Czym jest intercyza i dlaczego to nie to samo co rozdzielność majątkowa?
Zanim podejmiesz decyzję o uregulowaniu kwestii finansowych w związku, warto zrozumieć podstawową różnicę między tymi pojęciami. Intercyza to potoczna nazwa umowy majątkowej małżeńskiej, która reguluje relacje majątkowe między małżonkami. Jest to dokument prawny, który może wprowadzać różne rozwiązania – nie tylko rozdzielność.
Zgodnie z art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Oznacza to, że intercyza może przyjąć jedną z kilku form:
- rozszerzenie wspólności majątkowej – do majątku wspólnego włączane są składniki, które normalnie należałyby do majątków osobistych,
- ograniczenie wspólności majątkowej – określone elementy zostają wyłączone z majątku wspólnego,
- całkowita rozdzielność majątkowa – każdy z małżonków zachowuje wyłączną własność swojego majątku,
- rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – w trakcie małżeństwa majątki pozostają oddzielne, ale przy rozwodzie następuje wyrównanie dorobków.
Rozdzielność majątkowa jest zatem jednym z ustrojów, które można ustanowić poprzez intercyzę, ale nie jedynym. Co więcej, rozdzielność może powstać nie tylko na mocy umowy, ale również z mocy prawa (np. przy ubezwłasnowolnieniu jednego z małżonków) lub na podstawie orzeczenia sądu.
Rozdzielność majątkowa a intercyza przed ślubem – korzyści i procedura
Intercyza przedmałżeńska to rozwiązanie, które pozwala uregulować kwestie majątkowe jeszcze przed wejściem w związek małżeński. Umowa podpisana przed ślubem wchodzi w życie z dniem zawarcia małżeństwa. Oznacza to, że wspólność majątkowa w ogóle nie powstanie – od pierwszego dnia małżeństwa każdy z małżonków będzie gromadził wyłącznie własny majątek.
Główne zalety intercyzy przedmałżeńskiej to przede wszystkim pełna ochrona majątku nabytego po ślubie. Jeśli jeden z małżonków planuje prowadzić działalność gospodarczą, rozdzielność majątkowa zabezpieczy majątek drugiego przed ewentualnymi roszczeniami wierzycieli. Jest to szczególnie istotne dla przedsiębiorców, przedstawicieli wolnych zawodów czy osób podejmujących ryzykowne inwestycje.
Procedura jest stosunkowo prosta – wystarczy wizyta u notariusza i złożenie zgodnych oświadczeń woli obu stron. Koszt sporządzenia intercyzy przedmałżeńskiej wynosi około 400 zł netto plus VAT. Warto pamiętać, że umowa musi być zawarta w formie aktu notarialnego – każde inne rozwiązanie będzie nieważne.
Rozdzielność majątkowa a intercyza w trakcie małżeństwa – kiedy i jak ją wprowadzić?
Wbrew powszechnemu przekonaniu intercyzę można zawrzeć również po ślubie. Wiele par decyduje się na to rozwiązanie dopiero w trakcie trwania małżeństwa, gdy zmienia się ich sytuacja życiowa lub finansowa.
Należy jednak pamiętać o jednej kluczowej zasadzie – intercyza nie działa wstecz. Jeśli małżonkowie zdecydują się na rozdzielność majątkową po kilku latach małżeństwa, wszystko co zgromadzili wcześniej, nadal stanowi ich majątek wspólny i ewentualnie będzie podlegało podziałowi przy rozwodzie. Dopiero od dnia zawarcia umowy zaczynają obowiązywać nowe zasady.
Koszty intercyzy zawieranej w trakcie małżeństwa mogą być wyższe niż przed ślubem. Taksa notarialna zależy wówczas od wartości majątku wspólnego małżonków – im większy majątek, tym wyższe opłaty.
Istnieje jednak alternatywa dla osób, które nie mogą dojść do porozumienia ze współmałżonkiem. Rozdzielność majątkowa może być ustanowiona przez sąd na wniosek jednego z małżonków, jeśli istnieją ku temu ważne powody. Co więcej, w wyjątkowych przypadkach sąd może orzec rozdzielność z datą wsteczną.
Rozdzielność majątkowa a intercyza – wpływ na odpowiedzialność za długi małżonka
Jednym z głównych powodów, dla których pary decydują się na intercyzę, jest ochrona przed długami współmałżonka. Warto jednak wiedzieć, że ta ochrona ma swoje ograniczenia.
Po pierwsze, za zobowiązania zaciągnięte przed zawarciem intercyzy nadal odpowiadają oboje małżonkowie. Rozdzielność majątkowa nie ma mocy wstecznej, więc nie uchroni przed wcześniejszymi długami.
Po drugie, żeby intercyza skutecznie chroniła przed długami, wierzyciel musi wiedzieć o jej istnieniu w momencie zaciągania zobowiązania. Zgodnie z art. 47¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonek może powoływać się na umowę majątkową małżeńską względem innych osób tylko wtedy, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. W praktyce oznacza to konieczność informowania kontrahentów i instytucji finansowych o rozdzielności majątkowej.
Rozdzielność majątkowa a intercyza – konsekwencje podatkowe i przy rozwodzie
Decydując się na rozdzielność majątkową, warto wziąć pod uwagę również inne konsekwencje. Małżonkowie z rozdzielnością majątkową nie mogą wspólnie rozliczać się z podatku dochodowego, co w niektórych przypadkach może oznaczać wyższe obciążenia podatkowe.
Transfery pieniężne między małżonkami przy rozdzielności majątkowej są traktowane jak darowizny. Przy większych kwotach konieczne jest dopełnienie formalności związanych ze zgłoszeniem darowizny do urzędu skarbowego, nawet jeśli korzysta się ze zwolnienia dla najbliższej rodziny.
Z drugiej strony, rozdzielność majątkowa znacznie upraszcza procedurę podziału majątku przy rozwodzie. Skoro majątek wspólny nie istnieje, nie ma czego dzielić – każdy z byłych małżonków po prostu zachowuje to, co zgromadził samodzielnie.
Rozdzielność majątkowa a intercyza – wpływ na dziedziczenie
Wiele osób błędnie zakłada, że intercyza wpływa na dziedziczenie. Nic bardziej mylnego – rozdzielność majątkowa nie ma żadnego wpływu na prawo do spadku. Małżonkowie nadal dziedziczą po sobie na takich samych zasadach jak pary ze wspólnością majątkową.
Różnica pojawia się jedynie w kontekście wartości dziedziczonego majątku. Przy wspólności majątkowej żyjący małżonek najpierw zatrzymuje połowę majątku wspólnego jako swój udział, a następnie dziedziczy część z pozostałej połowy. Przy rozdzielności majątkowej dziedziczeniu podlega cały majątek zmarłego, ale może się okazać, że jest on mniejszy niż byłby przy wspólności.
Warto również pamiętać, że intercyza nie chroni przed odziedziczeniem długów zmarłego małżonka. Jedynym sposobem na uniknięcie tej odpowiedzialności jest odrzucenie spadku lub przyjęcie go z dobrodziejstwem inwentarza.
Kiedy warto wybrać intercyzę? Praktyczne wskazówki
Rozdzielność majątkowa poprzez intercyzę jest szczególnie rekomendowana w następujących sytuacjach:
- jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą lub wykonuje ryzykowny zawód,
- małżonkowie wchodzą w związek z dużą dysproporcją majątkową,
- jedno z małżonków ma tendencję do podejmowania ryzykownych decyzji finansowych,
- małżeństwo jest zawierane w późniejszym wieku i obie strony chcą zabezpieczyć dotychczasowy dorobek,
- jeden z małżonków ma już długi lub nieregulowaną historię kredytową.
Ostateczna decyzja powinna być jednak podjęta po dokładnej analizie indywidualnej sytuacji. Warto skonsultować się z prawnikiem lub notariuszem, który pomoże wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie i wyjaśni wszystkie konsekwencje prawne wybranego ustroju majątkowego.
Obserwuj nas w Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover
