Rekomendacja NBP, której nie warto lekceważyć. Chodzi o pieniądze w skarpecie

Dlaczego bank centralny przypomina o gotówce

NBP w swoich komunikatach wskazuje, że gotówka pełni w gospodarce funkcję awaryjnego środka płatniczego — działa wtedy, gdy nie działa nic innego. Awaria systemów informatycznych banku, problem z terminalami płatniczymi, atak hakerski na infrastrukturę finansową — to scenariusze, w których karta plastikowa staje się bezużyteczna. W takich sytuacjach gotówka jest jedynym sposobem zapłacenia za zakupy, paliwo czy lekarstwa.

Rekomendacja NBP wpisuje się też w szerszą debatę — europejskie banki zalecają trzymanie gotówki w domu, a prezes NBP Adam Glapiński niejednokrotnie podkreślał, że w sytuacji ataku cybernetycznego fizyczny pieniądz pełni rolę, której nic nie jest w stanie zastąpić. To nie jest wezwanie do wypłacania oszczędności z banku, lecz przypomnienie, że pewna rezerwa gotówki w domu to element rozsądnego zarządzania finansami osobistymi.

Ile gotówki warto mieć w domu

NBP nie podaje sztywnej kwoty — bo zależy ona od indywidualnej sytuacji. Eksperci finansowi rekomendują utrzymywanie rezerwy pozwalającej na pokrycie podstawowych wydatków przez 3–7 dni. Dla typowej rodziny oznacza to kwotę rzędu 500–2000 zł w gotówce, w nominałach średnich i niskich (50, 100, 200 zł) — bo w sytuacji awaryjnej sklep może nie być w stanie wydać reszty z dużego nominału.

Warto też pamiętać, że co jakiś czas w sieci pojawiają się dezinformacyjne narracje o rzekomym braku gotówki w bankomatach — NBP wielokrotnie dementował takie doniesienia, przypominając, że zapasy pieniądza w kraju są wystarczające, a ewentualne lokalne opóźnienia w dostawie to kwestia logistyki, nie niedoboru.

Reakcja Ministerstwa Finansów

Ministerstwo Finansów odniosło się do komunikatu, podkreślając, że Polska nie znajduje się w sytuacji nadzwyczajnej, a sektor bankowy jest stabilny. Resort jednocześnie nie zaprzeczył samej rekomendacji NBP — wskazał, że posiadanie pewnej rezerwy gotówki to standardowa praktyka w wielu krajach europejskich. W Austrii i Niemczech podobne zalecenia są publikowane przez tamtejsze banki centralne i ministerstwa spraw wewnętrznych w ramach programów ochrony ludności.

Aspekty prawne posiadania gotówki w domu

Posiadanie gotówki w domu jest oczywiście legalne i nie podlega żadnym ograniczeniom. Warto jednak pamiętać o dwóch kwestiach praktycznych i jednej proceduralnej.

Gwarancje BFG a pieniądze w skarpecie

Po pierwsze — gotówka w domu nie jest objęta gwarancjami, jakie daje Bankowy Fundusz Gwarancyjny, chroniący depozyty bankowe do równowartości 100 tys. euro na jednego deponenta. Pieniądze trzymane w skarpecie nie są ubezpieczone od kradzieży, pożaru ani powodzi — chyba że posiadasz dodatkowe ubezpieczenie majątkowe obejmujące gotówkę.

Limit transakcji gotówkowych i przeciwdziałanie praniu pieniędzy

Po drugie — przy płatnościach obowiązuje limit transakcji gotówkowych. Jednorazowa wartość transakcji między przedsiębiorcami powyżej 15 tys. zł musi być realizowana bezgotówkowo (art. 19 Prawa przedsiębiorców). Od 2027 r. w całej UE zacznie obowiązywać dodatkowe ograniczenie 10 tys. euro dla transakcji z udziałem profesjonalnych uczestników rynku. Przy zakupie nieruchomości od osoby fizycznej formalnego limitu nie ma, ale notariusz może żądać udokumentowania pochodzenia środków powyżej 15 tys. euro — wynika to z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.

Sprzedawca nie może odmówić przyjęcia gotówki

Po trzecie — w codziennych sytuacjach sprzedawca nie może odmówić przyjęcia gotówki w sklepie stacjonarnym. Banknoty i monety emitowane przez NBP są prawnym środkiem płatniczym na terenie RP, a odmowa sprzedaży z powodu braku terminala lub niechęci do obsługi gotówki może zostać potraktowana jako wykroczenie z art. 135 kodeksu wykroczeń.

Przygotowanie na blackout i obronę cywilną

Rekomendacja NBP wpisuje się w szerszy kontekst — ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej z grudnia 2024 roku, która zobowiązuje obywateli do podstawowego przygotowania na sytuacje kryzysowe. Trzymanie zapasu gotówki to jeden z elementów takiego przygotowania, obok zapasu wody, leków i baterii. Eksperci od lat podpowiadają, jak przygotować się na blackout — w „pakiecie awaryjnym” obok latarki, powerbanku i żywności z długim terminem przydatności powinna znaleźć się właśnie gotówka w drobnych nominałach. Gdy terminale przestają działać, to ona jest jedynym środkiem płatniczym odpornym na usterki infrastruktury cyfrowej.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj