Dlaczego praca w nocy jest tak szkodliwa dla organizmu
Naturalny rytm dobowy wymusza regenerację po zmroku. Osoby pracujące zmianowo śpią średnio o kilka godzin mniej tygodniowo niż pracownicy dzienni, ponieważ sen w ciągu dnia jest krótszy i mniej efektywny. Organizm funkcjonuje więc trochę na kredycie, który prędzej czy później trzeba spłacić – zdrowiem. Dlatego praca w nocy nam szkodzi.
Warto przy tym wiedzieć, że Kodeks pracy szczegółowo reguluje kwestie czasu pracy, w tym systemy czasu pracy, które mają zapewnić pracownikom odpowiedni odpoczynek. W praktyce jednak samo istnienie przepisów nie chroni organizmu przed biologicznymi konsekwencjami odwróconego rytmu dobowego.
Kilka złotych dodatku za każdą godzinę zarwanej nocy nie budzi zachwytu
Pora nocna według Kodeksu pracy obejmuje godziny między 21 a 7. Pracownikowi przysługuje dodatek za pracę w nocy w wysokości 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto, a dodatek za pracę w nocy 6,01 zł brutto w miesiącach ze 160 godzinami pracy. Taki dostaniemy bonus za każdą godzinę pracy w nocy.
Trudno uznać tę kwotę za godną rekompensatę za pracę w czasie biologicznie przeznaczonym na sen. Pracodawca ma prawo ustalić wyższą stawkę, ale – jak łatwo się domyślić – skoro nie musi, to raczej tego nie robi.
Ile tak naprawdę zarobisz za nocki w 2026 roku
Szczegółowe stawki dodatku nocnego w poszczególnych miesiącach roku wahają się od 5,22 zł do 6,01 zł brutto za godzinę – w zależności od wymiaru czasu pracy w danym miesiącu. Kwoty te są bezpośrednio powiązane z wysokością płacy minimalnej potwierdzonej przez rząd na 2026 rok. Dodatek nocny to jeden z obowiązkowych dodatków do wynagrodzenia, których pracodawca nie może pominąć ani zastąpić innym świadczeniem.
Wrzody i nowotwory to ukryta cena wieloletniej pracy na nocną zmianę
Szacuje się, że 15–20 proc. aktywnych zawodowo Europejczyków pracuje zmianowo, a rachunek wystawiony przez organizm za jego regularne forsowanie bywa wysoki, bardzo wysoki. Po 15 latach takiego trybu życia ryzyko chorób sercowo-naczyniowych rośnie nawet o 40 proc. Choroba wrzodowa występuje u pracowników zmianowych kilkakrotnie częściej niż u osób pracujących wyłącznie w dzień.
Do tego dochodzą zaburzenia hormonalne, problemy z metabolizmem i zwiększone ryzyko nowotworów u kobiet pracujących latami między godziną 19 a 9. Organizm, który zamiast regenerować się w nocy, pozostaje aktywny, zaczyna funkcjonować w permanentnym stresie biologicznym. Zaledwie po tygodniu pracy na nocną zmianę organizm potrzebuje aż kilku dni na pełną odbudowę.
Kiedy nocna zmiana staje się nadgodziną
Warto pamiętać, że jeśli nocna zmiana przekracza standardowy wymiar czasu pracy, pracownikowi przysługuje nie tylko dodatek nocny, ale także wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. To dwa odrębne świadczenia, które się kumulują – pracodawca musi wypłacić oba.
Biologiczne rozregulowanie w pakiecie z wypłatą
Wymuszony brak snu mimo potwornego zmęczenia, drażliwość, problemy z koncentracją, wahania ciśnienia, zaburzenia trawienia to chleb powszedni dla ludzi pracujących nocą. Do tego dochodzi często obniżony poziom serotoniny, czyli tzw. hormonu szczęścia, u pracowników zmianowych. W klasyfikacjach medycznych funkcjonuje nawet zespół nietolerancji pracy zmianowej diagnozowany, gdy objawy utrzymują się co najmniej trzy miesiące i są bezpośrednio związane z harmonogramem zawodowym.
Zestawiając te wiadomości z dodatkiem rzędu 6 zł brutto za godzinę, trudno oprzeć się wrażeniu, że rekompensata za nocną eksploatację ciała jest symboliczna. Parę groszy miesięcznie nie równoważy chronicznego niedospania, podwyższonego ryzyka chorób i życia w nieprzerwanym rozregulowaniu biologicznym.
Prawo do odpoczynku – co mówią przepisy
Kodeks pracy gwarantuje każdemu pracownikowi prawo do nieprzerwanego odpoczynku – co najmniej 11 godzin w ciągu doby i 35 godzin w ciągu tygodnia. Przy pracy zmianowej zasady te nie mogą być naruszane, nawet jeśli pracodawca potrzebuje obsadzić kolejną nocną zmianę.
Obserwuj nas w Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover
