- Bezprawnik -
- Praca -
- Dostałeś wypowiedzenie? Sprawdź, co pracodawca zrobi z twoim urlopem
Dostałeś wypowiedzenie? Sprawdź, co pracodawca zrobi z twoim urlopem
Informacja o utracie pracy zazwyczaj przychodzi w nieoczekiwanym momencie. Co więcej, często pojawia się w sytuacji, w której na naszym pracowniczym koncie widnieje kilka, kilkanaście albo nawet kilkadziesiąt dni niewykorzystanego urlopu. Spokojnie – w takiej sytuacji pracownik nie traci wypracowanych dni wolnych, choć nie zawsze musi się to wiązać z błogim odpoczynkiem od obowiązków.
Urlop wypoczynkowy a koniec umowy o pracę – jakie zasady?
Co do zasady urlop wypoczynkowy powinien zostać wykorzystany w standardowy sposób, czyli pracownik po prostu dostaje wolne i zachowuje za ten czas prawo do wynagrodzenia. W sytuacji, w której dowiadujemy się o rozwiązaniu umowy o pracę, taki scenariusz nie zawsze jest możliwy. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy stosunek pracy kończy się, zanim pracownik zdąży wykorzystać wszystkie przysługujące mu dni.
Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop to obowiązek pracodawcy
W takim przypadku Kodeks pracy przewiduje zastępcze rozwiązanie. Niewykorzystany urlop zamienia się bowiem w pieniądze – pracownikowi przysługuje wówczas ekwiwalent pieniężny za urlop niewykorzystany w trakcie zatrudnienia. To nie jest dobra wola pracodawcy, lecz jego ustawowy obowiązek – i to niezależnie od tego, w jakich okolicznościach doszło do zakończenia zatrudnienia. Co ciekawe, prawo do ekwiwalentu przysługuje nawet w przypadku porzucenia pracy z dnia na dzień, choć w takiej sytuacji pracodawca może dochodzić od pracownika innych roszczeń.
Nowe zasady wypłaty ekwiwalentu od 27 stycznia 2026 r.
Co istotne, od 27 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady dotyczące terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Ekwiwalent powinien zostać wypłacony w terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę – dla przykładu: jeżeli pensja jest standardowo wypłacana pod koniec miesiąca, ekwiwalent za urlop należy rozliczyć razem z nią. Wyjątek stanowi sytuacja, w której termin wypłaty wynagrodzenia przypada jeszcze przed dniem rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. Wówczas ekwiwalent trzeba wypłacić w ciągu 10 dni od zakończenia stosunku pracy.
Skąd zmiana terminu wypłaty ekwiwalentu za urlop?
Zmiana ta ma swoje uzasadnienie w wieloletnim sporze interpretacyjnym. Kodeks pracy nie przewidywał bowiem odrębnego terminu wypłaty ekwiwalentu, podczas gdy Państwowa Inspekcja Pracy konsekwentnie stała na stanowisku, że wszystkie należności powinny zostać wypłacone najpóźniej w ostatnim dniu zatrudnienia. Problem ten był szczególnie kłopotliwy dla dużych firm, w których zróżnicowane okresy wypowiedzeń generowały mnóstwo niestandardowych terminów płatności w ciągu jednego miesiąca. Nowe przepisy rozstrzygają tę kwestię jednoznacznie, a dla pracowników oznaczają, że warto sprawdzić, czy pracodawca stosuje je prawidłowo.
Kiedy ekwiwalent nie przysługuje? Urlop w okresie wypowiedzenia
Wypłata ekwiwalentu nie należy się jednak w każdej sytuacji. Jeżeli pracownik znajduje się jeszcze w okresie wypowiedzenia, pracodawca może zobowiązać go do wykorzystania przysługującego mu urlopu wypoczynkowego. Co ważne, nie musi w tym celu uzyskiwać zgody pracownika. Pozwala na to art. 167¹ Kodeksu pracy, a w praktyce wielu pracodawców woli skorzystać z tej możliwości, niż płacić ekwiwalent. Jeżeli więc ktoś został zwolniony, ale jego okres wypowiedzenia nadal trwa, warto sprawdzić, ile dni urlopu pozostało i czy pracodawca zamierza udzielić ich przed końcem zatrudnienia.
Co zrobić, gdy pracodawca nie wypłaca ekwiwalentu za urlop?
Oczywiście mogą pojawić się dość kłopotliwe sytuacje, w których były już pracodawca nie wypłaca należnego ekwiwalentu. Najpierw warto dokładnie sprawdzić ostatnie rozliczenie z pracodawcą – w tym także świadectwo pracy, które zawiera informację o wykorzystanych i niewykorzystanych dniach urlopu. Jeśli pracodawca nie wydał nawet tego dokumentu, pracownik może postarać się o świadectwo pracy wydane przez sąd. Jeśli natomiast w rozliczeniu brakuje kwoty ekwiwalentu, dobrze jest zacząć od zwrócenia się do firmy z pytaniem, kiedy należność zostanie wypłacona.
Pomoc Państwowej Inspekcji Pracy i droga sądowa
Jeżeli pracodawca mimo wszystko nie zamierza rozliczyć urlopu, pracownik nie jest bezbronny. Może skorzystać z pomocy Państwowej Inspekcji Pracy, a w razie potrzeby dochodzić należności przed sądem pracy. Warto przy tym wiedzieć, że na dochodzenie takich roszczeń przed sądem pracy pracownik ma co do zasady 3 lata, a pozew o kwotę do 50 000 zł jest zwolniony z opłaty sądowej – co znacząco obniża ryzyko finansowe takiego kroku.
Jakie jeszcze świadczenia przysługują po zwolnieniu z pracy?
Warto pamiętać, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop to tylko jedno z możliwych świadczeń przysługujących pracownikowi przy rozwiązaniu umowy. Jeśli zwolnienie nastąpiło z przyczyn dotyczących pracodawcy, przewidziana jest także odprawa dla pracownika w wysokości od jednej do trzech miesięcznych pensji, w zależności od stażu pracy, a obie te należności – odprawę i ekwiwalent – oblicza się na bardzo zbliżonych zasadach. Pracownik może także otrzymać odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia, a w niektórych sytuacjach – odprawę emerytalną.
