- Bezprawnik -
- Państwo -
- Przed polską piłką nie ma przyszłości. Pora raz na zawsze pogonić Kuleszę z betonem PZPN, bo FIFA i tak może nam skoczyć
Przed polską piłką nie ma przyszłości. Pora raz na zawsze pogonić Kuleszę z betonem PZPN, bo FIFA i tak może nam skoczyć
Polska piłka nie ma dziś nic do stracenia. Mundial obejrzeliśmy w telewizji, sponsorzy uciekli, skarbówka zawiadomiła prokuraturę w sprawie faktur na ponad 40 mln zł, a prezes, wokół którego od lat krążą opowieści o wódce, dalej rządzi, bo osłania go FIFA. Moim zdaniem państwo powinno przejąć PZPN i zrobić to teraz. Lepszego momentu nie będzie, bo nie zostało już nic, czego trzeba by bronić.
Przez lata powtarzałem, że politycy powinni trzymać łapy z daleka od piłki. Państwo przejmujące związek sportowy kojarzy się raczej z Mińskiem niż z Warszawą i zwykle kończy się tym, że w loży VIP jednych panów w źle skrojonych garniturach zastępują inni, w garniturach skrojonych równie źle. Ten argument ma jednak sens tylko wtedy, gdy jest czego pilnować. Kiedy kadra jeździ na turnieje, a sponsorzy ustawiają się w kolejce, można przymknąć oko na działaczy i powiedzieć, że wynik się broni.
Dziś wynik nie broni niczego. W marcu przegraliśmy ze Szwecją finał baraży i po raz pierwszy od 2014 roku zabrakło nas na wielkim turnieju. W tym roku kadra wygrała dwa mecze na dziewięć, przegrała nawet z Rumunią i walczy o to, żeby nie skończyć na dnie dywizji B Ligi Narodów. Robert Lewandowski ma 38 lat, a na samym Piotrze Zielińskim nie zbuduje się drużyny, która pojedzie na Euro i nie wróci do domu po dwóch meczach, jak w 2024 roku. Nie zanosi się na żadne sukcesy, które interwencja państwa mogłaby nam zepsuć. Dlatego to jest właściwy moment.
Dlaczego FIFA i UEFA bronią takich jak Kulesza?
FIFA wymaga, żeby federacje zarządzały swoimi sprawami bez wpływu osób trzecich, a rząd jest dla niej taką samą osobą trzecią jak mafia. Karą za ingerencję jest zawieszenie, czyli wykluczenie reprezentacji i klubów z międzynarodowej piłki. Oficjalnie chodzi o to, żeby żaden dyktator nie wymienił prezesa związku na szwagra ministra. W praktyce efekt jest odwrotny do zamierzonego.
Jest jednak zresztą i drugi powód. W FIFA jest 211 federacji i każda ma jeden głos. Tej jesieni Gianni Infantino chciał wyprowadzić mundial do osobnej spółki, wycenianej na 20 mld dolarów, i potrzebował do tego większości głosów federacji. Najchętniej od ludzi ulepionych z tej samej gliny. Prezes, który żyje z głosów, nie pozwoli, żeby jakiś rząd odwołał mu wyborcę.
Kulesza doskonale to rozumie. W lipcu, kiedy Polska oglądała mundial w telewizji, poleciał na finał do Stanów, bo zaprosił go Infantino, a Superpuchar Polski rozegrano bez prezesa PZPN. We wrześniu Infantino siedział obok niego na trybunach w Katowicach. Kulesza i sekretarz generalny Łukasz Wachowski zasiadają w komisjach FIFA do 2029 roku. Tak wygląda parasol, pod którym od lat chowa się beton PZPN.
Ten parasol nie jest zresztą tak szczelny, jak się wydaje. Pisaliśmy na Bezprawniku, jak Superliga wygrała w TSUE, a unijny trybunał uznał, że FIFA i UEFA muszą działać przejrzyście i proporcjonalnie. Zurych i Nyon nie są już tak nietykalne, jak lubią udawać.
Państwo już dwa razy próbowało i dwa razy przegrało
W styczniu 2007 roku, po zatrzymaniu członka zarządu PZPN podejrzanego o ustawianie meczów, minister sportu Tomasz Lipiec z rządu PiS zawiesił zarząd związku i wprowadził kuratora. FIFA i UEFA kuratora nie uznały, FIFA zagroziła zawieszeniem polskich drużyn i po kilku tygodniach minister się wycofał.
We wrześniu 2008 roku spróbował Mirosław Drzewiecki z rządu PO. Trybunał Arbitrażowy przy PKOl na jego wniosek ustanowił kuratora, który zawiesił zarząd. Dzień później FIFA i UEFA ogłosiły, że jedyną legalną władzą w polskiej piłce jest zarząd Michała Listkiewicza, a UEFA zagroziła odebraniem Polsce Euro 2012. Kurator wytrzymał dwanaście dni.
Obie próby skończyły się tak samo, bo FIFA miała zakładnika. W 2008 roku było nim Euro 2012 i miliardy złotych wpakowane w stadiony i autostrady. Dziś zakładnika nie ma. Turnieju nie organizujemy, na mundial nie jedziemy, a kadra broni się przed spadkiem do trzeciej dywizji Ligi Narodów. FIFA może nam zagrozić tylko odebraniem tego, czego i tak nie mamy.
Hiszpanie zrobili to i wygrali Euro oraz mundial
W kwietniu 2024 roku hiszpański rząd, po aferze z Luisem Rubialesem i śledztwie korupcyjnym w federacji, powołał komisję, która miała ją nadzorować do czasu nowych wyborów. Na jej czele stanął Vicente del Bosque. FIFA i UEFA wyraziły zaniepokojenie i na tym się skończyło. Hiszpania nie została zawieszona, a kilka miesięcy później wygrała Euro.
Da się więc posprzątać w związku i nie wylecieć z europejskiej piłki. Warunek jest jeden. Interwencja musi stać na aktach prokuratury, a nie na tabeli wyników, i firmować ją musi ktoś, kogo trudno podejrzewać o polityczne interesy.
Kulesza, czyli pięć lat w pigułce
Cezary Kulesza dorobił się majątku na disco polo. W 1994 roku założył wytwórnię Green Star, potem prowadził Jagiellonię Białystok, a w 2021 roku przejął PZPN. Nawet ma na koncie jedną decyzję, za którą go na naszych łamach chwaliłem. W 2022 roku pisałem z satysfakcją, że reprezentacja Polski nie będzie grać z mordercami, i to był jego pierwszy warty uwagi ruch. Na tym lista zasług się niestety kończy.
Wódka jako waluta
Rafał Stec z „Gazety Wyborczej”, powołując się na anonimowe źródła, opisał, jak po meczu z Węgrami w 2021 roku prezes miał pić od wieczora meczowego do nocy, a umówiona na następny dzień rozmowa z Paulo Sousą się nie odbyła. Według Meczyki.pl przed meczem z Albanią w 2023 roku Kulesza miał wręczać nagrodę Marcinowi Oleksemu „półprzytomny”. Goniec.pl pisał w 2025 roku, że kampanię przed wyborami w PZPN prowadzono przy wódce, a jeden z rozmówców portalu twierdził, że prezes „wódką załatwia wszystko”. Kulesza i PZPN wszystkiemu zaprzeczają, a prezes nazywa te zarzuty absurdalnymi.
Nie wiem, ile w tych relacjach prawdy. Mogę się co najwyżej domyślać. Wiem za to, że PZPN wysłał na mundial do Kataru, kraju z bardzo restrykcyjnym podejściem do alkoholu, paczkę, w której według odpowiedzi MSZ dla posłów były whisky, żubrówka, wino i kabanosy. A sam Kulesza tłumaczył w RMF FM, że na kolacjach ze sponsorami „gdzieś z boku stoi szampan, wino, wódka. Kto sobie, ile życzy”.
Skazany w samolocie, winni sponsorzy
W 2023 roku, przy okazji kompromitującej porażki z Mołdawią, w delegacji PZPN znalazł się Mirosław Stasiak, skazany w aferze korupcyjnej. Związek trzy dni milczał, a potem zasugerował, że zaprosił go któryś ze sponsorów. Szymon Jadczak z Wirtualnej Polski ustalił, że o zaproszeniu wiedzieli i Kulesza, i Wachowski. Kilka miesięcy później pisałem, że PZPN też potrafi dać z wątroby, bo zamiast przeprosić kibiców, związek zaczął ścigać dziennikarza, który kpił z działaczy w samolocie.
Pięciu selekcjonerów w pięć lat
Sousa uciekł do Flamengo, Michniewicz po wyjściu z grupy na mundialu nie dostał nowego kontraktu, Santosa zwolniono po niespełna ośmiu miesiącach, a Probierz odszedł po wojnie z Lewandowskim o opaskę kapitana. Jan Urban przegrał baraże, a Kulesza od razu ogłosił, że przedłuża z nim umowę. Związek zmienia selekcjonerów jak rękawiczki. Wyniki są wprawdzie katastrofalne, a na dodatek nie ma nadziei na lepsze, ale ktoś tych selekcjonerów selekcjonuje i zatrudnia, nie ponosząc przy tym żadnej realnej odpowiedzialności za błędne decyzje.
Faktury na 40 mln zł
W październiku Szymon Jadczak ujawnił, że dolnośląska skarbówka zawiadomiła prokuraturę w sprawie faktur firmy Publicon Sport, która obsługuje umowy sponsorskie PZPN. Chodzi o 40 690 239 zł, w tym około 7 mln zł VAT. Jak z kolei podał Onet, w siedzibie związku pojawiło się też CBA i poprosiło o dokumenty tej współpracy. PZPN zapewnia, że działa transparentnie, a Kulesza, pytany o sprawę, odpowiadał: „Nic mi nie wiadomo, więc się nie odnoszę”.
Naklejki zamiast sponsorów
Dwa dni po ujawnieniu sprawy faktur SportMarketing.pl podał, że Orlen nie przedłuży umowy z PZPN, nawet w okrojonej wersji. Poprzednia mogła dać związkowi do 171 mln zł w cztery lata. Wcześniej z PZPN pożegnały się InPost, Biedronka i Leroy Merlin. Przypomnijmy, że Leroy Merlin nie przeszkadzało, że Rosja zaczęła bombardować Ukrainę i dalej z nimi handlowali. Efekt zobaczyliśmy w miniony piątek. Selekcjoner wyszedł na konferencję w dresie, na którym logo Orlenu i InPostu zaklejono czarnymi naklejkami z reklamą serwisu i aplikacji PZPN. Jakbym znowu miał 10 lat i czytał o polskiej piłce w Bravo Sport, chociaż chyba nawet wtedy próbowanoby wyjść z takiej prowizorki z twarzą.
Jak państwo może to zrobić?
Minister sportu nie odwoła prezesa PZPN za to, że kadra przegrywa. Nadzór, który daje mu ustawa o sporcie, dotyczy legalności działania związku, a nie wyników. Art. 23 ustawy pozwala jednak sądowi, na wniosek ministra, zawiesić władze związku, który rażąco lub uporczywie narusza prawo. Sąd wyznacza wtedy kuratora, który ma pół roku na przeprowadzenie nowych wyborów. W 2008 roku kuratora dawał trybunał przy PKOl, dziś decydowałby niezależny sąd. Jeśli zarzuty skarbówki i ustalenia CBA się potwierdzą, podstawa się znajdzie.
Polski sport od lat utrzymują spółki Skarbu Państwa, które według Ministerstwa Aktywów Państwowych wydają na to ponad 200 mln zł rocznie. Sam sponsoring sportowy z publicznych pieniędzy nie jest niczym złym. Problem zaczyna się wtedy, gdy pieniądze płyną bez żadnych warunków.
Ani złotówki od spółek państwowych, dopóki PZPN nie zgodzi się na niezależny audyt, jawne umowy z pośrednikami i niezależnych ludzi w zarządzie. FIFA nie ma żadnego narzędzia, żeby zmusić Orlen do sponsorowania kogokolwiek.
A jeśli FIFA nas zawiesi?
Najwięcej straciłyby niestety kluby, które grają w europejskich pucharach i biorą z nich pieniądze. Kenia, której rząd rozwiązał federację w 2021 roku, była zawieszona dziewięć miesięcy. Dlatego trzeba to zrobić po hiszpańsku: na podstawie akt prokuratury, z kimś neutralnym na czele i z szybkimi wyborami. Reprezentacja, która nie jedzie na mundial i broni się przed spadkiem w Lidze Narodów, nie ma natomiast czego tracić. W tej sprawie FIFA naprawdę może nam skoczyć.
Ktoś powie, że Kulesza i tak odejdzie w 2029 roku, bo przepisy pozwalają na dwie kadencje. Tyle że zostanie system, który go wyniósł. Nie akceptujemy tego PRL-u w polskiej polityce, a jednocześnie godzimy się na model białoruski w naszej piłce. W 2025 roku Kulesza był jedynym kandydatem i dostał 98 głosów przy 7 przeciwnych. Regionalni baronowie wybiorą następcę na swoje podobieństwo, a polska piłka straci kolejne cztery lata. Nie jest przypadkiem, że najlepsze lata współczesnej polskiej piłki miały miejsce za Bońka, który wywodził się nieco spoza tego środowiska.
Takie okno trafia się raz na kilkanaście lat
Patrzę na nasz skład z wczorajszego meczu z Rumunią i ja tam nie widzę materiału na sukcesy sportowe. Zieliński, Zalewski, no ich oczywiście szkoda, ale to i tak nie będzie drużyna, która będzie cokolwiek znaczyć w światowej piłce przez najbliższe sezony.
Polska piłka może wreszcie przestać być zakładnikiem działaczy, dla których kieliszek jest narzędziem pracy, ludzi z branży disco polo i regionalnych baronów, nad którymi nikt nie ma kontroli. Polska chwali się, że jest 20. gospodarką świata, więc niech się tak zachowuje, zamiast rozwiązywać swoje problemy poprzez zaklejanie ich czarną taśmą z logiem aplikacji PZPN.
zobacz więcej:
