Home -
Prawo -
Nie ma gwarancji, że wszyscy spadkobiercy wskazani w testamencie dożyją otwarcia spadku. Można jednak ustanowić osoby, które w takiej sytuacji zajmą ich miejsce

Nie ma gwarancji, że wszyscy spadkobiercy wskazani w testamencie dożyją otwarcia spadku. Można jednak ustanowić osoby, które w takiej sytuacji zajmą ich miejsce

Przy sporządzaniu testamentu trudno przewidzieć, jak dokładnie będzie wyglądać dziedziczenie. Niektórzy spadkobiercy mogą odrzucić spadek czy chociażby nie dożyć jego otwarcia. Na wypadek takiej sytuacji spadkodawca może zdecydować się na podstawienie w testamencie. Polega ono na wskazaniu osoby, która wejdzie w miejsce spadkobiercy, gdy ten nie będzie chciał lub nie będzie mógł dziedziczyć.

Joanna Majkowska18.01.2021 9:04

Prawo

18.01.2021 9:04

Joanna Majkowska

redaktor

Nagłówki

Kiedy spadkobierca nie otrzyma spadku?

Osoba teoretycznie powołana do dziedziczenia może nie otrzymać spadku z kilku powodów. Po pierwsze, zdarza się, że po prostu nie dożyje jego otwarcia albo nie będzie zainteresowana majątkiem po zmarłym i spadek odrzuci. Poza tym sąd może stwierdzić niegodność dziedziczenia, jeśli taki spadkobierca popełnił jeden z czynów wymienionych w art. 928 Kodeksu cywilnego – na przykład zniszczył testament czy dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciw spadkodawcy.

Kiedy spadkobierca testamentowy nie żyje, zwykle stosuje się tzw. przyrost. W takim wypadku udział przypadający spadkobiercy, który nie chce lub nie może dziedziczyć, rozdziela się stosownie do udziałów pomiędzy pozostałych spadkobierców. Spadkodawca może chcieć jednak uregulować tę sytuację w inny sposób. I taką możliwość daje mu właśnie podstawienie w testamencie.

Na czym polega podstawienie w testamencie?

Podstawienie w testamencie daje spadkodawcy możliwość dokładniejszego określenia porządku dziedziczenia. W swojej ostatniej woli wskazuje bowiem substytuta. To osoba, która odziedziczy spadek w miejsce spadkobiercy, gdy ten nie będzie mógł lub nie będzie chciał dziedziczyć. Przepisy przewidują możliwość ustanowienia wielu substytutów. Dopuszcza się także podstawienie wielostopniowe. Polega ono na wskazaniu kolejnych osób, które będą dziedziczyć, w miejsce pierwszego substytuta.

Obowiązują przy tym dokładnie te same zasady co w przypadku dziedziczenia przez pozostałych spadkobierców. Po pierwsze, substytut nie ma obowiązku przyjęcia spadku. Dokładnie tak jak pozostali spadkobiercy ma prawo go odrzucić. Poza tym zastosowanie znajdą wszystkie powody wyłączające możliwość otrzymania spadku. Tym samym substytutem nie może być osoba, która nie dożyje otwarcia spadku. Możliwość otrzymania majątku po zmarłym wyłącza także stwierdzenie przez sąd niegodności dziedziczenia, zrzeczenie się dziedziczenia w formie umowy zawartej za życia spadkodawcy albo skuteczne wydziedziczenie takiej osoby w testamencie.

Podstawienie powiernicze

Opisane wyżej podstawienie to tzw. podstawienie zwykłe. Oprócz niego istnieje jeszcze podstawienie powiernicze. W teorii polega ono na ustanowieniu osoby, która ma spadek przyjąć, a następnie wydać go wskazanej osobie, która z jakiegoś powodu nie chce lub nie może od razu być powołana do spadku. Taki substytut do momentu wydania spadku może z niego korzystać. Ciąży jednak na nim obowiązek zachowania majątku i przekazania na rzecz określonej osoby. W odróżnieniu do spadkobierców nie ma więc możliwości swobodnego decydowania o spadku.

Powyższe uregulowanie kwestii dziedziczenia pozostaje jednak sprzeczne z art. 962 Kodeksu cywilnego. Przepis ten wprowadza zakaz powoływania spadkobiercy pod warunkiem lub terminem. Z tego powodu podstawienie powiernicze wywołuje właściwie ten sam skutek co podstawienie zwykłe. W praktyce więc zobowiązanie spadkobiercy do zachowania nabytego spadku i przekazania go innej osobie prowadzi tylko do tego, że ta inna osoba uznawana jest za substytuta spadkobiercy. Otrzyma więc spadek jedynie, gdy spadkobierca nie chciał lub nie mógł dziedziczyć. Jeśli jednak z treści testamentu albo z okoliczności wynika, że bez takiego ograniczenia spadkobierca nie zostałby powołany, powołanie to będzie nieważne.

Dołącz do dyskusji

zobacz więcej:

dziedziczenie,spadek,testament,zachowek

kliknij by przejść do następnego posta

Najnowsze

Warte Uwagi

Jeśli wziąłeś ślub w zeszłym roku, to musisz to wiedzieć. Chodzi o rozliczenie

20.02.2026 14:10, Mateusz Krakowski

Reforma wskaźnika WIBOR pod znakiem zapytania. Banki chcą jej odroczenia

20.02.2026 13:32, Marek Śmigielski

Mamy dopiero początek 2026 roku, a już wiem, ile może wynieść kara za brak OC w 2027

20.02.2026 12:47, Marcin Szermański

Sprawdź, kiedy dostaniesz zwrot podatku. Wystarczy kilka kliknięć

20.02.2026 12:06, Edyta Wara-Wąsowska

Polacy bagatelizują zaćmę. Lekarze wyjaśniają ryzyko związane z chorobą

20.02.2026 11:54, Mateusz Krakowski

CERT Polska alarmuje. Jeśli masz w domu kamerę, to może właśnie ktoś na ciebie patrzy

20.02.2026 11:29, Joanna Świba

0 zł za rezerwację noclegu. Airbnb kusi Polaków nową opcją płatności

20.02.2026 10:53, Edyta Wara-Wąsowska

Ważne orzeczenie dla firm, które skorzystały z subwencji PFR. Jednak nie będą musiały zwracać środków

20.02.2026 10:16, Marek Śmigielski

Chcesz mieszkać w centrum? Będzie kosztować cię to 31 metrów kwadratowych

20.02.2026 9:27, Edyta Wara-Wąsowska

Nowy projekt zmian w Kodeksie pracy. Odszkodowanie za mobbing wyniesie nawet 30 000 zł i więcej

20.02.2026 8:43, Igor Czabaj

Coraz więcej Polaków nie jest w stanie utrzymać się z jednej pensji. Dorabianie przestało być wyborem

20.02.2026 7:58, Rafał Chabasiński

"Ja wychowałam się bez taty i mnie to uraziło, sugerują mi i innym dzieciom bez ojca, że ich życie jest bez sensu". Skarga na Tantum Verde

20.02.2026 7:29, Mariusz Lewandowski

Kupili firmę za 63 miliardy dolarów i od razu tego pożałowali. Teraz płacą kolejne miliardy za raka u klientów

20.02.2026 7:18, Filip Dąbrowski

32 nadgodziny w miesiącu to absolutne maksimum. Ale jest limit, o którym twój szef wolałby, żebyś nie wiedział

20.02.2026 6:56, Jerzy Wilczek

Szef mówi, że od przyszłego miesiąca zarabiasz mniej. Masz trzy opcje

20.02.2026 6:25, Jerzy Wilczek

Likwidacja stanowiska i trzy pensje odprawy? Nie tak szybko – jedna liczba w umowie decyduje, czy dostaniesz cokolwiek

20.02.2026 5:35, Jerzy Wilczek

Benzyna po 8 zł, raty w górę, drożyzna w sklepach. Tyle może kosztować nas konflikt z Iranem

19.02.2026 18:48, Filip Dąbrowski

Plastik w żywności jest wszędzie, ale system kaucyjny udaje, że go nie widzi

19.02.2026 18:28, Marcin Szermański

Polska się wyludnia, ale nie te miasta. Wręcz przeciwnie

19.02.2026 15:47, Marcin Szermański

W taki sposób Alior Bank, ING Bank Śląski i mBank pomagają w integracji z KSeF

19.02.2026 15:01, Mateusz Krakowski

Dowiemy się, kto jest kim w pracy. Szykuje się zamieszanie w firmowych hierarchiach

19.02.2026 14:22, Rafał Chabasiński

Promocje jednak mogą się ze sobą łączyć. Udowadnia to m.in. Biedronka

19.02.2026 13:47, Aleksandra Smusz

Złoto i ropa szybko zdrożały. Wszystko przez potencjalny atak USA na Iran

19.02.2026 12:57, Rafał Chabasiński

Mieszkańcy bloków będą musieli dopłacić nawet 1000 złotych. I to już niedługo

19.02.2026 12:26, Edyta Wara-Wąsowska

USA zaraz zaatakuje Iran? Premier Tusk wzywa Polaków do błyskawicznej ewakuacji

19.02.2026 11:41, Rafał Chabasiński

255 zł miesięcznie – tyle wynosi podatek od wynajmu jednego mieszkania. Ale tylko jeśli dobrze napiszesz umowę

19.02.2026 11:22, Jerzy Wilczek

Tysiące złotych wydane na gry i muzykę przepadają po śmierci. Prawo nie chroni cyfrowego spadku

19.02.2026 11:10, Piotr Janus

Policja znalazła przy tobie marihuanę? Trzy lata więzienia to teoria, w praktyce wygląda to zupełnie inaczej

19.02.2026 11:03, Jerzy Wilczek

Kapitalny wynik Grupy Orlen w 2025 roku. Powody do zadowolenia mają nie tylko akcjonariusze

19.02.2026 11:02, Marcin Szermański

Uważaj, jeśli rezerwujesz nocleg online. Możesz się nieprzyjemnie zdziwić

19.02.2026 10:23, Mateusz Krakowski