- Bezprawnik -
- Nieruchomości -
- Nie musisz czekać 5 lat ze sprzedażą odziedziczonej działki. Wyższy podatek to przeszłość
Nie musisz czekać 5 lat ze sprzedażą odziedziczonej działki. Wyższy podatek to przeszłość
Sprzedaż odziedziczonej nieruchomości jeszcze kilka lat temu mogła oznaczać konieczność zapłaty 19% podatku. Dziś sytuacja spadkobierców jest znacznie korzystniejsza, bo pięcioletniego terminu nie liczymy od dnia otrzymania spadku. Co więcej, sądy pozwalają cofnąć się nawet do poprzednich spadkodawców.
Pięć lat nadal obowiązuje, ale liczymy je inaczej
Warto na wstępie wyjaśnić różnicę w wysokości podatku przy prywatnej sprzedaży nieruchomości. 19% podatku dochodowego to popularnie zwany podatek od wzbogacenia – naliczany przed upływem 5 lat podatkowych (liczonych od końca roku kalendarzowego w którym nastąpiło nabycie nieruchomości) od nabycia nieruchomości, będącej przedmiotem sprzedaży. Podatek ten jednak nie obejmuje całej kwoty sprzedaży, a jedynie istniejące „wzbogacenie”. Jeżeli nieruchomość została nabyta za 300.000 złotych, a sprzedana za 400.000 złotych, 19% podatek będzie naliczany od kwoty 100.000 złotych (ewentualnie od niższej, jeżeli wykażemy, że w nieruchomość zainwestowaliśmy).
Ta zasada została opisana w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem sprzedaż nieruchomości przed upływem pięciu lat, liczonych od końca roku, w którym doszło do jej nabycia lub wybudowania, może stanowić źródło przychodu. Jeżeli powstanie dochód, podatek wynosi 19 proc. na podstawie art. 30e ustawy. Dlatego sprzedaż mieszkania przed upływem 5 lat od zakupu wciąż wymaga policzenia podatku albo skorzystania z ulgi mieszkaniowej. Kiedyś w przypadku spadkobierców problem polegał na tym, że pięcioletni termin w praktyce zaczynał biec od nowa po nabyciu spadku. Można było więc odziedziczyć mieszkanie po rodzicu, który był jego właścicielem przez 30 lat, a mimo to szybka sprzedaż rodziła konsekwencje podatkowe.
Od 1 stycznia 2019 r. obowiązuje jednak art. 10 ust. 5 ustawy o PIT. Przepis stanowi, że przy nieruchomościach nabytych w spadku pięć lat liczymy od końca roku, w którym nieruchomość nabył albo wybudował spadkodawca. Ministerstwo Finansów stosuje tę zasadę również w swoich aktualnych wyjaśnieniach. Jeżeli więc ojciec kupił działkę w 2010 r., a córka odziedziczyła ją w 2026 r., może ją sprzedać praktycznie od razu. Pięcioletni termin minął bowiem dawno temu. Tak samo jest, gdy w grę wchodzi mieszkanie ze spadku.
To korzystne rozwiązanie dla osób, które szybko potrzebują pieniędzy, ponieważ na szybkiej sprzedaży nie tracą. Niestety, wciąż pojawiają się w tym zakresie rozbieżności interpretacyjne, sądy jednak najczęściej stają po stronie spadkobierców.
Spadkobierca przejmuje również okres posiadania nieruchomości
Aby zobrazować problem, najlepiej odnieść się do życiowego przykładu, jakim jest dziedziczenie po ojcu. Załóżmy, że pani Kasia odziedziczyła działkę po ojcu, który kupił ją zaledwie dwa lata wcześniej. W uproszczeniu do pięcioletniego terminu „brakuje” jeszcze trzech lat. Trzeba tylko pamiętać, że przepisy nie liczą pięciu lat co do dnia. Termin biegnie od końca roku kalendarzowego, w którym nieruchomość została nabyta.
Jeżeli ojciec kupił działkę przykładowo w maju 2024 r., pięć lat liczymy od końca 2024 r. Sprzedaż od 1 stycznia 2030 r. nie będzie już stanowiła źródła przychodu z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. W tym zakresie nie ma miejsca na interpretację, gdyż sprawa jest jasna. Problem pojawia się jednak, gdy ojciec pani Kasi, a więc spadkodawca, działki nie kupił, a również odziedziczył.
Wyobraźmy sobie teraz, że ojciec pani Kasi był właścicielem działki przez dwa lata, ale wcześniej sam odziedziczył ją po swoich rodzicach. Dziadkowie kupili nieruchomość 20 lat przed śmiercią. Dyrektor KIS próbował w takich przypadkach zatrzymać się na bezpośrednim spadkodawcy. Skoro ojciec nabył nieruchomość dopiero w chwili śmierci swojego spadkodawcy, to – zdaniem fiskusa – od tego momentu należało liczyć termin dla jego dzieci.
Sądy administracyjne stają jednak po stronie spadkobierców. Przykładowo WSA w Rzeszowie w wyroku z 3 marca 2026 r., sygn. I SA/Rz 574/25, uznał, że art. 10 ust. 5 ustawy o PIT należy interpretować z uwzględnieniem sukcesji podatkowej. Jak wskazał skład orzekający:
„Reasumując, wykładnia celowościowa wsparta postulatami wykładni prokonstytucyjnej, odwołująca się również do historycznej treści analogicznego przepisu pozwala na przyjęcie, że art. 10 ust. 5 u.p.d.o.f. powinien być tak odczytywany, że w przypadku odpłatnego zbycia, nabytych w drodze spadku, nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f., okres 5 lat, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości lub nabycie prawa majątkowego uwzględniając okres posiadania nieruchomości przez uprzednich spadkodawców.”
Prawo sprzedaży bez podatku również jest dziedziczone
Argumentacja sądów jest logiczna i zgodna z celem wprowadzonych w 2019 roku przepisów. Co więcej, jej uzasadnienie można znaleźć również w innych zapisach ustaw podatkowych – art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje, że spadkobiercy przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Jeżeli więc ojciec pani Kasi mógłby sprzedać odziedziczoną po swoich rodzicach działkę bez PIT, trudno uznać, że jego śmierć nagle tę możliwość kasuje, a córka musi zaczynać liczenie od początku.
WSA w Rzeszowie uznał właśnie, że uprawnienie związane z upływem pięcioletniego terminu ma charakter prawa majątkowego i może przejść na kolejnego spadkobiercę. W naszym przykładzie oznaczałoby to, że pani Kasia wcale nie musi czekać kolejnych trzech lat. Skoro dziadkowie nabyli działkę 20 lat wcześniej, a następnie nieruchomość przechodziła w rodzinie w drodze kolejnych spadków, pięcioletni termin dawno minął.
Przed sprzedażą warto prześledzić historię nieruchomości
W prostych przypadkach przepisy są dziś dla spadkobierców bardzo korzystne. Jeżeli bezpośredni spadkodawca miał nieruchomość dłużej niż pięć lat, sprawa jest właściwie zakończona – spadkobierca nie musi czekać kolejnych pięciu. Przy dziedziczeniu wielostopniowym robi się bardziej interesująco. Fiskus nadal potrafi przyjmować wykładnię mniej korzystną, podczas gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie widać kierunek pozwalający uwzględnić również wcześniejszych spadkodawców.
Zanim jednak dojdzie do sprzedaży, trzeba mieć potwierdzone prawa do spadku, a wielu spadkobierców najpierw sprawdza, ile kosztuje postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku u notariusza. Przed sprzedażą odziedziczonej działki warto też odtworzyć jej historię, co w dobie elektronicznych ksiąg wieczystych nie jest problemem. Może się okazać, że ojciec formalnie był jej właścicielem tylko przez dwa lata, ale nieruchomość pozostawała w rodzinie od dekad. A wtedy akt notarialny dziadków sprzed 20 lat może być podatkowo znacznie ważniejszy niż data śmierci ostatniego właściciela.
Przy aktualnych cenach nieruchomości to czynność, która zdecydowanie może się opłacić, a zysk można liczyć w tysiącach, a niekiedy nawet w setkach tysięcy.










