Możesz pod przymusem trafić do domu pomocy społecznej. I nikt ci nie pomoże
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego uwzględniające orzeczenie sądu opiekuńczego o przyjęciu osoby do domu pomocy społecznej bez jej zgody nie są sprzeczne z konstytucją – tłumaczy Prawo.pl.
Przymusowe umieszczenie w DPS dotyczy osób, które z powodu choroby psychicznej lub niepełnosprawności intelektualnej nie są w stanie samodzielnie funkcjonować, nie mają opieki bliskich, a brak wsparcia zagraża ich życiu. W takich sytuacjach sąd opiekuńczy może zdecydować o umieszczeniu kogoś w placówce bez zgody osoby zainteresowanej.
Opinia biegłego nie zawsze doskonale odzwierciedla rzeczywistość
Podstawą wyroku była skarga złożona przez kobietę, która została przymusowo umieszczona w DPS-ie. Skarga dotyczyła zgodności art. 38 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1–3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z przepisami Konstytucji RP dotyczącymi wolności i ochrony godności osobistej.
Ustawa nie precyzuje w wystarczającym stopniu sposobu, w jaki sąd ma badać przesłanki przymusowego umieszczenia w DPS-ie. Skarżąca zwracała uwagę, że opinie biegłych bywają nieadekwatne do rzeczywistości, co ogranicza możliwość rzetelnej oceny sytuacji osoby chorej psychicznie lub z niepełnosprawnością intelektualną. I w związku z tym postulowała albo wykreślenie przepisu, albo jego doprecyzowanie, tak aby sąd obowiązkowo przeprowadzał bardziej restrykcyjną analizę stanu osoby i jej potrzeb opiekuńczych.
Dobro osoby jako jedyne uzasadnienie ograniczenia wolności
Skarga dotyczyła głównie procedury i ogólnych przesłanek umieszczenia w ośrodku, a nie samej możliwości przymusowego pobytu. Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że przymusowy pobyt w DPS-ie jest przykładem pozbawienia wolności i narusza prawo do wolności osobistej. Aczkolwiek, zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka takie postępowanie jest dopuszczalne wyłącznie, jeśli służy dobru osoby i gwarantuje jej pozostałe prawa.
Trybunał argumentował, że ograniczenie prawa do decydowania o własnym życiu nie jest nadużyciem w sytuacji, gdy brak opieki zagraża życiu osoby i gdy odmowa pobytu w DPS-ie generuje większe koszty publiczne, np. w formie hospitalizacji. Nadrzędnym celem państwa jest bowiem ochrona zdrowia i życia jednostki, czasem nawet wbrew jej woli.
Krytycy uważają, że traktowanie argumentów finansowych jako uzasadnienia ograniczenia wolności jest kontrowersyjne i sprzeczne z art. 30 polskiej konstytucji, czyli zasadą przyrodzonej godności. Zgodnie z konstytucją przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela i jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona to obowiązek władz publicznych.
24.03.2026 10:20, Miłosz Magrzyk
24.03.2026 8:01, Rafał Chabasiński
24.03.2026 7:35, Mariusz Lewandowski
24.03.2026 6:21, Mariusz Lewandowski
23.03.2026 17:33, Mariusz Lewandowski
23.03.2026 12:04, Aleksandra Smusz
23.03.2026 11:21, Jakub Bilski
23.03.2026 10:12, Jerzy Wilczek
23.03.2026 9:30, Mariusz Lewandowski
23.03.2026 9:07, Mariusz Lewandowski
23.03.2026 8:25, Mariusz Lewandowski
23.03.2026 7:43, Mariusz Lewandowski
23.03.2026 7:03, Mariusz Lewandowski
Ty dajesz monterowi swój podpis na tablecie. Play wybiera sobie, na jaką i jak drogą umowę go nałoży
22.03.2026 19:58, Jerzy Wilczek
22.03.2026 19:16, Rafał Chabasiński
22.03.2026 14:30, Aleksandra Smusz
22.03.2026 12:11, Rafał Chabasiński
22.03.2026 11:05, Aleksandra Smusz
22.03.2026 9:45, Mateusz Krakowski
22.03.2026 8:45, Mariusz Lewandowski
22.03.2026 7:54, Mariusz Lewandowski
22.03.2026 7:27, Mariusz Lewandowski
21.03.2026 20:41, Mariusz Lewandowski
21.03.2026 14:10, Marcin Szermański
21.03.2026 12:27, Marcin Szermański
