- Bezprawnik -
- Samorządy -
- Kraków kończy z laurkami dla władzy i zaoszczędzi 2,5 mln zł. To sygnał dla innych miast
Kraków kończy z laurkami dla władzy i zaoszczędzi 2,5 mln zł. To sygnał dla innych miast
Samorządowa gazeta brzmi niewinnie. W końcu mieszkańcy powinni wiedzieć, co dzieje się w ich mieście, jakie inwestycje są realizowane i kiedy zmieni się organizacja ruchu. Problem zaczyna się wtedy, gdy z informowania robi się promowanie urzędujących władz. Kraków już pokazał, że można z tym szybko skończyć, a inne samorządy powinny pójść w jego ślady.
W dzisiejszych czasach możliwości informowania mieszkańców o sprawach urzędowych jest naprawdę mnóstwo. Podstawą jest oczywiście internet – strony urzędów, fanpage’e na Facebooku czy wciąż popularne media lokalne. Nie brakuje także innych kanałów komunikacji: lokalnych telewizji, stacji radiowych czy nawet księży przekazujących informacje z ambony. Każdy z nich wydaje się zdecydowanie skuteczniejszym źródłem informacji o sprawach mieszkańców niż gazetka samorządowa, redagowana przez pracowników urzędu i skrupulatnie planowana przez polityczne struktury. A mimo to wiele gmin i miast wciąż korzysta z tego nośnika, który dla sporej części mieszkańców jest już reliktem przeszłości.
2,5 mln zł w kieszeni Krakowa. Miesięcznik „Kraków.pl” zniknie z końcem roku
Wygląda jednak na to, że mamy do czynienia z sytuacją, która może rozpocząć prawdziwą lawinę podobnych decyzji. Kilka dni temu prezydent Krakowa Łukasz Gibała poinformował, że miejski miesięcznik „Kraków.pl” zostanie zlikwidowany z końcem roku. Powód jest dość prozaiczny: oszczędności. Według informacji przekazanych przez serwis LoveKraków.pl wydawanie gazety kosztowało miasto w 2026 r. około 2,5 mln zł.
Warto przy tym spojrzeć na szczegóły. Miesięcznik miał nakład wynoszący aż 220 tys. egzemplarzy. Wcześniej było to 30 tys. egzemplarzy, a zwiększenie nakładu nastąpiło w 2026 r., czyli w czasie politycznych zawirowań wokół referendum dotyczącego odwołania poprzedniego prezydenta Krakowa, Aleksandra Miszalskiego. Nie trzeba być Sherlockiem Holmesem i Herculesem Poirotem w jednym, by domyślić się, dlaczego były prezydent Krakowa zdecydował się na ten ruch.
Gazeta samorządowa za publiczne pieniądze to konflikt interesów
Jasne – można powiedzieć, że w obliczu sytuacji finansowej, w jakiej znalazł się Kraków, każdy powód do cięcia wydatków jest dobry (deficyt budżetowy miasta w 2026 r. wynosi około 1,2 mld zł). Już przed wyborami było jasne, że nowy prezydent Krakowa odziedziczy bombę. Nie sposób jednak oprzeć się wrażeniu, że mamy tu do czynienia z dość osobliwym sposobem wydawania pieniędzy. Miasto drukuje setki tysięcy egzemplarzy gazety, następnie płaci za ich dostarczenie mieszkańcom, a na końcu finansuje cały proces z pieniędzy publicznych. Wszystko po to, żeby mieszkańcy mogli przeczytać o tym, co dzieje się w ich mieście.
Największy problem z prasą samorządową nie sprowadza się nawet do samych kosztów druku. Chodzi o konflikt interesów, który w przypadku kolportowanego (najczęściej za darmo) przez samorząd periodyku wydaje się oczywisty.
W samorządowych mediach próżno spodziewać się krytyki urzędników
Niezależna gazeta lokalna może bowiem napisać, że prezydent miasta popełnił błąd, burmistrz nie radzi sobie z inwestycją, a radni przepchnęli niekorzystną dla mieszkańców uchwałę. Może – wykorzystując dostęp do informacji publicznej – sprawdzać wydatki, zadawać niewygodne pytania i rozliczać osoby sprawujące władzę. A co zrobi gazeta wydawana przez ten sam samorząd, który powinna kontrolować? Oczywiście nie musi być z definicji tubą propagandową, ale zazwyczaj właśnie tak to wygląda. Niestety, trudno oczekiwać pełnej niezależności redakcyjnej od instytucji finansującej wydawnictwo.
W praktyce takie publikacje często koncentrują się na sukcesach władz, kolejnych otwarciach inwestycji, konferencjach prasowych i wydarzeniach, w których uczestniczy prezydent lub burmistrz. Mieszkaniec dostaje więc obraz miasta przedstawiony z perspektywy urzędu. Chciałbyś przeczytać o problemach, kontrowersjach czy niewygodnych decyzjach lokalnych polityków? Cóż, to nie ten adres. Lepiej skierować się w stronę mediów lokalnych czy grupek na Facebooku (o ile w ogóle istnieją).
Kraków nie jest wyjątkiem. Łódź dopłaciła do swojej gazety ponad 6 mln zł
Ktoś mógłby powiedzieć, że 2,5 mln zł w przypadku dużego miasta nie jest szczególnie imponującą kwotą. Problem w tym, że podobne (a często nawet wyższe) wydatki występują w wielu innych samorządach. Dobrym przykładem jest Łódź. Miejska gazeta „Łódź.pl” otrzymała w 2025 r. ponad 6 mln zł dotacji na swoją działalność. W 2022 r. koszt jej wydawania wynosił około 3 mln zł. To oznacza, że w ciągu kilku lat wydatki na miejskie wydawnictwo znacząco wzrosły.
Jeszcze ciekawiej wygląda sytuacja we Wrocławiu. Koszt wydawania papierowego biuletynu i utrzymania portalu Wroclaw.pl w 2024 r. wyniósł łącznie 7,45 mln zł. Nie jest to więc wyłącznie koszt gazety, ale pokazuje skalę pieniędzy przeznaczanych na samorządowe media. Podobnie jest w mniejszych miejscowościach. W przypadku „Gazety Ustrońskiej” całkowity koszt wydawania w 2025 r. wyniósł ponad 581 tys. zł. Z tego ponad 471 tys. zł stanowiły koszty wynagrodzeń. Wpływy z reklam i ogłoszeń wyniosły natomiast niespełna 49 tys. zł. To wszystko projekty deficytowe, sowicie dotowane z miejskich kas. W inny sposób nie byłyby w stanie się utrzymać. I to w czasach, gdy niektóre samorządy w poszukiwaniu oszczędności brały pod uwagę nawet brak światła na ulicach.
Nie trzeba likwidować informacji miejskiej. Wystarczy przestać udawać, że urząd jest redakcją
Oczywiście nie chodzi o to, żeby mieszkańcy przestali otrzymywać informacje o swoim mieście. Samorząd ma obowiązek informować o swoich działaniach, konsultacjach, inwestycjach, utrudnieniach i decyzjach administracyjnych. Nikt rozsądny nie postuluje przecież, żeby urząd przestał komunikować się z mieszkańcami. Wystarczy dobrze prowadzona strona internetowa, newsletter czy komunikaty w mediach społecznościowych. Informacje o zmianach w komunikacji miejskiej, zamknięciu ulicy czy terminie konsultacji społecznych można przekazać bez drukowania setek tysięcy egzemplarzy miesięcznika.
Decyzja o likwidacji „Kraków.pl” jest rozsądna i trudno nie życzyć sobie, żeby podobny kierunek obrały kolejne miasta. Dyskusja o tym, czy gminne gazetki w ogóle powinny istnieć, toczy się zresztą od lat. Nie ma żadnego racjonalnego powodu, dla którego podatnicy mieliby finansować wielomilionowe wydawnictwa służące przede wszystkim prezentowaniu działań urzędującej władzy. Podatnicy nie muszą sponsorować samorządowych laurek dla prezydentów, burmistrzów i wójtów. Zwłaszcza że włodarze i tak mają wystarczająco dużo okazji, by opowiadać o swoich sukcesach podczas konferencji prasowych, sesji rad i kampanii wyborczych. A każda złotówka, która zostanie przeznaczona na bardziej istotny z punktu widzenia lokalnych społeczności problem, w takich okolicznościach liczy się podwójnie.
zobacz więcej:
