Robienie z siebie biedaka tuż przed śmiercią nic nie da. Rodzina i tak przyjdzie po pieniądze

Zachowek po rodzicu nie jest niczyją łaską, lecz prawnym przywilejem. To instytucja wpisana w Kodeks cywilny, a dokładnie w art. 991.

Zachowek zabezpiecza interesy pominiętych w testamencie członków najbliższej rodziny

W ramach zachowku zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się dwie trzecie lub połowa wartości udziału spadkowego, który przypadałby im przy dziedziczeniu ustawowym. Pierwsza opcja procentowa dotyczy osób trwale niezdolnych do pracy albo małoletnich, natomiast druga jest stosowana w pozostałych sytuacjach.

Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż 10 laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Ta cezura czasowa znajduje zastosowanie – podkreślmy – wyłącznie w stosunku do obcych osób. Rodzina jej nie podlega. Darowizna sprzed 10 lat nie zawsze chroni przed zachowkiem – dla rodziny ten limit nie obowiązuje.

Przepisywanie majątku za życia to bezwartościowa sztuczka

Uzyskanie zachowku wymaga precyzyjnej analizy łącznie ze sprawdzeniem stanu majątku spadkodawcy. Art. 993 § 1 Kodeksu cywilnego wskazuje bowiem, że przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Ewentualny zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek.

Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych (nie dotyczy wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego). I podobnie, przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn poczynionych przez spadkodawcę przed zawarciem małżeństwa.

Przykładowo: nie da się uniknąć zachowku wyłącznie poprzez przekazanie za życia majątku np. drugiej żonie i pominięcie syna z pierwszego małżeństwa. Jeżeli syn nie został wydziedziczony, zachowuje prawo do zachowku, nawet mimo że w chwili śmierci ojciec oficjalnie był bez grosza przy duszy. Skuteczne wydziedziczenie wymaga testamentu i konkretnej przyczyny z art. 1008 k.c..

Roszczenia należy skierować do osób, które majątek przejęły, przy czym trzeba pamiętać, że roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu.

Prezenty trzeba po latach rozliczyć

Zgodnie z art. 1000 § 1 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

I dalej (§ 2):

Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny. Zachowek przysługuje także przy dziedziczeniu ustawowym, gdy majątek rozdysponowano darowizną.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj