- Bezprawnik -
- Społeczeństwo -
- Listonosz raz na 3-4 dni. Mieszkańcy wsi za moment zostaną odcięci od Poczty Polskiej
Listonosz raz na 3-4 dni. Mieszkańcy wsi za moment zostaną odcięci od Poczty Polskiej
Dostępność usług pocztowych spada z roku na rok. To nie tylko kwestia coraz mniejszej liczby placówek Poczty Polskiej, stale rosnących cen usług czy zażartej konkurencji ze strony InPostu. To także coraz mniejsza liczba listonoszy, którzy jednocześnie obsługują coraz większy obszar. A powód tego stanu jest oczywisty i znany od lat.
Coraz rzadsze wizyty listonosza – problem z ostatnim etapem doręczeń
W teorii usługi pocztowe powinny być czymś oczywistym. Nadawca wysyła list, operator go przyjmuje, a adresat otrzymuje przesyłkę. W praktyce coraz częściej pojawia się jednak problem z ostatnim etapem, czyli dostarczaniem listów pod właściwy adres. I nie chodzi o to, że nadawcy źle adresują przesyłki. Po prostu nie ma ich już komu dostarczać.
A przecież jeszcze niedawno widok listonosza na wiejskiej drodze był czymś zupełnie zwyczajnym. Przychodził z listami, rachunkami, poleconymi, a czasem również z emeryturą lub rentą. Dzisiaj w wielu miejscach mieszkańcy mogą tylko wypatrywać charakterystycznej torby. Zdarza się, że listonosz pojawia się w danym rejonie raz na kilka dni, a niekiedy jeszcze rzadziej. Wszystko to przez coraz większe problemy kadrowe Poczty Polskiej, łączenie rejonów i organizację doręczeń, która nie zawsze nadąża za potrzebami mieszkańców. Najbardziej odczuwają to osoby mieszkające na wsiach i w mniejszych miejscowościach.
Jeden listonosz, kilka rejonów – przykład z Krakowa
Nie brakuje bowiem sytuacji, w których listonosz musi obsługiwać rozległy obszar, a kiedy w danym rejonie brakuje pracownika, obowiązki nie znikają. Trzeba je rozdzielić pomiędzy pozostałych zatrudnionych. W efekcie jeden doręczyciel może odpowiadać za kilka rejonów, które wcześniej obsługiwały różne osoby. Co ważne, niedobory kadrowe potrafią dawać się we znaki także w większych miejscowościach. Podobne problemy pojawiają się nawet w stolicy, gdzie zdarza się, że listonosz nie zostawia awizo ani nie doręcza korespondencji.
Przykład? Ostatnio usłyszałem w jednej z krakowskich agencji pocztowych, że listonosz obsługuje jeden rejon w godzinach od 8:00 do 13:00, a następnie dostarcza przesyłki dla sąsiedniej placówki, pracując do 18:00. Co więcej, przez dwa dni w tygodniu listonosz obsługuje w całości jeszcze trzeci rejon. Sytuacja, która jeszcze kilka lat temu wydawała się nie do pomyślenia, dziś jest na porządku dziennym.
W takich warunkach trudno mówić o sprawnym funkcjonowaniu usługi, która dla wielu osób nadal jest podstawowym sposobem otrzymywania ważnych dokumentów. Bo przecież nie chodzi o to, by kartka świąteczna dotarła przed Bożym Narodzeniem (choć byłoby miło, a nieraz odbierałem już życzenia świąteczne w połowie stycznia), ale o pisma urzędowe, sądowe czy rachunki – te ostatnie zwłaszcza w przypadku starszych osób.
Ilu listonoszy pracuje w Poczcie Polskiej? Spadek zatrudnienia i doręczanie naprzemienne
Jednym z najważniejszych problemów jest oczywiście zatrudnienie, a to spada z roku na rok. W 2026 r. Poczta Polska zatrudnia ok. 18 tys. listonoszy, podczas gdy 10 lat temu było ich o ok. 6–7 tys. więcej. Co istotne, operator pocztowy wciąż prowadzi nabór – otwartych jest ok. 150 ogłoszeń na stanowisko listonosza. To jednak nie zmienia faktu, że poczcie brakuje listonoszy, a do zmniejszającej się liczby etatów dochodzą także urlopy, zwolnienia chorobowe i sezonowe wzrosty liczby przesyłek. Poczta Polska sama wskazuje, że w niektórych rejonach problemy z terminowością doręczeń wynikają m.in. z podwyższonej absencji pracowników oraz większej liczby przesyłek.
Osobnym problemem jest rzecz jasna sposób organizacji pracy listonoszy. Mowa tutaj o stosowanej w wielu miejscach w Polsce koncepcji doręczania naprzemiennego, w ramach której listonosz nie musi każdego dnia odwiedzać wszystkich adresów w swoim rejonie. Stąd biorą się sytuacje, w których w niektórych miejscowościach listonosze pojawiają się raz w tygodniu, a prenumerata czy korespondencja mogą być dostarczane co kilka dni. Warto przy tym wiedzieć, że zgodnie z opisem Bezprawnika ministerialne rozporządzenie o usługach powszechnych wymaga świadczenia usług pocztowych pięć dni w tygodniu.
Emerytury i renty doręczane przez listonosza
Największy problem polega na tym, że poczta nie służy wyłącznie do dostarczania reklam, katalogów czy rachunków, które można opłacić kilka dni później. Szczególnie istotne są przesyłki związane z emeryturami i rentami. Część świadczeniobiorców otrzymuje pieniądze za pośrednictwem listonosza, który dostarcza gotówkę bezpośrednio do domu. Dla takich osób regularność doręczeń ma ogromne znaczenie. Nie każdy senior ma konto bankowe, nie każdy może samodzielnie dotrzeć do placówki pocztowej, a niektórzy są wręcz uzależnieni od wizyty doręczyciela.
Rzecz jasna wielu emerytów i rencistów otrzymuje świadczenia na rachunek bankowy, ale wciąż istnieje spora grupa osób, które dostają gotówkę do rąk własnych. Według danych ZUS z doręczania świadczenia przez listonosza korzysta wciąż ok. 20 proc. uprawnionych, a koszt tej usługi pokrywa ZUS, a nie seniorzy. Osoby, którym nieregularne doręczenia utrudniają życie, mogą też złożyć w ZUS dyspozycję zmiany formy wypłaty na przelew na konto bankowe. Przelew jest uznawany za najbezpieczniejszą opcję, bo przy wypłacie gotówkowej emerytura może wpaść w niepowołane ręce.
Korespondencja urzędowa i sądowa – awizo i fikcja doręczenia
Jeszcze poważniejsze konsekwencje mogą dotyczyć korespondencji urzędowej i sądowej. W przypadku niektórych pism znaczenie mają terminy procesowe i administracyjne. Nieodebranie korespondencji może prowadzić do poważnych komplikacji, a przepisy dotyczące doręczeń przewidują sytuacje, w których pismo uznaje się za doręczone, mimo że adresat faktycznie go nie odebrał. W praktyce oznacza to, że awizo należy odebrać w terminie siedmiu dni, a na jego odwrocie znajduje się pouczenie o skutkach nieodebrania przesyłki – w tym o uznaniu jej za doręczoną. Co istotne, w postępowaniu cywilnym fikcję doręczenia zastąpiło doręczenie przez komornika, ale w innych sprawach nadal zdarza się, że dwukrotnie awizowana przesyłka zostaje uznana za doręczoną.
Warto znać swoje prawa. Zgodnie z Prawem pocztowym przesyłki należy doręczać adresatom pod wskazany adres, a doręczenie powinno odbyć się fizycznie – listonosz może wypisać awizo dopiero wtedy, gdy nie zastanie adresata. Niestety, jak wskazuje Rzecznik Praw Obywatelskich, coraz częściej zdarza się, że listonosze w ogóle nie próbują doręczyć przesyłki i od razu zostawiają zawiadomienie w skrzynce, przez co adresaci tracą terminy na odebranie ważnych pism.
Obowiązki Poczty Polskiej jako operatora wyznaczonego a nierówny dostęp na wsi
Nie bez znaczenia jest też status samej Poczty Polskiej. Spółka pełni funkcję operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego, co oznacza obowiązek zapewniania podstawowych usług powszechnych w całym kraju, także tam, gdzie z ekonomicznego punktu widzenia jest to nieopłacalne. Właśnie z tego powodu – a nie tylko ze względu na kondycję finansową spółki – mieszkańcy małych miejscowości mają prawo oczekiwać podobnej jakości usług jak mieszkańcy dużych miast.
W dużych miastach brak listonosza jest oczywiście uciążliwy, ale mieszkańcy często mają w pobliżu kilka placówek pocztowych, punkty odbioru i alternatywne sposoby załatwiania spraw. Na wsi sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Jeżeli listonosz nie pojawia się przez kilka dni, a przesyłki nie można odebrać w najbliższej placówce, mieszkaniec może być zmuszony do pokonania kilkunastu kilometrów. Jeśli placówka znajduje się po drodze do pracy czy szkoły, problem jest niewielki. Dla osoby starszej, schorowanej albo nieposiadającej samochodu taka wyprawa może jednak być poważnym wyzwaniem.
I oczywiście – poczta musi racjonalizować koszty, planować pracę i szukać sposobów na utrzymanie działalności. Nie może być jednak tak, że oszczędności i braki kadrowe odbijają się bezpośrednio na dostępności podstawowej usługi, oferowanej – bądź co bądź – przez spółkę należącą do Skarbu Państwa. A z taką sytuacją mamy do czynienia regularnie i niewiele wskazuje na to, by miała się ona szybko poprawić.
zobacz więcej:










