Doktorat miał być przepustką do kariery. Rekruterzy mówią: „za dużo wie"

Niby społeczeństwo się kształci, poziom wiedzy rośnie, dostęp do uczelni jest łatwiejszy. Inflacja wyższego wykształcenia powoduje nadprodukcję magistrów. A gdy dyplom staje się normą, gra toczy się już nie o posiadanie wykształcenia, ale o jego unikatowość.

Magistrem nie ma się już co chwalić

W Polsce od lat obserwujemy zjawisko nadprodukcji osób z wyższym wykształceniem. Studia nie zawsze są bowiem świadomym wyborem młodych ludzi, lecz efektem presji społecznej i oczekiwań rodziców, dla których dyplom pozostaje symbolem prestiżu i bezpiecznej przyszłości. Wszak ciągle celebrujemy pracę głową, mimo że pracownicy fizyczni jak najbardziej są na wagę złota i nie powinniśmy się wstydzić wykonywania pracy siłą mięśni.

Problem pogłębiają same uczelnie. Decyzje o kształceniu kolejnych roczników nie wynikają bowiem z analizy zapotrzebowania gospodarczego, lecz z chłodnej kalkulacji. Ktoś przy biurku zlicza pieniądze i punkty w tabelce, zamiast prognozować rynek pracy. I tak oto rodzą się rzesze absolwentów, którzy będą musieli wymyślić, na co właściwie zdał się ich dyplom. Wśród nich znajdziemy magistrów, dla których tytuł niekoniecznie jest powodem do dumy. Wielokrotnie przydaje się jedynie do podbijania ego, ponieważ pracy z dobrymi zarobkami czy satysfakcją sam w sobie nie gwarantuje.

Dobre wykształcenie dawno przestało być przepustką do dobrej pracy

Współczesny rynek pracy przypomina ruchomą bieżnię – aby utrzymać pozycję, nie wolno się zatrzymać. Gdy liczba osób z wyższym wykształceniem rośnie w szybkim tempie, dyplom traci swoją wartość. Oto najpopularniejsze kierunki studiów.

W Polsce około jedna czwarta społeczeństwa ma wyższe wykształcenie, a w 2023 roku w Unii Europejskiej było to 43 proc. populacji w wieku 25–34 lat. 1 października 2025 pierwszy rok studiów w Polsce rozpoczęło nieco ponad 450 tys. osób.

Dewaluacja dyplomu i jej skutki

Spadek wartości wyższego wykształcenia przejawia się w dewaluacji dyplomu – nie stanowi on prawdziwej przewagi na rynku pracy. Studia w Polsce nie są gwarancją dobrze płatnego zawodu. Wielu absolwentów podejmuje zatrudnienie poniżej swoich kwalifikacji lub w branżach niezwiązanych z ukończonym kierunkiem. Sprawdzając zarobki absolwentów polskich uczelni kto może liczyć na najwyższe stawki, widać, jak bardzo zróżnicowana jest sytuacja finansowa świeżo upieczonych magistrów. Spadek poziomu merytorycznego kształcenia wynika z masowości studiów i konieczności dostosowania programów do dużej liczby studentów o zróżnicowanych kompetencjach, w tym „podciągania" tych słabszych.

Z doktoratem wcale nie zawsze łatwiej dostać pracę

Naturalną konsekwencją presji jest przesuwanie granicy „wystarczającego" wykształcenia. Tam, gdzie kiedyś wystarczał licencjat, a potem magister, dziś zaczyna pojawiać się doktorat. W Polsce, zgodnie z danymi z raportu Ośrodka Przetwarzania Informacji, w latach 2011–2018 każdego roku kształciło się około 40 tys. doktorantów – to ogromny kapitał intelektualny. Tyle że sektor prywatny nie zawsze wie, jak ten kapitał wykorzystać. Inna sprawa, że stopień doktora w ostatnich latach też stracił na wartości. Tematy rozpraw doktorskich to potwierdzają.

Dlaczego rekruterzy boją się doktorów?

Dlaczego doktorat pracy nie gwarantuje? Ponieważ rekruterzy obawiają się „przeintelektualizowania" kandydata. Czego dokładnie? Tego, że osoba z doktoratem będzie miała wyższe oczekiwania finansowe, szybciej się znudzi lub nie odnajdzie się w strukturze firmy. Przez to ktoś spełniający formalne wymagania z nadwyżką, bywa oceniany jako mniej dopasowany do przedsiębiorstwa niż magister.

Dostępność studiów a ich realna wartość

Według stanu 31 grudnia 2024 roku w uczelniach w Polsce kształciło się 1280,1 tys. osób, o 34,9 tys. więcej niż rok wcześniej. W roku akademickim 2023/24 dyplom ukończenia studiów otrzymało 292 tys. absolwentów – potwierdził GUS. W kontekście debaty o masowości szkolnictwa wyższego warto pamiętać, że bezpłatne studia są w Polsce zagwarantowane konstytucyjnie, co dodatkowo obniża barierę wejścia i napędza zjawisko inflacji wykształcenia.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj