Komu przysługuje odprawa przy zwolnieniu z pracy w 2026 roku
Odprawa pieniężna nie należy się każdemu pracownikowi, który traci zatrudnienie. Zasady jej przyznawania reguluje ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 570). Żeby w ogóle można było mówić o prawie do odprawy, spełnione muszą być łącznie trzy warunki.
Po pierwsze, pracodawca musi zatrudniać co najmniej 20 pracowników na podstawie umowy o pracę. Firmy mniejsze nie podlegają pod ustawę o zwolnieniach grupowych, a zatem nie są zobowiązane do wypłacania odpraw – chyba że wynika to z regulaminu wynagradzania lub samej umowy o pracę.
Po drugie, przyczyna rozwiązania umowy musi leżeć wyłącznie po stronie pracodawcy. Najczęstsze przykłady to likwidacja stanowiska pracy, restrukturyzacja, redukcja etatów z powodów ekonomicznych czy upadłość zakładu pracy. Jeśli do zwolnienia przyczynił się sam pracownik – na przykład przez nienależyte wykonywanie obowiązków – prawo do odprawy nie przysługuje. Więcej o konsekwencjach poszczególnych trybów rozwiązania umowy przeczytasz w artykule o różnicach między zwolnieniem dyscyplinarnym a wypowiedzeniem.
Po trzecie, pracownik musi być zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych (zlecenie, dzieło, B2B) nie są objęte przepisami ustawy i nie mają prawa do ustawowej odprawy.
Odprawa przysługuje zarówno przy zwolnieniach grupowych, jak i przy zwolnieniu indywidualnym – pod warunkiem, że wyłączną przyczynę stanowią okoliczności leżące po stronie pracodawcy. Dotyczy to również sytuacji, w której strony rozwiązują umowę za porozumieniem stron, jeśli inicjatywę podjął pracodawca i kierował się własną sytuacją organizacyjną lub finansową.
Ile wynosi odprawa przy zwolnieniu z pracy w 2026 – konkretne kwoty
Wysokość odprawy pieniężnej zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Ustawa przewiduje trzy progi:
- zatrudnienie krótsze niż 2 lata – odprawa w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia,
- zatrudnienie od 2 do 8 lat – odprawa w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia,
- zatrudnienie powyżej 8 lat – odprawa w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia.
Do stażu pracy wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia u danego pracodawcy, nawet jeśli były między nimi przerwy. Odprawę oblicza się na tych samych zasadach, co ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy – uwzględnia się więc nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również premie regulaminowe, dodatki za pracę w nocy czy za nadgodziny.
Jednocześnie ustawa wprowadza górny limit odprawy. Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy wysokość odprawy nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.
Maksymalna odprawa przy zwolnieniu z pracy w 2026 roku – 72 090 zł brutto
Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4 806 zł brutto (na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1242). Oznacza to, że maksymalna odprawa pieniężna w 2026 roku wynosi:
15 × 4 806 zł = 72 090 zł brutto
Dla porównania – w 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosiło 4 666 zł, co dawało maksymalną odprawę w kwocie 69 990 zł brutto. Rok do roku limit odprawy wzrósł zatem o 2 100 zł.
Warto podkreślić, że ten pułap dotyczy nawet bardzo dobrze zarabiających pracowników. Jeśli ktoś zarabia np. 30 000 zł miesięcznie i ma ponad 8 lat stażu, teoretycznie jego trzymiesięczna odprawa powinna wynosić 90 000 zł – jednak ustawa ogranicza ją do wspomnianych 72 090 zł brutto.
Odprawa przy zwolnieniu z pracy w 2026 roku – podatki i składki ZUS
Odprawa pieniężna jest zwolniona ze składek ZUS – pracodawca nie odprowadza od niej składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. Podlega natomiast opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Oznacza to, że kwota, którą pracownik faktycznie otrzyma na rękę, będzie niższa od odprawy brutto o pobraną zaliczkę na podatek PIT.
Pracodawca powinien wypłacić odprawę najpóźniej w dniu rozwiązania umowy o pracę, ewentualnie wraz z ostatnim wynagrodzeniem. Jeśli tego nie zrobi, pracownik ma prawo dochodzić swoich roszczeń – warto wiedzieć, jakie prawa przysługują pracownikowi po zwolnieniu z pracy i w jakim terminie może je egzekwować. Roszczenie o wypłatę odprawy przedawnia się po 3 latach.
Odprawa przy zwolnieniu grupowym a zwolnienie indywidualne – ile wynosi w 2026
W praktyce nie ma różnicy w wysokości odprawy między zwolnieniem grupowym a indywidualnym – w obu przypadkach obowiązują te same progi stażowe (1, 2 lub 3 miesiące wynagrodzenia) i ten sam maksymalny limit 72 090 zł brutto w 2026 roku.
Różnica leży w warunkach formalnych. O zwolnieniu grupowym mówimy wtedy, gdy w ciągu 30 dni pracodawca zwalnia z przyczyn niedotyczących pracowników co najmniej 10 osób (w firmach do 100 pracowników), 10% załogi (w firmach od 100 do 299 pracowników) lub 30 osób (w firmach od 300 pracowników wzwyż). W takim przypadku odprawa przysługuje automatycznie każdemu zwalnianemu pracownikowi.
Przy zwolnieniu indywidualnym warunek jest bardziej restrykcyjny – przyczyna rozwiązania umowy musi leżeć wyłącznie po stronie pracodawcy. Jeśli na decyzję o zwolnieniu wpłynęły także czynniki leżące po stronie pracownika (tzw. współprzyczyna), odprawa może nie przysługiwać. Więcej na ten temat, ze szczegółowym omówieniem praw i obowiązków pracodawcy, znajdziesz w naszym artykule o likwidacji stanowiska pracy i prawach pracownika.
Jak obliczyć odprawę przy zwolnieniu z pracy – przykłady z 2026 roku
Zasady obliczania odprawy są takie same jak przy wyliczaniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W praktyce oznacza to, że bierze się pod uwagę:
- wynagrodzenie zasadnicze w stałej miesięcznej stawce,
- zmienne składniki wynagrodzenia (premie, prowizje, dodatki) – wypłacone za okresy nie dłuższe niż miesiąc, uśrednione z 3 miesięcy poprzedzających rozwiązanie umowy,
- składniki za okresy dłuższe niż miesiąc (np. premie kwartalne) – uśrednione z 12 miesięcy.
Przykład 1: Pracownik zatrudniony 5 lat z pensją 7 000 zł brutto (bez dodatkowych składników). Przysługuje mu odprawa w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, czyli 14 000 zł brutto.
Przykład 2: Pracownik zatrudniony 10 lat z pensją 25 000 zł brutto. Przysługuje mu odprawa w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, czyli teoretycznie 75 000 zł – ale ze względu na ustawowy limit w 2026 roku otrzyma maksymalnie 72 090 zł brutto.
Przykład 3: Pracownik zatrudniony 1 rok z pensją 4 806 zł brutto (minimalne wynagrodzenie 2026). Przysługuje mu jednomiesięczna odprawa, czyli 4 806 zł brutto.
Kiedy odprawa przy zwolnieniu z pracy nie przysługuje
Odprawa pieniężna nie będzie należna w kilku sytuacjach. Warto je znać, żeby uniknąć rozczarowania:
- pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników – ustawa o zwolnieniach grupowych po prostu go nie dotyczy,
- pracownik sam złożył wypowiedzenie – odprawa ustawowa nie przysługuje w takim przypadku, niezależnie od przyczyn odejścia,
- zwolnienie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie pracownika – np. za naruszenie obowiązków, niską efektywność czy utratę wymaganych uprawnień,
- umowa rozwiązała się w trybie dyscyplinarnym – w takiej sytuacji pracownik traci prawo do odprawy, nawet gdyby spełniał pozostałe warunki,
- pracownik był zatrudniony na umowie cywilnoprawnej (zlecenie, dzieło, B2B) – ustawa dotyczy wyłącznie stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy.
Warto natomiast pamiętać, że odprawa z tytułu zwolnienia nie wyklucza innych świadczeń. Pracownik może jednocześnie otrzymać ekwiwalent za niewykorzystany urlop, odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia czy odprawę emerytalną, jeśli spełnia ku temu warunki. Każde z tych świadczeń ma odrębną podstawę prawną.
Podsumowanie – odprawa przy zwolnieniu z pracy ile wynosi 2026
W 2026 roku odprawa pieniężna przy zwolnieniu z pracy przysługuje pracownikom firm zatrudniających minimum 20 osób, jeśli przyczyna zwolnienia leży po stronie pracodawcy. Jej wysokość wynosi od jednego do trzech miesięcznych wynagrodzeń (w zależności od stażu), a ustawowy limit to 72 090 zł brutto. Odprawa jest zwolniona ze składek ZUS, ale podlega opodatkowaniu PIT. Pracodawca powinien ją wypłacić najpóźniej w dniu rozwiązania umowy.
Obserwuj nas w Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover
