O ile pod funkcjonariusza w mundurze też można się podszyć, o tyle w przypadku policjanta po cywilnemu ryzyko nadużyć jest jeszcze większe. Wystarczy tzw. lizak, pewny ton głosu i chwila naszej nieuwagi, aby „kontrola” zamieniła się w klęskę urodzaju dla sprytnego rzezimieszka.
Drogowa ruletka jest chlebem powszednim dla ludzi za kółkiem
Prawo o ruchu drogowym wskazuje, że policja ma szerokie uprawnienia do przeprowadzania kontroli i w zasadzie każdy może na taką kontrolę trafić – to loteria. Wynika to z art. 129 Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Rutynowa kontrola obejmuje sprawdzenie dokumentów, stanu trzeźwości kierowcy czy stanu technicznego auta. Niestety im powszechniejsze są kontrole, tym łatwiej osobom trzecim próbować je naśladować.
Przepisy precyzyjnie regulują sposób zatrzymania samochodu. Policjant musi wskazać bezpieczne miejsce i dać czytelny sygnał kierowcy. Funkcjonariusz w umundurowaniu, przy dostatecznej widoczności, wydaje za pomocą tarczy lub ręki sygnały do zatrzymania pojazdu. W warunkach niedostatecznej widoczności sygnały te są podawane przy użyciu latarki emitującej światło czerwone albo tarczy do zatrzymywania pojazdów wyposażonej w elementy odblaskowe lub światło czerwone.
Podobnie w przypadku policjanta nieumundurowanego przy dostatecznej widoczności sygnał do zatrzymania pojazdu podawany jest przy użyciu tarczy do zatrzymywania pojazdów, natomiast przy niedostatecznej widoczności – za pomocą latarki ze światłem czerwonym albo tarczy wyposażonej w światło czerwone lub elementy odblaskowe.
Policjant poruszający się policyjnym pojazdem służbowym może przekazywać kierującemu polecenia dotyczące określonego zachowania się na drodze przy użyciu urządzeń nagłaśniających, sygnalizacyjnych lub świetlnych.
Po zatrzymaniu samochodu kierowca powinien pozostać w aucie, trzymać ręce na kierownicy i zaczekać aż funkcjonariusz podejdzie. Standardowo policjant przedstawia się, podaje stopień służbowy oraz powód kontroli.
Nigdy nie mamy natychmiastowej pewności, kim jest „cywil” przy drodze
Nie każdy patrol jest oznakowany i nie każdy policjant nosi mundur. I właśnie tutaj pojawia się największe zagrożenie. Policjant nieumundurowany może zatrzymać pojazd wyłącznie na obszarze zabudowanym i ma obowiązek okazania legitymacji służbowej nawet bez wezwania ze strony kierowcy (policjant umundurowany okazuje legitymację służbową na żądanie kontrolowanego uczestnika ruchu).
Mimo ograniczeń dotyczących obszaru oraz zobowiązania policjanta bez munduru do natychmiastowego okazania legitymacji służbowej mających w założeniu zwiększać bezpieczeństwo kierowców, już sam fakt dopuszczenia możliwości zatrzymania pojazdu przez funkcjonariusza nieumundurowanego pozostaje wariantem potencjalnie ryzykownym. Osobie prowadzącej samochód trudno w pierwszej chwili odróżnić funkcjonariusza wykonującego czynności służbowe od kogoś podszywającego się pod policję. W warunkach stresu, ograniczonej widoczności czy pośpiechu zmusza się nas do podjęcia decyzji „tu i teraz” – czy się zatrzymać, czy kontynuować jazdę ze strachu przed chcącym nas zatrzymać człowiekiem po cywilnemu.
Oczywiście możliwe jest również podszywanie się pod policjanta poprzez założenie munduru, jednak wymaga to większego przygotowania, zdobycia odpowiedniego stroju i akcesoriów, a tym samym wykazuje wyższy próg trudności dla przestępcy. Zatrzymanie pojazdu przez osobę ubraną po cywilnemu jest znacznie łatwiejsze do upozorowania i przypuszczalnie bardziej zachęca kryminalistów.
Uciekinier przed kontrolą drogową otrzyma łatkę przestępcy
Niezatrzymanie się do kontroli to poważna sprawa, zagrożona karą pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 178b. Kodeksu karnego:
kto, pomimo wydania przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego, poruszającą się pojazdem lub znajdującą się na statku wodnym albo powietrznym, przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych, polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego nie zatrzymuje niezwłocznie pojazdu i kontynuuje jazdę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
