Zerowa grupa podatkowa – czyli kto może dać bez podatku
Ustawa o podatku od spadków i darowizn dzieli obdarowanych na grupy podatkowe w zależności od pokrewieństwa z darczyńcą. Najkorzystniejszą pozycję mają osoby z tzw. zerowej grupy podatkowej: małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, ojczym, macocha i pasierb. Dla tej grupy ustawodawca przewidział pełne zwolnienie z podatku – bez ograniczeń kwotowych.
Rodzice i dzieci to więc klasyczny przykład relacji w grupie zerowej. Nie ma znaczenia, czy darowiznę daje matka, ojciec, czy oboje. Nie ma znaczenia, ile dajesz ani ile razy. Znaczenie ma wyłącznie to, czy dopełnisz formalności. Za wstępnych uważa się również przysposabiających, a za zstępnych – przysposobionych i ich potomków. Podobne zasady obowiązują przy dziedziczeniu – ale tam formalności są jeszcze bardziej złożone.
Kwota wolna 36 120 zł – próg, poniżej którego nie musisz nic zgłaszać
Obowiązek zgłoszenia darowizny na formularzu SD-Z2 powstaje dopiero po przekroczeniu kwoty wolnej od podatku. Dla I grupy podatkowej (w tym grupy zerowej) kwota wolna wynosi 36 120 zł – liczona jako suma darowizn od tej samej osoby w ciągu ostatnich 5 lat.
Jeśli mama przelała ci 30 000 zł – nie musisz nic zgłaszać. Jeśli w ciągu 5 lat łącznie od mamy dostałeś 35 000 zł – nadal nie musisz. Ale jeśli suma przekroczyła 36 120 zł – musisz złożyć SD-Z2. Uwaga: limity liczone są osobno dla każdego darczyńcy. Darowizna 30 000 zł od mamy i 30 000 zł od taty to dwie odrębne darowizny, każda poniżej limitu.
Dwa bezwzględne warunki zwolnienia
Czy darowizna pieniędzy od rodziców na konto jest zwolniona z podatku bezwarunkowo? Nie. Zwolnienie wymaga spełnienia dwóch warunków łącznie.
Warunek pierwszy: zgłoszenie do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny. Termin liczy się od dnia, w którym pieniądze wpłynęły na twoje konto. Formularz możesz złożyć elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy (ePUAP/Profil Zaufany), osobiście lub pocztą. W SD-Z2 wykazujesz nadwyżkę ponad kwotę wolną – jeśli dostałeś 100 000 zł, wpisujesz 63 880 zł (100 000 – 36 120 zł).
Warunek drugi: udokumentowanie otrzymania pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy. Przelew bankowy spełnia ten wymóg idealnie. Wystarczy wydruk z historii konta lub potwierdzenie przelewu z systemu bankowego. Wpłata gotówki na konto obdarowanego w placówce banku lub na poczcie – również jest akceptowana.
Gotówka do ręki – tu zaczyna się problem
Najczęstszą pułapką jest przekazanie darowizny w gotówce „do ręki". Rodzice dają ci 80 000 zł w kopercie, ty wpłacasz je potem na swoje konto. Wydaje się, że efekt jest ten sam – pieniądze są na koncie. Ale fiskus widzi to inaczej: nie ma dowodu, że to konkretna darowizna od rodziców trafiła na twój rachunek. Wpłata własna gotówki nie jest „dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy" w rozumieniu ustawy.
W takiej sytuacji urząd skarbowy może odmówić zwolnienia z podatku – nawet jeśli złożyłeś SD-Z2 w terminie. Jedynym sposobem na uniknięcie tego ryzyka jest przelew z konta rodzica na twoje konto. Albo wpłata gotówki przez rodzica bezpośrednio na twoje konto w kasie banku, z adnotacją „darowizna od [imię i nazwisko darczyńcy]".
Co się dzieje, gdy przegapisz termin 6 miesięcy
Do niedawna przekroczenie terminu na złożenie SD-Z2 oznaczało bezpowrotną utratę prawa do zwolnienia. Termin miał charakter materialny – nie podlegał przywróceniu. Od 7 stycznia 2026 roku obowiązuje jednak istotna zmiana: jeśli podatnik uprawdopodobni, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy (np. z powodu choroby, pobytu za granicą, braku wiedzy o darowiźnie), może wnioskować o przywrócenie terminu i zachować zwolnienie.
Zmiana dotyczy nabyć dokonanych od 7 stycznia 2026 roku oraz tych wcześniejszych, w których 6-miesięczny termin na zgłoszenie nie upłynął przed tym dniem. To ważna wiadomość dla tysięcy osób, które z nieświadomości traciły prawo do zwolnienia.
Ale uwaga – przywrócenie terminu nie jest automatyczne. Trzeba złożyć wniosek i uprawdopodobnić brak winy. Jeśli po prostu zapomniałeś, bo „nie wiedziałeś" – urząd może, ale nie musi uznać to za wystarczające. Nie warto ryzykować: złóż SD-Z2 jak najszybciej po otrzymaniu darowizny.
Konsekwencje niezgłoszenia – ile zapłacisz
Jeśli nie złożysz SD-Z2 w terminie i nie uda ci się go przywrócić, darowizna od rodziców podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych dla I grupy podatkowej. Podatek naliczany jest od nadwyżki ponad kwotę wolną (36 120 zł) według progresywnej skali: 3% od pierwszych 11 833 zł nadwyżki, 5% od nadwyżki między 11 833 zł a 23 665 zł, 7% powyżej 23 665 zł.
Ale jest gorzej. Jeśli niezgłoszona darowizna wyjdzie na jaw w wyniku kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego – a nie z twojej inicjatywy – urząd może zastosować sankcyjną stawkę 20% od całej wartości darowizny. Przy 100 000 zł to 20 000 zł podatku, który mógłbyś w ogóle nie płacić.
Niezgłoszone darowizny nie ulegają przedawnieniu w standardowym trybie. Fiskus dysponuje coraz skuteczniejszymi narzędziami kontroli – widzi wpływy na konta, analizuje przepływy między rachunkami rodzinnymi i porównuje ze zgłoszeniami SD-Z2.
Darowizna od obojga rodziców – jak to rozliczyć
Rodzice chcą dać ci 200 000 zł na mieszkanie. Optymalny sposób: mama przelewa 100 000 zł ze swojego konta, tata przelewa 100 000 zł ze swojego konta. To dwie odrębne darowizny od dwóch darczyńców. Składasz dwa formularze SD-Z2 – jeden dla mamy, jeden dla taty. Oba zwolnione z podatku.
Jeśli natomiast całość wpłynie z jednego wspólnego konta rodziców, warto w tytule przelewu wskazać, że darczyńcami są oboje małżonkowie. Brak takiego rozróżnienia może skomplikować sprawę – urząd może potraktować całą kwotę jako darowiznę od jednej osoby.
Wielokrotne darowizny – pamiętaj o sumowaniu
Czy darowizna pieniędzy od rodziców na konto jest zwolniona z podatku za każdym razem? Tak, o ile za każdym razem spełnisz warunki. Ale pamiętaj o zasadzie sumowania: do limitu 36 120 zł wlicza się wszystkie darowizny od tej samej osoby z ostatnich 5 lat. Pierwsza darowizna 20 000 zł od mamy nie wymagała zgłoszenia. Druga, 20 000 zł rok później – łącznie 40 000 zł, przekroczona kwota wolna. Teraz musisz zgłosić na SD-Z2 nadwyżkę 3 880 zł (40 000 – 36 120 zł).
Wielu obdarowanych wpada w pułapkę: każda pojedyncza darowizna mieści się w limicie, więc nie zgłaszają nic. Po pięciu latach okazuje się, że suma dawno przekroczyła 36 120 zł, a obowiązek zgłoszenia powstał przy którymś z wcześniejszych przelewów.
Darowizna na mieszkanie, samochód, spłatę kredytu – cel nie ma znaczenia
Zwolnienie z podatku dla grupy zerowej nie jest ograniczone celem darowizny. Nie musisz wydać pieniędzy na mieszkanie, edukację ani nic konkretnego. Możesz je odłożyć, zainwestować, wydać na wakacje – prawo nie kontroluje przeznaczenia. To odróżnia darowiznę od niektórych ulg podatkowych, które wymagają konkretnego celu.
Jedyny wyjątek dotyczy odrębnego zwolnienia z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy – darowizny na cele mieszkaniowe (wkład budowlany, nabycie lokalu, spłata kredytu hipotecznego). To dodatkowe zwolnienie, z osobnym limitem, ale w praktyce grupa zerowa i tak korzysta z pełnego zwolnienia z art. 4a, więc ten przepis ma znaczenie głównie dla dalszych krewnych.
Krok po kroku: jak prawidłowo rozliczyć darowiznę
Rodzic przelewa pieniądze ze swojego konta na twoje konto bankowe. W tytule przelewu wpisuje „darowizna" – nie jest to wymagane prawnie, ale ułatwia dokumentację. Zachowujesz potwierdzenie przelewu. Jeśli suma darowizn od tego rodzica w ciągu 5 lat przekracza 36 120 zł – składasz formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od daty otrzymania przelewu. Do formularza nie musisz dołączać potwierdzenia przelewu, ale zachowaj je na wypadek kontroli. Formularz składasz do urzędu skarbowego właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania. Gotowe – darowizna jest zwolniona z podatku, niezależnie od kwoty.
Obserwuj nas w Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover
