1. Home -
  2. prawo-karne -
  3. Ekshumacja ofiar katastrofy smoleńskiej: o co chodzi i kto ma rację?

Ekshumacja ofiar katastrofy smoleńskiej: o co chodzi i kto ma rację?

Ciała ofiar katastrofy smoleńskiej będą ekshumowane - taką decyzję podjęli prokuratorzy prowadzący śledztwo w tej sprawie. Część rodzin osób, które zginęły 10 kwietnia 2010 r., protestuje przeciwko planowanym czynnościom. Czy ich sprzeciw jest prawnie uzasadniony?

Marek Krześnicki29.10.2016 22:22
prawo-karne
Nagłówki

Nie spodziewałem się, że mój wpis o ekshumacjach doczeka się sequela. Życie przynosi jednak niespodzianki, o których się filozofom (a tym bardziej blogerom) nie śniło. Zamieszanie medialne wokół planowanej ekshumacji wszystkich ofiar katastrofy smoleńskiej wskazuje jednak, że przepisy regulujące to zagadnienie nie są powszechnie znane. Być może jednak

ekshumacja ofiar katastrofy smoleńskiej

wywołuje tak wielkie emocje nie ze względu na legalność lub bezprawność działań prokuratury. Wydaje się jednak, że to kwestia wątpliwości tych, którzy nie wierzą w teorię o zamachu, w rzeczywiste intencje śledczych. Dlaczego?

Przepisy regulujące tzw. otwarcie (sekcję) zwłok są jasne i klarowne. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego (art. 210):

Przepis ten należy interpretować przede wszystkim w kontekście art. 209 §1 kpk, który z kolei stanowi:

Z tego względu na każdym razem, gdy w ocenie śledczych zgon mógł nastąpić z przyczyn innych niż naturalna, sekcja zwłok jest obligatoryjna. Jeśli podejrzenie to nastąpiło po pochowaniu ciała ofiary (domniemanego) przestępstwa, prokurator powinien zarządzić ekshumację i zbadanie szczątków.

Ekshumacja - czy potrzeba jest zgoda rodziny?

Powiedzmy sobie jasno: zgoda rodziny w świetle przepisów kodeksu postępowania karnego nie jest wymagana. Prawo nie przewiduje zresztą procedury wystąpienia o taką zgodę.

Co prawda Rzecznik Praw Obywatelskich w liście do zastępcy Prokuratora Generalnego Marka Pasionka stwierdza, że działania prokuratury naruszają prawa osób bliskich do kultu zmarłych:

ekshumacja zwłok i szczątków ludzkich dokonywana na zarządzenie prokuratora stanowi władcze wkroczenie w sferę prawnie chronionych dóbr osobistych w postaci kultu osoby zmarłej (...)

Według wykładni przyjętej przez RPO zażalenie na decyzję o ekshumacji nie tylko jest prawem rodzin ofiar, ale powinno być rozpoznane przez sąd. Taka interpretacja, choć niepozbawiona racji, stoi w kontrapunkcie do zapisów kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z art. 302 kpk:

Rozwiń

Oznacza to, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów zażalenie - choć może być wniesione - zostanie rozpoznane przez nadrzędnego prokuratora, nie przez sąd. Taka konstrukcja prawna może jednak budzić wątpliwości co do konstytucyjności przyjętego przez twórców kodeksu rozwiązania. Wszak w konstytucji RP zapisano w art. 45, że "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd".

Reasumując, ekshumacja ofiar katastrofy smoleńskiej bez zgody bliskich, choć budzi (zrozumiałe) emocje ze strony przynajmniej części rodzin zmarłych, nie narusza przepisów polskiego prawa.

Fot. materiały promocyjne filmu Smoleńsk

Dołącz do dyskusji

zobacz więcej:

smoleńsk
kliknij by przejść do następnego posta
Najnowsze
Warte Uwagi

Teraz jest najlepszy moment na zakup działki. I to niekoniecznie ze względu na cenę

01.04.2026 9:12, Edyta Wara-Wąsowska

Pochwała zmniejszenia żołądka. Czy za celebrytki promujące operację zabierze się UOKIK?

01.04.2026 8:32, Aleksandra Smusz

Kara śmierci w Polsce? Zdecydujcie się konserwatyści: albo ona, albo zakaz aborcji

01.04.2026 7:43, Rafał Chabasiński

Opłaty za śmieci znowu w górę. Samorządy obiecują, że już wkrótce się to zmieni

01.04.2026 7:06, Rafał Chabasiński

Złoto po 5100 dolarów, benzyna po 10 złotych. Różne są scenariusze zakończenia konfliktu w Zatoce Perskiej

31.03.2026 17:56, Filip Dąbrowski

Serialowi detektywi kłamią. Oto jak wygląda ten zawód w polskim prawie

31.03.2026 16:29, Rafał Chabasiński

Polacy zmienili podejście do spłaty hipoteki. Eksperci wciąż są zaskoczeni

31.03.2026 15:41, Mateusz Krakowski

Drony jednak nie przywiozą nam jedzenia. A już miały to robić masowo

31.03.2026 14:52, Mateusz Krakowski

Jest proste rozwiązanie, które mogłoby uwolnić tysiące mieszkań na wynajem

31.03.2026 14:01, Rafał Chabasiński

Miliony kaw czy może raczej tylko 9 dziennie? Oto prawdziwe oblicze kawowej potęgi Żabki

31.03.2026 13:15, Aleksandra Smusz

Wizyta u notariusza będzie jeszcze droższa. Ministerstwo potwierdza

31.03.2026 12:28, Edyta Wara-Wąsowska

Dorosłe pracujące dziecko musi dokładać się do utrzymania domu. Sąd to potwierdził

31.03.2026 11:46, Miłosz Magrzyk

Kara do 50 tys. złotych za wynajem na doby. Nowe przepisy zmienią rynek najmu

31.03.2026 11:05, Marcin Szermański

1000 zł zamiast 800 plus. Jest propozycja kolejnego podniesienia świadczenia

31.03.2026 10:13, Edyta Wara-Wąsowska

Przejście na KSeF ujmie przedsiębiorcom jeden kłopotliwy obowiązek

31.03.2026 9:30, Rafał Chabasiński

Nest Bank to prawdziwa kruszynka polskiej bankowości. Niesamowite jak bardzo powyżej swojego potencjału grają

31.03.2026 9:23, Jakub Kralka

Abonament RTV miał zniknąć. Rząd właśnie znalazł sposób, żeby tak się nie stało

31.03.2026 8:36, Rafał Chabasiński

Znacznie więcej mężczyzn niż kobiet nie dożywa emerytury. To dyskryminacja

31.03.2026 7:45, Miłosz Magrzyk

Dziś ostatni dzień Santander rozdaje 800 złotych. Dziesiątki osób skusiły się na promocję banku

31.03.2026 7:02, Filip Dąbrowski

Zwolnienie z matury za diagnozę dysleksji. Nowa, niebezpieczna propozycja

30.03.2026 16:41, Rafał Chabasiński

Wzrosną jednorazowe odszkodowania za wypadki przy pracy. Już od 1 kwietnia nowe stawki

30.03.2026 16:02, Piotr Janus

Jest jedna rzecz, którą USA robi lepiej od Europy

30.03.2026 15:01, Rafał Chabasiński

15 gramów i jeden krzak. Sejm może zalegalizować marihuanę jeszcze w 2026 roku

30.03.2026 14:16, Marcin Szermański

Rząd określił maksymalne ceny paliw. Tyle od jutra zapłacisz na stacji benzynowej

30.03.2026 13:27, Rafał Chabasiński

Złoto od 5000 lat ratuje ludzi przed bankructwem. Dlaczego historycznie drożeje w czasach wojen, kryzysów i słabego dolara?

30.03.2026 13:26, Jerzy Wilczek

Senior chciał alimentów od dzieci. Usłyszał w sądzie, że ma sprzedać dom i przestać narzekać

30.03.2026 13:09, Aleksandra Smusz

UOKIK odkrył, jak Biedronka i Lidl ukrywały rabaty za pojedyncze produkty. Teraz się to zmieni

30.03.2026 12:16, Edyta Wara-Wąsowska

3000 zł za wyrzucenie śmieci. Fotopułapki namierzają śmiecących mieszkańców

30.03.2026 11:47, Mateusz Krakowski

W Polsce nie ma wolnych miejsc pracy. Gorzej jest tylko w Rumunii

30.03.2026 10:45, Mateusz Krakowski

Dlaczego czynsz w twoim bloku jest tak wysoki? Oto jedna z przyczyn, o której się nie mówi

30.03.2026 9:59, Aleksandra Smusz