1. Bezprawnik -
  2. Prawo -
  3. Mąż pijak albo hazardzista zaciąga kolejne pożyczki? Żona nie musi ich spłacać, jeśli nie wyraziła zgody

Mąż pijak albo hazardzista zaciąga kolejne pożyczki? Żona nie musi ich spłacać, jeśli nie wyraziła zgody

Wiele osób zakłada, że długi jednego małżonka automatycznie obciążają drugiego. Tak nie jest. Jeśli żona nie zgodziła się na pożyczkę, wierzyciel co do zasady nie sięgnie po większość majątku wspólnego, a to on musi wykazać, że zgoda była. Od zobowiązań za długi zaciągnięte przez małżonka chroni także zawarta wcześniej intercyza.

Intercyza nie jest niezbędna, by zabezpieczyć się przed finansową nieodpowiedzialnością współmałżonka

Małżeńska wspólność majątkowa stanowi w naszym kraju stan domyślny. Można ją ograniczyć albo zastąpić rozdzielnością majątkową za pomocą intercyzy, choć wady intercyzy też trzeba brać pod uwagę. Czemu ktoś miałby rezygnować ze wspólności przy wszystkich jej zaletach? Najczęściej chodzi o ochronę stanu posiadania zamożniejszego z partnerów, a rekord intercyz w Polsce pokazuje, że par myślących w ten sposób przybywa. W grę wchodzi także zabezpieczenie na wypadek zaciągnięcia przez jednego z małżonków jakichś problematycznych zobowiązań.

Wyobraźmy sobie dość typowy przypadek: mąż-hazardzista, który zaciąga na potęgę różnego rodzaju pożyczki, licząc, że tym razem na pewno się odegra. Oczywiście nigdy to nie następuje, a długi z każdym kolejnym miesiącem rosną. Co to oznacza dla żony, która trwa we wspólności małżeńskiej z nałogowcem?

Mąż odpowiada za swoje długi swoim majątkiem prywatnym. Majątek prywatny żony będzie co do zasady niezagrożony, o ile nie zaciągali tych pożyczek wspólnie. Nas interesuje ich majątek wspólny.

Niektóre składniki majątku wspólnego podlegają egzekucji

Odpowiedź na postawione wyżej pytanie znajdziemy w art. 41 §2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że egzekucja zobowiązania zawartego bez zgody drugiego małżonka nie może obejmować większości składników wspólnego majątku. Wyjątek od tej zasady obejmuje przede wszystkim zarobki małżonka-dłużnika oraz jego dochody z praw autorskich.

Bezpieczne są wspólne nieruchomości, ruchomości i oszczędności

W przypadku długów firmowych egzekucja może objąć także majątek przedsiębiorstwa. Ten z kolei może, ale nie musi, stanowić składnik majątku wspólnego.

Pomijając ten wyjątek, co do zasady bezpieczne od egzekucji pozostają te składniki, które już znajdują się w posiadaniu małżonków. Przykładem mogą być nieruchomości, przedmioty codziennego użytku oraz zgromadzone oszczędności. Warto przy tym wiedzieć, co może zająć komornik w majątku samego dłużnika.

Co ciekawe, zgodnie z art. 31 tej samej ustawy do majątku wspólnego zaliczamy także środki zgromadzone w OFE, pracowniczych funduszach emerytalnych oraz na specjalnym subkoncie ZUS. Dotyczy to także rachunków emerytalnych samego dłużnika.

Wniosek nasuwa się sam: jeśli nie musisz się zgadzać na zaciągnięcie takiego zobowiązania, to tego nie rób

Przywołane wyżej przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego chronią nieświadomego małżonka przed rażącą niegospodarnością swojego partnera. Pozostawiają przy tym pewien istotny problem natury czysto praktycznej. Brak zgody na zaciągnięcie pożyczki przez współmałżonka wcale nie jest czymś oczywistym.

Przy zaciąganiu kredytu albo pożyczki wcale nie trzeba formalnej zgody męża albo żony. Siłą rzeczy nie jest wymagany podpis takiej osoby. Nie mamy także do czynienia z sytuacją, gdy małżonkowie zaciągają zobowiązanie wspólnie.

W praktyce wygląda to tak, że nieświadomy małżonek będzie się sprzeciwiać zaspokajaniu wierzyciela z majątku wspólnego. Podniesie argument braku swojej zgody. Trudno jednak udowodnić nieistnienie czegoś w sytuacji, gdy dana czynność prawna nie wymaga jego istnienia.

To wierzyciel musi udowodnić zgodę współmałżonka

Na szczęście ciężar dowodu spoczywa w takim przypadku na wierzycielu. Przesądza o tym art. 787 kodeksu postępowania cywilnego:

 Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika.

Jeżeli takiego wyraźnego dowodu brakuje, to egzekucja zobowiązania z całości majątku wspólnego pozostaje niedopuszczalna. Jeśli komornik mimo to sięgnie po wspólne pieniądze, warto wiedzieć, jak się bronić przed niezasadną egzekucją komorniczą. Wbrew pozorom takie rozwiązanie ma dużo sensu. W końcu nikt poczytalny nie weźmie na siebie cudzego zobowiązania, jeśli absolutnie nie musi tego robić.

Dłużnik powinien zwrócić ewentualne nakłady ze wspólnego majątku poniesione z dobroci serca na spłatę jego zobowiązań

Załóżmy jednak, że tym powodem będzie miłość pomiędzy małżonkami połączona z wyjątkową wręcz wyrozumiałością ze strony nieświadomego długu partnera. Ewentualna zgoda na uszczuplenie majątku wspólnego w celu zaspokojenia wierzycieli męża albo żony wcale nie musi kończyć sprawy.

Art. 45 §1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje zwrot wydatków poniesionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków.

Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Rozliczenie następuje przy podziale majątku wspólnego, czyli po ustaniu wspólności, np. po zawarciu intercyzy, rozwodzie albo orzeczeniu separacji (czym różnią się rozwód a separacja, pisaliśmy osobno). Tym samym takie długi będą miały znaczenie przy podziale wspólnego majątku.

Obserwuj nas w Google Discover
Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover