stan wyjątkowy

Stan wyjątkowy to jeden ze stanów nadzwyczajnych przewidzianych w Konstytucji, który może zostać wprowadzony w razie zagrożenia ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego. Pod tym tagiem wyjaśniamy, kto i na jak długo może go ogłosić, jakie prawa mogą zostać ograniczone, czym różni się od stanu klęski żywiołowej i wojennego oraz jak wyglądał w praktyce. Stan wyjątkowy wprowadza prezydent na wniosek Rady Ministrów, na część lub całe terytorium państwa, na czas nie dłuższy niż 90 dni. Może zostać przedłużony jeden raz, maksymalnie o 60 dni, za zgodą Sejmu. Sejm może też uchylić rozporządzenie prezydenta. W Polsce stan wyjątkowy obowiązywał m.in. w przygranicznym pasie przy granicy z Białorusią w 2021 roku. Szerzej pod tagiem Konstytucja. Jakie prawa można ograniczyć W czasie stanu wyjątkowego można ograniczyć m.in. swobodę przemieszczania się, prawo do zgromadzeń, dostęp do informacji czy działalność gospodarczą – ale tylko w zakresie określonym ustawą. Nie wolno ograniczać m.in. godności człowieka, ochrony życia czy zakazu tortur. Szerzej o tym pod tagiem restrykcje. Wybory i Konstytucja W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie można zmieniać Konstytucji ani ordynacji wyborczych, a także przeprowadzać wyborów – kadencje organów przedłużają się. To jeden z powodów, dla których decyzja o wprowadzeniu stanu nadzwyczajnego budzi spory polityczne, czego przykładem była dyskusja w czasie pandemii. Inne stany nadzwyczajne Opisujemy też stan klęski żywiołowej, wprowadzany np. podczas powodzi, oraz stan wojenny – również w innych państwach. Więcej pod tagami stan klęski żywiołowej i granica oraz w kategorii Państwo. Odszkodowania za ograniczenia Konstytucja przewiduje, że osobie, która poniosła stratę majątkową w wyniku ograniczenia wolności i praw w czasie stanu nadzwyczajnego, przysługuje odszkodowanie. Wyjaśniamy, jak go dochodzić, i opisujemy spory przedsiębiorców, którzy w czasie pandemii ponosili straty bez formalnego wprowadzenia stanu nadzwyczajnego. Szerzej pod tagiem odszkodowanie.Najczęstsze pytania Kto wprowadza stan wyjątkowy? Prezydent na wniosek Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, które w ciągu 48 godzin musi zostać przedstawione Sejmowi. Na jak długo można wprowadzić stan wyjątkowy? Na maksymalnie 90 dni, z możliwością jednokrotnego przedłużenia o nie więcej niż 60 dni za zgodą Sejmu. Czy w czasie stanu wyjątkowego mogą odbyć się wybory? Nie – w czasie stanu nadzwyczajnego i przez 90 dni po jego zakończeniu nie przeprowadza się wyborów.