- Bezprawnik -
- Finanse -
- Złotówka ponad 6521,91 zł i ZUS tnie świadczenie. Grudniowa premia to pułapka dla wcześniejszych emerytów
Złotówka ponad 6521,91 zł i ZUS tnie świadczenie. Grudniowa premia to pułapka dla wcześniejszych emerytów
Od 1 grudnia 2026 r. do końca lutego 2027 r. osoba na wcześniejszej emeryturze albo rencie może zarobić bez żadnych konsekwencji 6521,91 zł brutto miesięcznie. Każda złotówka powyżej tej kwoty obniża świadczenie, maksymalnie o 989,41 zł, a przychód wyższy niż 12 112,11 zł oznacza, że ZUS za dany miesiąc nie wypłaci nic. Akurat w grudniu, kiedy na paski płacowe trafiają premie świąteczne i roczne, to bardzo realne zagrożenie.
Skąd wzięły się nowe limity dorabiania od grudnia
Mechanizm jest czysto matematyczny. Prezes GUS w komunikacie z 9 listopada 2026 r. ogłosił, że przeciętne wynagrodzenie w trzecim kwartale wyniosło 9317,01 zł. Ustawa o emeryturach i rentach z FUS każe od tej kwoty liczyć dwa progi: 70 proc. i 130 proc. Po przeliczeniu wychodzi 6521,91 zł oraz 12 112,11 zł. Nowe wartości obowiązują przez trzy miesiące, a od marca znów się zmienią, bo GUS poda dane za czwarty kwartał.
Pomiędzy progami świadczenie nie znika, tylko jest pomniejszane o nadwyżkę. Ta obniżka ma jednak sufit. Według danych przekazywanych przez ZUS od marca 2026 r. wynosi on 989,41 zł w przypadku emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 742,10 zł przy rencie z tytułu częściowej niezdolności i 841,05 zł przy rencie rodzinnej dla jednej osoby. Te kwoty maksymalne zmieniają się raz w roku, więc w grudniu pozostają bez zmian.
Kogo dotyczą limity dorabiania, a kto może zarabiać bez ograniczeń
Warto od razu uspokoić większość seniorów. Kobieta, która skończyła 60 lat, i mężczyzna po 65. roku życia, jeśli mają ustalone prawo do emerytury, mogą zarabiać dowolne kwoty. Jedyna pułapka dla nich to obowiązek rozwiązania stosunku pracy przy przejściu na emeryturę, jeśli chcą dalej pracować u tego samego pracodawcy. Bez tego ZUS wstrzyma wypłatę.
Limity obejmują natomiast tych, którzy pobierają świadczenie przed osiągnięciem wieku powszechnego. ZUS wymienia tu m.in. emerytury wcześniejsze, emerytury pomostowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalne i renty rodzinne. Poza systemem pozostają emeryci częściowi, renciści wojenni i wojskowi oraz ich rodziny, a także uczniowie i studenci do 26. roku życia, którzy pobierają rentę rodzinną i dorabiają na zleceniu. Emerytury mundurowe wypłacane przez zakłady emerytalne służb rządzą się osobną ustawą i ten tekst ich nie dotyczy. Ogólne reguły, jakim podlega dorabianie na wcześniejszej emeryturze, omawialiśmy już na łamach Bezprawnika.
Premia świąteczna a emerytura. Trzy grudniowe scenariusze
Do przychodu wlicza się wynagrodzenie z umowy o pracę, ze zlecenia, z umowy agencyjnej, z zasiadania w radzie nadzorczej i z działalności gospodarczej. ZUS bierze pod uwagę podstawę wymiaru składek emerytalnych i rentowych. W praktyce oznacza to, że premie świąteczne, nagrody roczne czy dodatek za nadgodziny wypłacane z wynagrodzeniem grudniowym podbijają przychód tego miesiąca. Bez znaczenia jest to, czy chodzi o premię regulaminową, czy o premię uznaniową, bo od obu odprowadza się składki.
Weźmy 58-letniego byłego maszynistę na emeryturze pomostowej, który pracuje jako instruktor i zarabia 5500 zł brutto. To ważne, bo gdyby wrócił do pracy w szczególnych warunkach, emerytura pomostowa zostałaby zawieszona bez względu na wysokość zarobków. W listopadzie nic mu nie grozi. Jeśli w grudniu dostanie 1500 zł premii, jego przychód wyniesie 7000 zł, czyli o 478,09 zł więcej niż próg. O tyle ZUS może obniżyć mu świadczenie za ten miesiąc.
- przychód 7000 zł: nadwyżka 478,09 zł, świadczenie niższe o 478,09 zł,
- przychód 7700 zł: nadwyżka 1178,09 zł, ale obniżka zatrzyma się na 989,41 zł,
- przychód 12 500 zł: przekroczony drugi próg, świadczenie za ten miesiąc zawieszone w całości.
Ostatni przypadek wcale nie jest egzotyczny. Specjalista, który po przejściu na rentę wrócił do zawodu, może bez trudu przekroczyć 12 tys. zł, jeśli firma dorzuci mu w grudniu nagrodę roczną.
Rozliczenie roczne z ZUS może uratować część pieniędzy
Uczciwie trzeba dodać, że jeden słabszy lub mocniejszy miesiąc nie przesądza sprawy. Po zakończeniu roku ZUS rozlicza przychód i wybiera wariant korzystniejszy dla świadczeniobiorcy: miesięczny albo roczny. Jeśli przez resztę roku zarobki były wyraźnie niższe od progu, grudniowa nadwyżka może się w rozliczeniu rocznym rozmyć. Warunek jest jeden: zaświadczenie od pracodawcy musi pokazywać zarobki z podziałem na poszczególne miesiące. Przedsiębiorca składa własne oświadczenie, a jako przychód podaje podstawę wymiaru składek, co przy minimalnej podstawie zwykle oznacza bezpieczną kwotę.
Termin na dostarczenie dokumentów za 2026 r. mija z końcem lutego 2027 r. Lekceważenie tego obowiązku kosztuje. Jeśli ZUS nie dostał informacji o zarobkach, może zażądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz. Kto zgłosił przychód, odpowiada tylko za ostatni rok. Dlatego warto, by każdy dorabiający wcześniejszy emeryt zawiadomił ZUS o podjęciu pracy od razu, choćby na formularzu ZUS EROP.
Kwartalne progi to pułapka na tych, którzy chcą pracować
Moim zdaniem cały ten system jest przestarzały i źle zaprojektowany. W debacie publicznej od lat powtarza się, że brakuje rąk do pracy, że trzeba zachęcać ludzi do dłuższej aktywności zawodowej i że każdy pracujący senior to ulga dla systemu emerytalnego. Jednocześnie osoba, która przeszła na wcześniejsze świadczenie, a potem uznała, że jeszcze da radę, musi co trzy miesiące sprawdzać nowe progi, pilnować grudniowych premii i zbierać zaświadczenia z rozbiciem na miesiące. Państwo karze ją za to, że pracuje więcej, niż przewiduje tabelka.
Rozumiem logikę ustawodawcy. Wcześniejsza emerytura czy renta z tytułu niezdolności do pracy zakłada, że ktoś nie może albo nie powinien pracować w pełnym wymiarze, więc wysokie zarobki podważają sens świadczenia. To argument rozsądny przy rentach. Gdy jednak próg zmienia się cztery razy w roku, a o obniżce decyduje termin wypłaty premii, mamy do czynienia z biurokratyczną loterią. Rozsądniej byłoby przyjąć jeden roczny limit, ogłaszany raz, i rozliczać wyłącznie sumę zarobków z całego roku. Pracodawca nie musiałby się zastanawiać, czy nagroda wypłacona w grudniu nie zaszkodzi jego pracownikowi, a senior nie musiałby prosić, by premię przesunąć na styczeń.
Nie ma też co przesadzać z dramatyzmem. Limity dotyczą mniejszości, bo większość emerytów pobiera świadczenie po osiągnięciu wieku powszechnego i może dorabiać bez ograniczeń. Skoro jednak chodzi o stosunkowo wąską grupę, tym trudniej zrozumieć, dlaczego państwo pilnuje jej z taką gorliwością i tak skomplikowanymi narzędziami. Osoby z rentą rodzinną po małżonku czeka zresztą jeszcze jedna zmiana, bo od stycznia zacznie obowiązywać wyższa renta wdowia od 2027 roku. Seniorów po 60. i 65. roku życia kwartalne progi nie obchodzą, ale też mają swoje kłopoty. Dla nich praca na emeryturze, zasady rozwiązania umowy z pracodawcą i prawo do odprawy to tematy znacznie ważniejsze niż grudniowe limity.
zobacz więcej:










