Ustawa pozwala, regulamin zabrania. Tak ROD ogranicza uprawę warzyw na twojej działce

Zainteresowanie działkami jest tak duże, że powstają programy wsparcia, w ramach których do zdobycia jest nawet 50 000 zł dla działkowców ROD na modernizację ogrodowej infrastruktury. Im więcej osób trafia jednak na działki, tym częściej ścierają się dwie wizje tego, czym ROD ma być — i tym ostrzej dochodzi do sporów o zakres dozwolonych upraw.

Ustawa o ROD gwarantuje uprawę, ale regulamin ją ogranicza

Zgodnie z Ustawą z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (art. 2 pkt 2), głównym celem ROD jest zaspokajanie rekreacyjnych, wypoczynkowych oraz uprawowych potrzeb członków na ich własne potrzeby.

Ustawodawca wyraźnie dopuścił prowadzenie upraw warzywnych, sadowniczych i zielarskich.

Teoretycznie więc nikt nie powinien mieć prawa zabronić posadzenia pomidorów, papryki, sałaty czy malin. W praktyce jednak władze Polskiego Związku Działkowców (PZD) oraz poszczególne ogrody dysponują potężnym narzędziem — własnym, wewnętrznym Regulaminem ROD, uchwalanym przez Krajową Radę PZD i dostosowywanym lokalnie przez zarządy poszczególnych ogrodów.

Co regulamin ROD zabrania lub ogranicza?

Poniżej kluczowe zapisy aktualnego Regulaminu ROD (2018), które najczęściej stają się źródłem konfliktów.

§ 48 — tunele foliowe, szklarnie i inspekty

Powierzchnia tuneli foliowych i szklarni łącznie nie może przekraczać 20% powierzchni działki, a ich maksymalna wysokość to 3 metry. Konstrukcje muszą stać minimum 1 metr od granicy działki. Zarząd ROD ma prawo nakazać rozbiórkę, jeśli konstrukcja „rażąco odbiega od przyjętych standardów estetycznych” lub została postawiona niezgodnie z regulaminem.

§ 53 — drzewa i krzewy owocowe

Regulamin narzuca bardzo rygorystyczne minimalne odległości sadzenia od granicy działki:

Zarząd może nakazać przycięcie, a nawet wycinkę drzewa, które nadmiernie zacienia sąsiednią działkę — a zasady usuwania drzew bywają przy tym zaskakująco sformalizowane.

§ 67 i § 68 — przepisy porządkowe i estetyka działki

Działkowiec ma obowiązek utrzymywać działkę w „czystości i estetycznym wyglądzie”. § 68 wprowadza m.in. zakaz prowadzenia uprawy jednorodnej o charakterze produkcyjnym (duża monokultura nastawiona na masową produkcję). Na tej podstawie zarząd może interweniować, gdy działka jest „zarośnięta”, „chaotyczna” lub zbyt mocno nastawiona na warzywa kosztem walorów rekreacyjnych.

§ 57 — zakaz uprawy maku

Regulamin zakazuje uprawy maku i innych roślin prawnie zabronionych na terenie Rzeczypospolitej.

Teoria kontra praktyka: co realnie grozi działkowcowi

W praktyce nikt nie zabroni Ci posadzić pomidorów gruntowych czy papryki, ale zarząd ROD może:

Wielu działkowców dostaje upomnienia lub mandaty właśnie za „zbyt rolniczy” charakter działki. Niedopuszczalne jest bowiem obsadzenie większości powierzchni jednym gatunkiem warzyw — przykładowo ziemniakami czy pomidorami.

Upomnienia, kary, a nawet utrata działki

Działkowiec, który nie podporządkuje się regulaminowi, może narazić się na pisemne upomnienia, karę finansową (do kilkuset złotych), nakaz usunięcia roślin lub konstrukcji albo przywrócenia „porządku” w określonym terminie. W skrajnych przypadkach zarząd może nawet wypowiedzieć umowę dzierżawy działki. Do najczęstszych powodów jej utraty należy zresztą nie tylko ignorowanie regulaminu upraw, lecz także zamieszkanie w ogródku działkowym, które ustawa wprost wyklucza.

Takie sytuacje nie są niestety rzadkością. W mediach społecznościowych i na forach działkowców regularnie pojawiają się relacje osób, które dostały nakaz wycięcia drzewa moreli, demontażu tunelu z pomidorami czy usunięcia krzewów porzeczki. Warto przy tym pamiętać, że samowolna wycinka drzewa bez zezwolenia — nawet na własnej działce — także grozi dotkliwą karą administracyjną.

Czy z decyzją zarządu ROD można walczyć?

Tak, choć nie jest to łatwe. Działkowiec może odwołać się od decyzji zarządu do walnego zebrania członków ogrodu, a następnie skierować sprawę do sądu powszechnego. Sądy często stają po stronie działkowców, podkreślając, że regulamin nie może całkowicie znosić praw wynikających z ustawy. Proces bywa jednak długotrwały, stresujący i kosztowny — dlatego większość osób woli ustąpić, niż walczyć latami.

Estetyka kontra uprawa — głębszy spór o charakter ROD

Konflikt wokół upraw odsłania szerszy spór o to, czym właściwie mają być ogrody działkowe. Z jednej strony mamy ideę ROD jako miejsca zdrowej, własnej żywności i bliskości z naturą. Z drugiej — model „ładnych, schludnych ogródków rekreacyjnych”, w których warzywa mają być dyskretne, a całość ma przypominać raczej osiedlowy skwerek niż gospodarstwo. W efekcie na wielu ROD-ach kult „estetyki” wygrywa z praktyczną uprawą: pomidory muszą być niskie, szklarnie jednolite, a drzewa przycięte „na wysokość regulaminu”.

Spór o estetykę to zresztą nie jedyne zmartwienie działkowców — w tle od lat przewija się temat, jakim jest likwidacja ROD pod presją deweloperów łakomie spoglądających na atrakcyjne tereny w miastach.

Co sprawdzić przed podpisaniem umowy dzierżawy działki ROD

ROD może w praktyce mocno ograniczyć lub skutecznie uniemożliwić uprawę własnych pomidorów, malin, drzew owocowych czy warzyw. Choć ustawa stoi po stronie działkowca, wewnętrzne regulaminy dają zarządowi szerokie kompetencje kontrolne i karne.

Jeśli planujesz dzierżawę działki ROD i chcesz prowadzić intensywną uprawę, koniecznie zapoznaj się z lokalnym regulaminem jeszcze przed podpisaniem umowy. W przeciwnym razie ryzykujesz konflikt, kary i frustrację. Paradoksalnie bowiem w „rodzinnych ogrodach działkowych” czasem więcej wolności daje zwykła działka rolna albo balkon w bloku niż klasyczny ROD.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj