać nadal pod kontrolą człowieka. Bez właściwych zabezpieczeń grozi utratą zaufania obywateli i paraliżem systemu.
Podsumowanie – czy AI Tax ma szansę na wdrożenie?
Pomimo zagrożeń dalsza cyfryzacja systemu i stworzenie nowoczesnej administracji podatkowej wydaje się nieuniknione. Pytanie tylko, czy podejdziemy do tego rozsądnie z dbałością o bezpieczeństwo danych i interes podatników.
Nie należy mieć też złudzeń – AI Tax zaogni polityczny spór na tle kontroli państwa nad obywatelem, ale również padną pytania zadawane przez ekspertów od lat: czy nie łatwiej będzie znacząco uprościć system podatkowy?
Obserwuj nas w Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover
