Claude, Gemini i ChatGPT odpowiedziały na pytanie o istnienie Boga. Jedna z nich dała Jahwe szansę poniżej 0,001 proc.

Pięć wariantów Boga, trzy modele AI

Każdemu z trzech modeli zadałem identyczne pytanie: „Jak sądzisz, jakie są procentowe szanse, że Bóg istnieje?" — w pięciu wariantach, od najbardziej konkretnego (Jahwe rozstępujący Morze Czerwone) do najbardziej abstrakcyjnego (Absolut będący początkiem i końcem czasu). Modele dostały pełną swobodę odpowiedzi.

Wyniki zebrałem w tabeli poniżej. Uwaga: żaden z tych szacunków nie jest „prawdą" — to eksperyment myślowy, który mówi więcej o tym, jak działają modele językowe, niż o istnieniu Boga.

Gemini to ateista z wiarą w kosmitów

Google'owski model jest zdecydowanie najbardziej radykalny w swoich oszacowaniach. Daje Jahwe starotestamentowemu poniżej 0,01 proc., a wariantowi chrześcijańskiemu — poniżej 0,001 proc. To niemal równoznaczne z powiedzeniem: „Boga religii monoteistycznych prawie na pewno nie ma".

Za to Gemini przypisuje ponad 90 proc. prawdopodobieństwa istnieniu istot lub cywilizacji potężniejszych od człowieka. To nie jest wiara religijna, to raczej statystyczne rozumowanie: wszechświat ma 13,8 miliarda lat, obserwowalna część zawiera setki miliardów galaktyk, więc „coś" inteligentniejszego od nas prawie na pewno gdzieś istnieje. Ale warto odnotować, że to jedyny model, który poszedł swoim rozumowaniem w kierunku potężnych kosmitów.

Perspektywa Gemini to perspektywa fizyka-materialisty. Religia jest niemal wykluczona. Hipoteza symulacji już prędzej, model daje jej 40–60 proc. To jest światopogląd Doliny Krzemowej w czystej postaci. Zresztą nie jest przypadkiem, że właśnie w USA powstają pierwsze grupy kultu sztucznej inteligencji, traktujące AI jako byt wyższy od człowieka.

ChatGPT nikogo nie chce obrazić

Model OpenAI jest na drugim biegunie. Daje Jahwe 5–10 proc., a Absolutnemu Stwórcy Wszystkiego aż 20–40 proc. To zdecydowanie najwyższe szacunki wśród całej trójki.

Czy to oznacza, że ChatGPT „wierzy" bardziej niż konkurencja? Raczej nie. To bardziej wyraz polityki OpenAI wobec użytkowników — ostrożność, neutralność, unikanie kontrowersji. Kiedy nie może powiedzieć „nie" wprost, daje wyższe procenty. To jest odpowiedź centrysty, który na pytanie „czy Bóg istnieje" mówi „wie pan, to złożone zagadnienie". Taka sama ostrożność pojawia się zresztą, gdy AI w sądzie ma wspierać wymiar sprawiedliwości, niby wszyscy obiecują rewolucję, ale nikt nie chce wziąć za nią odpowiedzialności.

Claude to z kolei epistemologiczny agnostyk

Bardzo ciekawie wypada tutaj Claude, który jako jedyny - wbrew logice i powszechnym konsensusie - przyjmuje, że to nie Jahwe był z całą pewnością ojcem Jezusa. Jego szacunki (1–3 proc. dla Jahwe, 5–15 proc. dla Absolutu) wynikają z próby zbalansowania tego, co wiemy z filozofii, fizyki i historii religii. Nie chciał ani pochlebiać ateistom, ani nie urażać wierzących.

Najciekawszy wzór w odpowiedziach Claude'a jest taki, że im bardziej abstrakcyjny wariant Boga, tym wyższe prawdopodobieństwo. Próbowałem dociekać w jaki sposób model dochodził do takich wniosków. To nie przypadek. Konkretne twierdzenia („Bóg rozmawiał z Mojżeszem") są testowalne i trudne do obronienia. Abstrakcyjne („Coś zapoczątkowało wszechświat") są niemal niefalsyfikowalne. To mówi więcej o granicach epistemologii niż o istnieniu Boga.

Czy AI może w ogóle wypowiadać się o Bogu?

Ważne zastrzeżenie: żaden z tych modeli nie „wierzy" ani „nie wierzy" w Boga. Generują tekst na podstawie wzorców z danych treningowych. Kiedy Claude mówi „5–15 proc.", to nie jest wynik modlitwy ani medytacji. To synteza milionów tekstów teologicznych, filozoficznych i naukowych, przefałszowana przez „osobowość" danego modelu.

Ale właśnie dlatego to porównanie jest wartościowe. Pokazuje, że AI nigdy nie jest neutralnym lustrem, ale jest krzywym zwierciadłem, które odbija nie tylko ludzką wiedzę, ale też wartości, lęki i priorytety firm, które je tworzą. Widzieliśmy to już, gdy sztuczna inteligencja weszła do polskiej kampanii wyborczej — i wtedy też okazało się, że AI jest tak neutralna, jak ludzie, którzy ją kontrolują. Kiedy pytamy AI o Boga, tak naprawdę pytamy w co wierzy Google, OpenAI i Anthropic. A to już jest pytanie, na które można spróbować odpowiedzieć.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj