Ministerstwo zapowiada zmiany. Mogą być istotne dla części właścicieli domów

Samorządy chcą większych nakładów na walkę z azbestem. Resort rozwoju odpowiada

Jak donosi portalsamorzadowy.pl, z danych udostępnionych przez samorządowców wynika, że na terenie Polski wciąż zalega około 7 milionów ton wyrobów zawierających azbest. Tymczasem łączne nakłady od początku funkcjonowania państwowego programu to zaledwie 266 milionów złotych, co pozwoliło na utylizację zaledwie 515 tys. ton odpadów. Związek Gmin Wiejskich RP wylicza, że przy utrzymaniu takiego tempa i poziomu finansowania ostateczne pozbycie się eternitu zajmie od 100 do 140 lat.

Gminy wiejskie, gdzie problem przestarzałych pokryć dachowych jest najbardziej palący, wskazują jednocześnie na największe absurdy programu. Jednym z nich jest fakt, że obecnie tysiące gospodarstw domowych rezygnuje z termomodernizacji i wymiany pieców w ramach programu Czyste Powietrze. Program Czyste Powietrze wrócił w 2025 roku na nowych zasadach, ale z większymi ograniczeniami – a jednym z nich jest wymóg, aby modernizowany budynek nie posiadał dachu z azbestem.

Konieczność wcześniejszej, kosztownej wymiany pokrycia z własnej kieszeni skutecznie blokuje zatem inwestycje w zieloną energię. Z tego względu ZGWRP domaga się zintegrowania obu ścieżek wsparcia. Samorządy chcą, by można było składać jeden, wspólny wniosek na usunięcie azbestu i wymianę dachu w ramach Czystego Powietrza, przy gwarancji stałego budżetu na poziomie 150–200 mln zł rocznie.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii, odpowiadając na postulaty gmin, zwraca uwagę na drugą stronę medalu – czyli fatalną jakość danych, którymi dysponuje państwo.

Aneta Piątkowska, dyrektor Departamentu Zrównoważonej Gospodarki, punktuje zaniedbania samorządów w prowadzeniu Bazy Azbestowej. Z danych resortu wynika, że jedynie 28 proc. gmin (697 urzędów) posiada aktualne informacje o lokalizacji szkodliwych materiałów. W pozostałych blisko dwóch tysiącach gmin system wykazuje 883 tys. wpisów, których nikt nie aktualizował od co najmniej pięciu lat. Brak rzetelnej inwentaryzacji to z kolei blokada w racjonalnym planowaniu budżetów na utylizację.

Nowa ustawa ma ograniczyć papierologię. Nie będzie też kar dla mieszkańców

W odpowiedzi na apele samorządowców resort rozwoju przygotowuje projekt nowej ustawy o wyrobach zawierających azbest.

Pierwszą zmianą ma być uproszczenie sprawozdawczości. Właściciele nieruchomości będą składać deklarację tylko raz, a aktualizować ją jedynie w przypadku fizycznych zmian (np. po demontażu dachu). Co istotne, ministerstwo po protestach wycofało się też z pierwotnego planu karania mieszkańców grzywnami (od 500 zł do 5 tys. zł) za brak terminowego złożenia «azbestowych» dokumentów w urzędzie gminy. Warto wiedzieć, że obecne przepisy nakładają na właścicieli obowiązek corocznego składania deklaracji – za brak spisu grozi nawet 20 tys. zł kary.

Druga, znacznie ważniejsza zmiana z punktu widzenia kosztów, to wprowadzenie legalnej definicji "zabezpieczenia trwałego". Nowe przepisy pozwolą na pozostawienie w spokoju tych wyrobów azbestowych, których demontaż byłby niebezpieczny lub technicznie niemożliwy. Dotyczy to między innymi rur w instalacjach podziemnych czy płyt wbudowanych w ściany osłonowe budynków. Zamiast zrywać takie elementy, wystarczy je odpowiednio zabudować lub zabezpieczyć pod ziemią.

Zgodnie z zapowiedziami kompleksowy plan finansowania usuwania azbestu ma zostać ujęty w powstającym właśnie Krajowym Planie Renowacji Budynków. Program Czyste Powietrze przeszedł burzliwy 2024 rok – zawieszenie, nadużycia i nowy start – pytanie, czy dokument ten realnie połączy walkę z rakotwórczym eternitem z dotacjami na termomodernizację, pozostaje na razie bez odpowiedzi.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj