- Bezprawnik -
- Firma -
- Youtuber umiera, reklamy dalej lecą. Do kogo trafiają pieniądze z AdSense
Youtuber umiera, reklamy dalej lecą. Do kogo trafiają pieniądze z AdSense
Kanał na YouTube nie przestaje zarabiać w dniu śmierci swojego autora. Filmy dalej się wyświetlają, reklamy dalej się emitują, a pieniądze dalej spływają. Problem w tym, że w wielu przypadkach za kanałem stoi jednoosobowa działalność gospodarcza, która formalnie umiera razem z właścicielem. Tymczasem prawo od lat daje twórcom narzędzie, które pozwala firmie przetrwać ten moment.
Temat wraca przy okazji dziedziczenia tak zwanego majątku cyfrowego. Firma windykacyjna Intrum, która ma zresztą własny interes w tym, by rodziny porządkowały sprawy finansowe zmarłych, wylicza, powołując się na raport Związku Przedsiębiorstw Finansowych z 2024 r., że testament sporządza tylko 10 proc. Polaków. Ja patrzę na to z innej strony. Testament to sprawa prywatna. Kanał z setkami tysięcy subskrypcji, umowami reklamowymi i fakturami to już przedsiębiorstwo, a przedsiębiorstwo bez planu sukcesji ma realny kłopot.
Twórca internetowy to często firma, a nie hobby
Skala tego biznesu przestała być niszowa. Jak wylicza Intrum, powołując się na raport agencji Imker „Ekonomia Twórców po polsku 2026”, na swojej działalności zarabia 56 proc. twórców internetowych, a 35 proc. youtuberów przekracza 10 tys. zł miesięcznie. Nie dotarłem do pełnej treści raportu, więc traktuję te liczby jako orientacyjne. Nawet jeśli są zawyżone, pokazują jedno: mówimy o ludziach, którzy wystawiają faktury, płacą VAT, zatrudniają montażystów i podpisują umowy z agencjami.
Przychody z platform nie są przy tym obojętne podatkowo, o czym pisaliśmy już przy okazji tematu, jakim jest podatek od TikToka. Kto zarabia regularnie, ten zwykle prędzej czy później rejestruje działalność. Część większych twórców przechodzi do spółki z o.o. I od tej decyzji zależy, co stanie się z biznesem po śmierci właściciela.
Co dziedziczą spadkobiercy youtubera
Punkt wyjścia jest prosty. Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców. Dotyczy to także autorskich praw majątkowych do filmów, podcastów czy zdjęć. Na podstawie art. 36 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych trwają one co do zasady przez 70 lat od śmierci twórcy. Inaczej jest z prawami osobistymi, czyli na przykład z prawem do autorstwa. Te nie przechodzą na spadkobierców.
Skalę zaniedbań dobrze pokazuje przykład ze świata tradycyjnej twórczości. Według Intrum, które powołuje się na dane ZAiKS, stowarzyszenie szuka spadkobierców 840 zmarłych autorów, a w 2025 r. wypłaciło twórcom łącznie 677 mln zł. Pieniądze czekają, a uprawnieni o nich nie wiedzą. W przypadku youtuberów sprawa jest jeszcze bardziej mglista, bo polskie przepisy nie regulują wprost kont w serwisach internetowych. O tym, że prawo nie chroni cyfrowego spadku, pisaliśmy na łamach Bezprawnika szerzej.
Pieniądze z YouTube po śmierci twórcy
Wiele zależy od regulaminów platform. Anna Klemensowicz, ekspertka Intrum, zwraca uwagę, że „Kwestia dziedziczenia pieniędzy wypłacanych twórcom internetowym przez platformy społecznościowe jest skomplikowana.” Jak wskazuje, YouTube umożliwia najbliższej rodzinie złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na koncie, na przykład z monetyzacji kanału, a podobną procedurę ma platforma Kick. Google pozwala też za życia ustawić tzw. menedżera nieaktywnego konta i wskazać osoby, które dostaną dostęp do wybranych danych.
To jednak rozwiązania na poziomie konta, a nie firmy. Bo jeśli wypłaty z AdSense trafiały na firmowy rachunek JDG, to rodzina musi najpierw ustalić, gdzie w ogóle są pieniądze. Przyda się wtedy wiedza o tym, jak uzyskać informacje o koncie bankowym zmarłego. Bank zablokuje rachunek, a umowy z kontrahentami zawisną w próżni.
Zarząd sukcesyjny, czyli jak uratować JDG twórcy
Tu wkracza ustawa z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Pozwala ona, by po śmierci przedsiębiorcy firma działała dalej jako „przedsiębiorstwo w spadku”, a prowadził ją zarządca sukcesyjny. Zgodnie z art. 9 ustawy przedsiębiorca może za życia wskazać konkretną osobę albo zastrzec, że w chwili jego śmierci zarządcą stanie się jego prokurent. Powołanie i zgoda zarządcy wymagają formy pisemnej, a całość trzeba zgłosić do CEIDG. Wtedy zarząd sukcesyjny powstaje z chwilą śmierci, bez żadnej zwłoki.
Jeśli twórca tego nie zrobił, zarządcę mogą powołać po śmierci małżonek, który ma udział w przedsiębiorstwie, albo spadkobiercy, którzy przyjęli spadek. Potrzebny jest akt notarialny i zgoda osób mających łącznie ponad 85/100 udziału. Najważniejszy jest jednak termin. Według art. 12 ust. 10 ustawy uprawnienie do powołania zarządcy wygasa po dwóch miesiącach od śmierci przedsiębiorcy. W żałobie, przy sprawie spadkowej, która dopiero się zaczyna, to bardzo mało czasu.
Ile trwa zarząd sukcesyjny i co z NIP
Zarząd wygasa co do zasady po dwóch latach od śmierci przedsiębiorcy. Sąd może go przedłużyć z ważnych powodów, ale maksymalnie do pięciu lat. W tym czasie przedsiębiorstwo w spadku posługuje się NIP zmarłego, który wygasa razem z zarządem, a podatek dochodowy rozlicza na osobnych formularzach, z zachowaniem dotychczasowej formy opodatkowania do końca roku. Zarządca ma więc czas, żeby dokończyć kampanie reklamowe, rozliczyć umowy z agencją i spokojnie przekazać kanał następcom albo go wygasić.
Trzeba też pamiętać, że to nie jest funkcja honorowa. Odpowiedzialność zarządcy sukcesyjnego wobec właścicieli i wierzycieli może dotknąć jego prywatnego majątku, więc na zarządcę warto wybrać kogoś, kto rozumie biznes, a nie tylko najbliższą osobę.
Moim zdaniem twórcy zaniedbują sukcesję firmy
Uważam to za jedną z większych nieodpowiedzialności w tej branży. Twórcy potrafią negocjować kontrakty reklamowe na dziesiątki tysięcy złotych, optymalizować podatki i walczyć o każdy procent prowizji agencji. A jednocześnie nie wypełniają jednego wniosku w CEIDG, który decyduje o tym, czy ich biznes przeżyje pierwsze dwa miesiące po ich śmierci. Najprostsze minimum wygląda tak:
- wskazanie zarządcy sukcesyjnego albo prokurenta z zastrzeżeniem, że stanie się zarządcą, i zgłoszenie tego do CEIDG,
- menedżer haseł z dostępem awaryjnym do kont reklamowych, płatności i skrzynek, zamiast haseł wpisanych do testamentu,
- lista umów z agencjami, sieciami MCN i reklamodawcami wraz z informacją, co dzieje się z nimi po śmierci twórcy,
- w przypadku spółki z o.o. przejrzenie umowy spółki pod kątem wstąpienia spadkobierców i tego, kto zarządzi spółką, gdy jedyny członek zarządu umrze.
Ten ostatni punkt jest ważny, bo zarząd sukcesyjny dotyczy wyłącznie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Spółka nie umiera razem ze wspólnikiem, ale bez członka zarządu nie ma kto podpisać faktury czy przelewu. Ustawa o zarządzie sukcesyjnym została zresztą znowelizowana w 2026 r., a część zmian wejdzie w życie 1 listopada 2028 r. Ogólne zasady opisane wyżej pozostają jednak bez zmian.
