Odpowiedzialność prywatnego sprzedawcy za rzecz sprzedaną. Czy tylko sklepy mają obowiązek respektowania rękojmi?

Odpowiedzialność prywatnego sprzedawcy

Umowa sprzedaży, uregulowana szczegółowo w artykule 535 Kodeksu cywilnego, jest umową konsensualną i dochodzi do skutku w wyniku zgodnego oświadczenia woli obu stron. Zgodnie z jej treścią sprzedawca jest zobowiązany przenieść na kupującego własność rzeczy, a kupujący zobowiązany jest do zapłaty ceny i odbioru rzeczy. Same przepisy dotyczące sprzedaży nie regulują tego, jakie podmioty stanowią strony tejże umowy. Mogą być to przedsiębiorcy, konsument z przedsiębiorcą, a także — co oczywiste — osoby fizyczne.

Z pewnością słyszymy (i wiemy), że przedsiębiorcy oferują konsumentom dodatkowe uprawnienia, jak na przykład nieodpłatny zwrot rzeczy w określonym terminie przy zakupie w lokalu przedsiębiorcy. Warto zaznaczyć, że zarówno gwarancja, jak i zwrot (w wypadku zakupu w lokalu przedsiębiorcy) nie są obligatoryjne i nie wynikają z umowy sprzedaży. Ich dostępność jest wyrazem dobrej woli sprzedawcy.

Nieco inna sytuacja wyraża się w kwestii rękojmi. Ta czasami może być obligatoryjna, nawet jak strony nie umówiły się co do innych, poza samą sprzedażą, kwestii.

Rękojmia

Warto wyjaśnić, czym w ogóle jest rękojmia. Zgodnie z artykułem 556 Kodeksu cywilnego, jest to odpowiedzialność sprzedawcy względem kupującego za wadę fizyczną lub prawną przedmiotu sprzedaży (rzeczy). W przypadku wady fizycznej rzecz jest obciążona wadą, gdy:

Wadą prawną jest natomiast m.in. sytuacja, gdy rzecz jest własnością innej, niż sprzedawca osoby, a także jest obciążona jakimkolwiek innym prawem osoby trzeciej.

W wypadku wystąpienia wady kupujący ma uprawnienie do żądania obniżenia ceny, rozwiązania umowy, a także do żądania naprawy wadliwej rzeczy bądź wymiany na nową. Okres, w jakim rękojmia niejako obowiązuje, wynosi w przypadku wad fizycznych 2 lata.

Rękojmię regulują przepisy 556-576 Kodeksu cywilnego. Powyżej zamieściłem jedynie ogólnikowe i podstawowe informacje.

Odpowiedzialność prywatnego sprzedawcy a rękojmia

Odpowiedzialność z tytułu rękojmi obowiązuje sprzedawcę względem kupującego i jest niezależna od jego winy. Obowiązuje nawet wówczas, gdy sprzedawca nie ma pojęcia o wadzie produktu. Odpowiedzialność ta jest z kolei obligatoryjna, gdy jedną ze stron jest konsument. Inaczej sprawa wygląda, gdy stronami umowy sprzedaży są osoby fizyczne. Można wtenczas przedmiotową odpowiedzialność ograniczyć, rozszerzyć, a nawet wyłączyć. Pozwala na to art. 558 Kodeksu cywilnego.

Wyjątkiem są umowy, w których udział biorą konsumenci, czyli — krótko mówiąc — takie, w których sprzedającym jest przedsiębiorca. Tam rękojmia jest obligatoryjna.

Warto jednak zauważyć, że rękojmię w wypadku kupna od osoby prywatnej można wyłączyć. W wypadku braku takiego wyłączenia rękojmia funkcjonuje i obowiązuje. Najczęściej w praktyce tak właśnie jest.

Oczywiście zakres odpowiedzialności jest znacznie szerszy niż sama rękojmia, w zależności od sytuacji. W tym wypadku warto przyjrzeć się m.in. przepisom, które odnoszą się do szkody w prawie cywilnym.