Home -
Prawo -
Nie ma gwarancji, że wszyscy spadkobiercy wskazani w testamencie dożyją otwarcia spadku. Można jednak ustanowić osoby, które w takiej sytuacji zajmą ich miejsce

Nie ma gwarancji, że wszyscy spadkobiercy wskazani w testamencie dożyją otwarcia spadku. Można jednak ustanowić osoby, które w takiej sytuacji zajmą ich miejsce

Przy sporządzaniu testamentu trudno przewidzieć, jak dokładnie będzie wyglądać dziedziczenie. Niektórzy spadkobiercy mogą odrzucić spadek czy chociażby nie dożyć jego otwarcia. Na wypadek takiej sytuacji spadkodawca może zdecydować się na podstawienie w testamencie. Polega ono na wskazaniu osoby, która wejdzie w miejsce spadkobiercy, gdy ten nie będzie chciał lub nie będzie mógł dziedziczyć.

Joanna Majkowska18.01.2021 9:04

Prawo

18.01.2021 9:04

Joanna Majkowska

redaktor

Nagłówki

Kiedy spadkobierca nie otrzyma spadku?

Osoba teoretycznie powołana do dziedziczenia może nie otrzymać spadku z kilku powodów. Po pierwsze, zdarza się, że po prostu nie dożyje jego otwarcia albo nie będzie zainteresowana majątkiem po zmarłym i spadek odrzuci. Poza tym sąd może stwierdzić niegodność dziedziczenia, jeśli taki spadkobierca popełnił jeden z czynów wymienionych w art. 928 Kodeksu cywilnego – na przykład zniszczył testament czy dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciw spadkodawcy.

Kiedy spadkobierca testamentowy nie żyje, zwykle stosuje się tzw. przyrost. W takim wypadku udział przypadający spadkobiercy, który nie chce lub nie może dziedziczyć, rozdziela się stosownie do udziałów pomiędzy pozostałych spadkobierców. Spadkodawca może chcieć jednak uregulować tę sytuację w inny sposób. I taką możliwość daje mu właśnie podstawienie w testamencie.

Na czym polega podstawienie w testamencie?

Podstawienie w testamencie daje spadkodawcy możliwość dokładniejszego określenia porządku dziedziczenia. W swojej ostatniej woli wskazuje bowiem substytuta. To osoba, która odziedziczy spadek w miejsce spadkobiercy, gdy ten nie będzie mógł lub nie będzie chciał dziedziczyć. Przepisy przewidują możliwość ustanowienia wielu substytutów. Dopuszcza się także podstawienie wielostopniowe. Polega ono na wskazaniu kolejnych osób, które będą dziedziczyć, w miejsce pierwszego substytuta.

Obowiązują przy tym dokładnie te same zasady co w przypadku dziedziczenia przez pozostałych spadkobierców. Po pierwsze, substytut nie ma obowiązku przyjęcia spadku. Dokładnie tak jak pozostali spadkobiercy ma prawo go odrzucić. Poza tym zastosowanie znajdą wszystkie powody wyłączające możliwość otrzymania spadku. Tym samym substytutem nie może być osoba, która nie dożyje otwarcia spadku. Możliwość otrzymania majątku po zmarłym wyłącza także stwierdzenie przez sąd niegodności dziedziczenia, zrzeczenie się dziedziczenia w formie umowy zawartej za życia spadkodawcy albo skuteczne wydziedziczenie takiej osoby w testamencie.

Podstawienie powiernicze

Opisane wyżej podstawienie to tzw. podstawienie zwykłe. Oprócz niego istnieje jeszcze podstawienie powiernicze. W teorii polega ono na ustanowieniu osoby, która ma spadek przyjąć, a następnie wydać go wskazanej osobie, która z jakiegoś powodu nie chce lub nie może od razu być powołana do spadku. Taki substytut do momentu wydania spadku może z niego korzystać. Ciąży jednak na nim obowiązek zachowania majątku i przekazania na rzecz określonej osoby. W odróżnieniu do spadkobierców nie ma więc możliwości swobodnego decydowania o spadku.

Powyższe uregulowanie kwestii dziedziczenia pozostaje jednak sprzeczne z art. 962 Kodeksu cywilnego. Przepis ten wprowadza zakaz powoływania spadkobiercy pod warunkiem lub terminem. Z tego powodu podstawienie powiernicze wywołuje właściwie ten sam skutek co podstawienie zwykłe. W praktyce więc zobowiązanie spadkobiercy do zachowania nabytego spadku i przekazania go innej osobie prowadzi tylko do tego, że ta inna osoba uznawana jest za substytuta spadkobiercy. Otrzyma więc spadek jedynie, gdy spadkobierca nie chciał lub nie mógł dziedziczyć. Jeśli jednak z treści testamentu albo z okoliczności wynika, że bez takiego ograniczenia spadkobierca nie zostałby powołany, powołanie to będzie nieważne.

Dołącz do dyskusji

zobacz więcej:

dziedziczenie,spadek,testament,zachowek

Najnowsze

Warte Uwagi

Jako przedsiębiorca powinieneś unikać gratisów. Łatwo sobie nimi zaszkodzić

09.02.2026 16:03, Miłosz Magrzyk

Rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” trafia na Allegro i Vinted. Kosztuje nawet 5000 zł

09.02.2026 15:19, Aleksandra Smusz

Opiekują się seniorami w Niemczech, by wyjechać na wakacje all inclusive. Polskie opiekunki żyją ponad stan

09.02.2026 14:32, Aleksandra Smusz

Mieszko R. nie trafi do więzienia. Morderca z UW raczej uniknie też ośrodka w Gostyninie

09.02.2026 13:40, Rafał Chabasiński

FedEx w InPost to jest bardzo mądry deal, wielki tryumf Rafała Brzoski, sporo zyska na tym Polska

09.02.2026 13:08, Jakub Kralka

Polacy nie chcą się ograniczać. Coraz więcej osób szuka nieruchomości w cenie powyżej 2 mln zł

09.02.2026 12:50, Edyta Wara-Wąsowska

Słoik premium. Żyje w Warszawie jak król, ale nie mówi innym, że bierze pieniądze od rodziców

09.02.2026 12:09, Aleksandra Smusz

Ocieplanie takiego domu może być kosztownym błędem. Polacy robią to jednak masowo

09.02.2026 11:29, Mateusz Krakowski

UE bierze się nie tylko za telefony, ale i laptopy. Od kwietnia 2026 kolejne zmiany

09.02.2026 10:37, Marcin Szermański

Masowa wymiana liczników w blokach do końca 2026 roku. Kto nie zdąży, zapłaci nawet 10 tys. zł

09.02.2026 9:52, Edyta Wara-Wąsowska

Wysłałeś film z kamerki na „Stop Cham”? Pirat drogowy może cię pozwać i wygrać

09.02.2026 9:16, Mateusz Krakowski

Revolut pokazuje jak big techy zarabiają miliony na okradaniu kont bankowych Polaków

09.02.2026 8:33, Mariusz Lewandowski

InPost będzie sprzedany. Jest już warunkowe porozumienie, wśród inwestorów FedEx

09.02.2026 7:49, Edyta Wara-Wąsowska

Pijani kierowcy stracą nie tylko auto. Trzeba będzie zapłacić nawet 500 000 zł

09.02.2026 6:51, Jerzy Wilczek

Nie wiedziała o jednym przepisie i przez miesiąc odmawiała klientom faktur

09.02.2026 6:29, Jerzy Wilczek

Wydziedziczył syna w testamencie, ale o jednym zapomniał. Wnuki świętują

09.02.2026 6:15, Jerzy Wilczek

Unia Europejska stawia ultimatum TikTokowi. Ma przestać celowo uzależniać Europejczyków albo zapłaci miliardy

08.02.2026 18:37, Filip Dąbrowski

Jak wygląda dziedziczenie mieszkania po rodzicach bez testamentu? Zasady, formalności i podatki

08.02.2026 17:19, Jerzy Wilczek

„Skąd się biorą parówki?" Komisja Etyki Reklamy rozpatrzyła skargę na Sokoliki. Skarga oddalona, ale dyskusja ciekawa

08.02.2026 16:11, Mariusz Lewandowski

Bank zaciągnął pożyczkę na seniora jednym kliknięciem. Potem żądał 74 tys. zł. Sąd: umowa nie istnieje

08.02.2026 15:27, Mariusz Lewandowski

YouTube zarobił w rok więcej niż Netflix. 60 miliardów dolarów, dziękuję, pozdrawiam

08.02.2026 14:29, Filip Dąbrowski

Płatny narzeczony z ogłoszenia. Kobieta mnóstwo ryzykuje, by uniknąć uwag, że jest sama

08.02.2026 13:37, Aleksandra Smusz

Dłużnik ma zapach. Polski przedsiębiorca potrafi go rozpoznać z daleka

08.02.2026 12:24, Mariusz Lewandowski

Proszą o obniżkę czynszu w wynajmowanych mieszkaniach. Z powodu mrozu

08.02.2026 11:24, Mariusz Lewandowski

Giełda kryptowalut przypadkiem wysłała klientom bitcoiny warte 40 mld dolarów. Przez 35 minut 695 osób było multimilionerami

08.02.2026 10:31, Filip Dąbrowski

Byłam w punkcie ksero. Za odbicie kilku kartek zapłaciłam 72 zł

08.02.2026 9:33, Aleksandra Smusz

Tajna książka i egzamin na 5. Oto jak studenci przechytrzyli wymagającą wykładowczynię

08.02.2026 8:14, Aleksandra Smusz

Spółka cywilna to pułapka. Jeden wspólnik może pogrążyć drugiego finansowo

08.02.2026 7:22, Jerzy Wilczek

432 zł zamiast 1926 zł. Tak mało płaci nowa firma na ZUS

08.02.2026 6:48, Jerzy Wilczek

Mit o bezkarności drobnych kradzieży. 800 zł to nie gwarancja, że unikniesz kary

08.02.2026 6:33, Jerzy Wilczek