Home -
Finanse -
Czy bank może skanować dowód osobisty klienta? Tak, ale wcale nie w każdej sytuacji

Czy bank może skanować dowód osobisty klienta? Tak, ale wcale nie w każdej sytuacji

W relacjach na linii bank–klient przyzwyczailiśmy się do tezy, że instytucja finansowa ma prawo żądać wglądu w dokument tożsamości, a nawet sporządzać jego kopie w imię wyższych celów bezpieczeństwa. Jednak jedna z zeszłorocznych decyzji Prezesa UODO potwierdza, że automatyzm w pozyskiwaniu wrażliwych danych jest naruszeniem prawa, a powoływanie się na przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (AML) nie stanowi blankietowego upoważnienia do skanowania dowodów osobistych w każdej sytuacji.

Marek Śmigielski08.01.2026 10:08

Finanse

08.01.2026 10:08

Marek Śmigielski

redaktor

Przekroczenie granic ustawowych obowiązków

Analiza naruszenia dokonanego przez jeden z banków wskazuje na systemowy błąd w projektowaniu procedur. W okresie od kwietnia 2019 r. do września 2020 r. instytucja przyjęła praktykę masowego skanowania dokumentów tożsamości, czyniąc z tej czynności warunek konieczny do realizacji wielu usług.

Problem polega na tym, że prawo do kopiowania dokumentu na podstawie ustawy AML jest legalne wyłącznie wtedy, gdy jest to niezbędne do zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego w konkretnym, uzasadnionym przypadku.

Bank zaniechał indywidualnej oceny ryzyka, stosując podejście ujednolicone. Dochodziło do sytuacji absurdalnych z punktu widzenia ochrony danych: dowody skanowano nawet przy czynnościach tak niskiego ryzyka, jak składanie reklamacji dotyczącej działania bankomatu.

Weryfikacja celowości wykazała, że bank gromadził dane nadmiarowe, naruszając zasady minimalizacji i legalności przetwarzania określone w art. 5 oraz art. 6 RODO. Przetwarzanie danych takich jak wizerunek, numer PESEL, imiona rodziców czy nazwisko rodowe bez wyraźnego związku z obowiązkiem przeciwdziałania terroryzmowi lub praniu pieniędzy, zostało uznane za działanie bezpodstawne.

Odpowiedzialność administratora w skali makro

Skala naruszenia jest tu istotnym czynnikiem dla wysokości nałożonej kary. Bank operuje na ogromnej bazie klientów, przekraczającej 4,7 mln osób. Prezes UODO słusznie podniósł, że masowy charakter przetwarzania danych musi wiązać się z wyższym poziomem należytej staranności. Choć w toku postępowania nie stwierdzono, aby klienci ponieśli bezpośrednią szkodę majątkową, samo ryzyko naruszenia ich praw i wolności uznano za wysokie.

Należy pamiętać, że zestaw danych zawartych w skanie dowodu osobistego – z numerem PESEL na czele – pozwala na pełną identyfikację osoby fizycznej. W rękach niepowołanych osób takie informacje stanowią fundament do kradzieży tożsamości czy wyłudzenia finansowania. Bank jako profesjonalny uczestnik obrotu, od którego oczekuje się szczególnej dbałości o standardy prawne, nie może zasłaniać się wewnętrznymi procedurami, jeśli stoją one w sprzeczności z konstytucyjną i ustawową ochroną prywatności.

Sygnał dla sektora finansowego i ostrzeżenie w jednym

W tym konkretnym przypadku Prezes UODO podjął decyzję o ukaraniu banku kwotą ponad 18 mln złotych. Decyzja ta ma charakter odstraszający i wyznacza nową granicę weryfikacji przejrzystości działań instytucji obowiązanych. Potwierdza ona tzw. podejście oparte na ryzyku (risk-based approach). Bank ma prawo do sporządzenia kopii dokumentu, ale dopiero po wykazaniu, że w danym procesie – na przykład przy otwieraniu rachunku lub transakcji powyżej progów ustawowych – jest to środek adekwatny i konieczny.

Dla klientów jest to sygnał, że nadmierna dociekliwość banku przy prostych czynnościach administracyjnych może być kwestionowana. Instytucja finansowa nie jest urzędem o nieograniczonych uprawnieniach, lecz administratorem danych, który za błędy w analizie celowości płaci wymierną cenę fiskalną.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj

Dołącz do dyskusji

zobacz więcej:

bank,dokumenty,dowód osobisty

kliknij by przejść do następnego posta

Najnowsze

Warte Uwagi

Pogrzeb za 10-15 tys. zł to nowa norma. Podwyżka zasiłku tylko to utrwali

09.01.2026 7:02, Mariusz Lewandowski

Trump chce kupić Grenlandię. Europa rozważa układ: wyspa za gwarancje dla Ukrainy

09.01.2026 6:46, Filip Dąbrowski

Jawność płac w 2026: Rzecznik MŚP ostrzega, że projekt ustawy może dobić małe firmy

09.01.2026 6:21, Mariusz Lewandowski

Inflacji już nie będzie? Raiffeisen Digital Bank wprowadza lokatę na 3 lata

09.01.2026 5:55, Mariusz Lewandowski

W tym kraju nie ma pracy dla ludzi z moim wykształceniem

08.01.2026 22:36, Joanna Świba

Konto Mieszkaniowe założysz teraz na nowych zasadach. Banki już zmieniły jego warunki

08.01.2026 16:21, Katarzyna Zuba

Można już składać specjalne wnioski do ZUS. Dzięki nim możliwy jest m.in. dłuższy urlop

08.01.2026 15:37, Marek Śmigielski

Mieszkanie 70 metrów i 3000 zł za prąd w grudniu. To niestety rzeczywistość części Polaków

08.01.2026 14:51, Aleksandra Smusz

Mam trzy sposoby, aby nie płacić kaucji za butelki. Zaoszczędzę dzięki nim czas i pieniądze

08.01.2026 14:04, Marcin Szermański

Udział węgla w produkcji prądu spadł poniżej 50 proc. Fotowoltaika i wiatraki wysuwają się na prowadzenie

08.01.2026 13:18, Edyta Wara-Wąsowska

Masło i szynka zamiast butów i sukienki. Oto nowa rzeczywistość na Vinted

08.01.2026 12:36, Joanna Świba

Kolejek do lekarza nie skrócisz. Możesz jednak skorzystać ze specjalnej wyszukiwarki

08.01.2026 11:47, Mateusz Krakowski

Świetna wiadomość dla dorabiających. W 2026 r. będą mogli zarobić więcej bez płacenia składek ZUS

08.01.2026 10:56, Edyta Wara-Wąsowska

Czy bank może skanować dowód osobisty klienta? Tak, ale wcale nie w każdej sytuacji

08.01.2026 10:08, Marek Śmigielski

Polacy obawiają się, że wojna w Ukrainie rozszerzy się na inne państwa. A to przekłada się na rynek nieruchomości

08.01.2026 9:24, Edyta Wara-Wąsowska

„Najgorsze jedzenie w historii”. Pasażer Ryanaira zapłacił prawie 60 zł, a załoga w ramach przeprosin dała mu chipsy

08.01.2026 8:44, Jakub Bilski

USA nie wykluczają ataku na NATO. Polska będzie musiała wejść do wojny przeciw Amerykanom

08.01.2026 7:51, Jakub Kralka

Jeśli Polska chce wejść do G20, niech poprawi jakość stanowienia prawa

08.01.2026 6:56, Jakub Kralka

Orange policzyło w te Święta ile słoików mieszka w Warszawie. Wyniki są oszałamiające

08.01.2026 6:35, Mariusz Lewandowski

Trump zakaże firmom kupowania kolejnych domów. Polskę ta dyskusja dopiero czeka

08.01.2026 6:33, Filip Dąbrowski

Liczyliście na jawność wynagrodzeń w ogłoszeniach o pracę? Pracodawcy wcale nie muszą ich podawać

07.01.2026 20:46, Katarzyna Zuba

Szybkie przelewy powinny być darmowe. Tymczasem to luksusowa usługa. Millennium i Paribas najdroższe

07.01.2026 16:49, Marcin Szermański

Rejestracja działalności i sprzedaż na Amazonie. To prostsze, niż myślisz

07.01.2026 16:48, Rafał Chabasiński

Z systemów na wzór BLIK-a korzystają też inne kraje. Przypadek Niemiec to wyjątek, a nie reguła

07.01.2026 15:41, Mateusz Krakowski

Za niecałe 300 tys. zł możesz „zamrozić” swoją głowę. W nadziei, że ktoś cię kiedyś ożywi

07.01.2026 14:52, Miłosz Magrzyk

17-latek nie może kupić piwa czy energetyka, ale od marca będzie mógł starać się o prawo jazdy

07.01.2026 14:01, Marcin Szermański

Pracuje w korporacji i używa 20-letniego telefonu Sony Ericsson. Zapytałam, jak to w ogóle możliwe

07.01.2026 13:05, Aleksandra Smusz

Dobre wiadomości dla przedsiębiorców w kwestii VAT i PIT. Zmiany w prawie już obowiązują

07.01.2026 12:14, Edyta Wara-Wąsowska

W 10 lat liczba imigrantów pracujących w Polsce wzrosła dziesięciokrotnie. A pewnie i tak jest ich znacznie więcej

07.01.2026 11:34, Marcin Szermański

Polska to kraj coraz większych paradoksów. Jednak rok 2026 znowu zaliczymy na plus

07.01.2026 10:50, Mateusz Krakowski